I SA/Gd 821/10

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Aleksandra Rynduch-Szczawińska po rozpoznaniu w dniu 2 listopada 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. W. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej [...] z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności członków zarządu za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością postanawia: odmówić wnioskodawcy przyznania prawa pomocy. Wnioskiem, złożonym na urzędowym formularzu PPF w dniu 12 września 2012 r. (data stempla pocztowego), M. W. zwrócił się w niniejszej sprawie o przyznanie prawa pomocy przez częściowe zwolnienie od kosztów sądowych (od wpisu sądowego od zażalenia w kwocie 100 zł). W złożonym oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wnioskodawca podał, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną oraz małoletnią córką, osiąga dochody ze stosunku pracy w wysokości 1.032,34 zł netto miesięcznie, poza 1.408 udziałami o wartości 50 zł każdy w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością (spółka nie prowadzi aktualnie działalności gospodarczej) nie posiada innego majątku, ponosi wydatki związane z eksploatacją mieszkania (którego nie wykazał w oświadczeniu o stanie majątkowym) w kwocie około 500 zł miesięcznie oraz spłaca kredyty bankowe (w tym hipoteczny) udzielone w łącznej wysokości 250.000 zł. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. Poz. 270) – zwanej dalej p.p.s.a. – przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zgodnie z brzmieniem art. 245 § 3 p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przywołane przepisy regulujące instytucję prawa pomocy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 p.p.s.a. Zatem – co wymaga podkreślenia – to rzeczą wnioskodawcy jako zainteresowanego jest wykazanie, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonych przepisach. Tym samym to na nim spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. Na podstawie art. 255 p.p.s.a., jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Na podstawie ww. przepisu referendarz sądowy zarządzeniem z dnia 20 września 2012 r. wezwał wnioskodawcę do przedłożenia w terminie 7 dni następujących dokumentów: 1) oświadczenia w przedmiocie wszystkich dochodów osiągniętych przez każdego z małżonków w 2011 r., wskazania ich źródeł i wysokości wraz z dokumentami okoliczności te potwierdzającymi (np. PIT-11, PIT-8C), bądź też zeznań podatkowych za ten rok, jeżeli zostały sporządzone, 2) wyciągów ze wszystkich posiadanych przez wnioskodawcę i jego żonę rachunków bankowych i innych, na których gromadzone są środki pieniężne, w tym kont i lokat dewizowych, z ostatnich trzech miesięcy wraz z historią dokonanych na rachunkach operacji (wypłat, wpłat, przelewów), a w przypadku ich nieposiadania złożenia przez każdego z małżonków stosownego oświadczenia w tym przedmiocie, 3) zaświadczenia od pracodawcy wnioskodawcy o wysokości miesięcznych dochodów osiąganych z wynagrodzenia za pracę (w kwotach brutto i netto) oraz o średniej wysokości dochodu z tego tytułu uzyskanego w okresie ostatnich trzech miesięcy, 4) dokumentu potwierdzającego wysokość oraz źródło miesięcznych dochodów osiąganych przez żonę wnioskodawcy (np. zaświadczenia od pracodawcy, zleceniodawcy); jeżeli żona wnioskodawcy prowadzi działalność gospodarczą – dokumentów księgowych, z których wynikałaby wysokość osiągniętego z tego tytułu dochodu (przychodu) lub poniesionej straty, kosztów uzyskania przychodów w okresie ostatnich trzech miesięcy, a także kopii zgłoszenia NIP-1 z załącznikiem B wraz z ich aktualizacjami oraz ewidencji środków trwałych; jeżeli małżonka obecnie nie uzyskuje żadnych dochodów – dokumentu potwierdzającego, że jest osobą bezrobotną (decyzji lub zaświadczenia z urzędu pracy), 5) oświadczenia złożonego przez żonę wnioskodawcy w przedmiocie jej majątku, w szczególności posiadanych nieruchomości, przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro, zasobów pieniężnych (oszczędności, papierów wartościowych), 6) oświadczenia czy w związku z deklarowaną trudną sytuacją małżonkowie otrzymują (jeśli tak to w jakiej wysokości) pomoc finansową, w tym także od członków rodziny, jak również czy korzystają obecnie z jakichkolwiek form pomocy społecznej, czy pobierają świadczenia rodzinne (zasiłek rodzinny, dodatki do zasiłku rodzinnego, świadczenia opiekuńcze); jeżeli tak – przedłożenia kopii dokumentów potwierdzających charakter pomocy oraz jej wysokość (w tym odpisów decyzji przyznających tego rodzaju świadczenia lub zaświadczenia właściwego organu potwierdzającego ich aktualną wysokość), 7) dokumentów obrazujących wysokość ponoszonych w okresie ostatnich trzech miesięcy przez wnioskodawcę i jego małżonkę kosztów utrzymania (opłat za czynsz, energię elektryczną, gaz, ogrzewanie, innych), 8) oświadczenia w przedmiocie zarejestrowanych na wnioskodawcę lub jego małżonkę pojazdów mechanicznych (podania ich marki, modelu, roku produkcji oraz aktualnej wartości), 9) zaświadczenia z banków o aktualnym stanie zadłużenia z tytułu zaciągniętych kredytów oraz dokumentów potwierdzających kwotę miesięcznej ich spłaty, 10) dokumentów obrazujących aktualny stan zadłużenia wnioskodawcy wobec Skarbu Państwa. Z wymaganych dokumentów wnioskodawca przedłożył jedynie dowody obrazujące wysokość miesięcznych kosztów utrzymania, tj. noty obciążeniowe dotyczące kosztów utrzymania i eksploatacji nieruchomości oraz faktury za usługi telekomunikacyjne (internet i telefon). Należy podkreślić, że wnioskodawca – pomimo wyraźnego wezwania – uchylił się od przedłożenia istotnych dokumentów obrazujących sytuację finansową jego i jego małżonki, w szczególności zaświadczenia od pracodawcy o wysokości wynagrodzenia wnioskodawcy, jak również jakiegokolwiek dowodu na okoliczność źródła i wysokości dochodów uzyskiwanych przez jego małżonkę alternatywnie zaświadczenia potwierdzającego, że jest ona obecnie osobą bezrobotną, oraz wyciągów z prowadzonych dla małżonków rachunków bankowych albo oświadczenia o ich nieposiadaniu. Nadto nie przedłożył złożonych przez małżonków zeznań podatkowych za ubiegły rok, dowodów obrazujących wysokość posiadanego zadłużenia (względem instytucji finansowych i Skarbu Państwa), jak również comiesięcznych wydatków na spłatę zaciągniętych kredytów, ani oświadczeń w przedmiocie pobierania przez małżonków świadczeń rodzinnych, korzystania z opieki społecznej czy posiadanych samochodów. Postępowanie wnioskodawcy, polegające na uchyleniu się od obowiązków nałożonych w trybie art. 255 p.p.s.a. skutkuje niewyjaśnieniem istotnych wątpliwości dotyczących jego rzeczywistych możliwości płatniczych, a tym samym stanowi przeszkodę wykluczającą przyznanie mu prawa pomocy w żądanym zakresie. Zważyć należy, że przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy brak jest możliwości poszukiwania z urzędu faktów przemawiających na korzyść ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy. Dokonywana jest jedynie ocena w świetle art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. tych okoliczności, które wskazała strona. Jedynym instrumentem służącym weryfikacji oświadczeń wnioskodawcy i tym samym umożliwiającym prawidłową ocenę jego kondycji finansowej, jest unormowanie zawarte w art. 255 p.p.s.a., zgodnie z którym odpowiednich informacji czy też dokumentów musi dostarczyć sam skarżący. W tym miejscu wskazać należy, że wniosek z dnia 12 września 2012 r. o przyznanie prawa pomocy jest już drugim złożonym w niniejszej sprawie przez wnioskodawcę. Poprzedni zaś został rozpoznany odmownie z uwagi na nieprawidłowe wykonanie przez wnioskodawcę wezwania do przedłożenia dodatkowych dokumentów, a w konsekwencji niemożność dokonania oceny jego sytuacji majątkowej. Również w innych sprawach toczących się przed tut. Sądem (o sygn. akt I SA/Gd I 603/10, SA/Gd 812/10, I SA/Gd 822/10, I SA/Gd 65/11, I SA/Gd 616/11, I SA/Gd 982/11, I SA/Gd 1061/11), w których wnioskodawca ubiegał się o przyznanie mu prawa pomocy, każdorazowo uniemożliwiał weryfikację podawanych we wnioskach danych. Odpowiadając w niniejszej sprawie na wezwanie do przedłożenia dokumentów źródłowych, kolejny raz zachował się w sposób tożsamy, mimo iż mógł oczekiwać, znając stanowisko Sądu w tym zakresie, że będzie to skutkowało odmową przyznania mu prawa pomocy. Z tych względów uznano, że wnioskodawca nie wykazał, iż spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy. W konsekwencji na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.