I SA/Gd 828/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Ewa Wojtynowska po rozpoznaniu w dniu 7 lutego 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M.B. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 14 czerwca 2010 r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od czerwca do października 2006 r. postanawia: odmówić wnioskodawcy przyznania prawa pomocy. Dnia 23 sierpnia 2010 r. wpłynęła do tutejszego Sądu skarga M.B. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 14 czerwca 2010 r. ([...]), w której zawarty został wniosek strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Braki formalne wniosku poprzez złożenie go na urzędowym formularzu PPF uzupełniono w dniu 8 września 2010 r. (data stempla pocztowego). We wniosku skarżący podał, że wraz z żoną oraz dwójką małoletnich dzieci prowadzi wspólne gospodarstwo domowe, zaś jedynym źródłem dochodu czteroosobowej rodziny jest prowadzona przez wnioskodawcę działalność gospodarcza, z której osiąga dochód miesięczny w wysokości 2.500 zł. Jako majątek wskazano mieszkanie o powierzchni 110 m2 oraz halę warsztatową o powierzchni 250 m2. Zarządzeniem referendarza sądowego z dnia 14 września 2010 r. wnioskodawca został zobowiązany do przedłożenia – w terminie 14 dni – następujących dokumentów źródłowych: (1) zeznań podatkowych złożonych przez małżonków za rok 2009, bądź też zaświadczenia z właściwego urzędu skarbowego o wysokości dochodów osiągniętych przez każdego z małżonków za ten rok, (2) wyciągów ze wszystkich posiadanych przez małżonków rachunków bankowych i innych, na których gromadzone są środki pieniężne, w tym kont i lokat dewizowych oraz rachunków prowadzonych dla potrzeb wykonywanej przez wnioskodawcę działalności gospodarczej, z ostatnich trzech miesięcy wraz z historią dokonanych na nich operacji, a w przypadku ich nieposiadania złożenia przez każdego z małżonków oświadczenia w tym przedmiocie, (3) dokumentów księgowych potwierdzających wysokość osiąganego przez wnioskodawcę z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej dochodu (przychodu) lub poniesionej straty, kosztów uzyskania przychodów, w okresie ostatnich trzech miesięcy, kopii zgłoszenia NIP-1 z załącznikiem B wraz z ich aktualizacjami, a także wykazu środków trwałych, wartości niematerialnych i prawnych oraz wyposażenia, (4) oświadczenia złożonego przez żonę wnioskodawcy w przedmiocie nieosiągania przez nią dochodów; w sytuacji gdy jest osobą bezrobotną – dokumentu potwierdzającego status osoby bezrobotnej (decyzja/zaświadczenie z urzędu pracy); jeśli uzyskuje dochody – wskazania ich źródeł i miesięcznej wysokości (w kwotach netto i brutto) wraz z dokumentami okoliczności te potwierdzającymi, (5) dokumentów z okresu ostatnich trzech miesięcy obrazujących wysokość miesięcznych wydatków związanych z bieżącymi kosztami utrzymania (opłaty za energię elektryczną, gaz, wodę, telefon, inne), (6) oświadczenia w przedmiocie zarejestrowanych na wnioskodawcę, jego żonę pojazdów mechanicznych (podania ich marki, modelu, roku produkcji oraz aktualnej wartości). Jednocześnie poinformowano skarżącego, że niezastosowanie się do treści wezwania będzie skutkować rozpoznaniem wniosku w oparciu o posiadane dokumenty. W odpowiedzi, wraz z pismem z dnia 30 września 2010 r., skarżący nadesłał: – kopię informacji o rachunkach bankowych wraz z jej aktualizacją (NIP-B, NIP-1), w których wskazał, że posiada rachunki związane z prowadzoną działalnością w bankach: PKO BP, Reifeisen Bank Polska S.A. i Polbank EFG-Eurobank Ergasias S.A., – kopie zeznań podatkowych małżonków za 2009 r. (PIT-36L i PIT-B, PIT-28 i PIT-28A), z których wynika, że z tytułu wykonywanej działalności gospodarczej skarżący osiągnął dochód w wysokości 175.592,74 zł (deklarując przychód w kwocie 5.003.223,92 zł i koszty jego uzyskania w wysokości 4.827.631,18 zł), zaś jego żona z prowadzonej przez siebie działalności uzyskała ogółem przychody w kwocie 24.000 zł, – wyciąg z rachunku prowadzonego przez PKO Bank Polski sporządzony za okres od 1 lipca do 30 września 2010 r., którego saldo końcowe było ujemne i wyniosło 105.451,23 zł, – raporty wspomagające wyliczenie zaliczki miesięcznej na podatek dochodowy według stawki liniowej za okres od stycznia do maja i od stycznia do sierpnia 2010 r., które wskazują, że do 31 sierpnia 2010 r. wnioskodawca osiągnął przychód w kwocie 4.213.863,61 zł, poniósł koszty jego uzyskania w wysokości 4.042.902,55 zł, uzyskując dochód w kwocie 170.961,06 zł, do których dołączył kopie sprawozdań sporządzonych na dzień 31 maja i 31 sierpnia 2010 r., – trzy karty ewidencji wyposażenia oraz raport o środkach trwałych sporządzony na dzień 30 września 2010 r., do których oprócz samochodów ciężarowych i przyczep zaliczył m. in. apartament w K., nieruchomości w G. i R., dwa quady oraz samochody marki [...], [...], [...], [...], – wyciąg z rachunku bieżącego małżonków sporządzony za okres od 1 lipca do 30 września 2010 r., którego saldo końcowe wyniosło 1.005,93 zł, – wyciągi z rachunków bankowych żony: firmowego prowadzonego przez Millenium bank oraz osobistego prowadzonego przez PeKaO Bank Polski S.A. sporządzone za okres od 1 lipca do 30 września 2010 r., których salda końcowe wynosiły odpowiednio 8,03 zł i 23.797,12 zł, – kopie faktur VAT za energię elektryczną za okres od 18 lipca do 24 września 2010 r. na kwotę 527,95 zł, za gaz za okres od 25 maja do 28 sierpnia 2010 r. na kwotę 288,69 zł, za telefon komórkowy za okres od 5 sierpnia do 4 września 2010 r. na kwotę 2.577,99 zł oraz zestawienie miesięcznych wydatków na zakup żywności, odzieży, środków czystości, paliwa, opłat za media, obiady szkolne i świetlicę na łączną kwotę 3.750 zł, – kopię wypisu umowy majątkowej małżeńskiej z dnia 13 listopada 2008 r. (Rep. A Nr [...]). Postanowieniem z dnia 28 grudnia 2010 r. sygn. akt I SA/Gd 828/10 referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy, które wobec wniesienia sprzeciwu utraciło moc. W uzasadnieniu złożonego sprzeciwu skarżący zarzucił referendarzowi nieprawidłową ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego. Wyjaśnił, że pomimo posiadania pewnych środków finansowych nie jest w stanie ponieść całego wpisu bez uszczerbku dla własnego utrzymania oraz najbliższej rodziny. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, w sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Na postanowienie przysługuje zażalenie. Rozpatrując ponownie wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku nie dopatrzył się istnienia przesłanek uzasadniających przyznanie takiego prawa. Zgodnie z art. 245 P.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym (§ 1). Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). W myśl art. 246 § 1 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Instytucja prawa pomocy stanowi jedną z gwarancji realizacji konstytucyjnej zasady prawa do sądu jako podstawowego standardu państwa prawnego. Celem tej instytucji jest zapewnienie dostępu do sądu administracyjnego osobom, którym brak środków finansowych dostęp ten uniemożliwia. Warto również wskazać, że przytoczone powyżej przepisy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 P.p.s.a. Zatem rzeczą wnioskodawcy, jako zainteresowanego, jest wykazanie, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonych wyżej przepisach. Tym samym to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z tego prawa, zaś rozstrzygnięcie Sądu w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. Tymczasem z przedstawionych przez skarżącego dokumentów wynika, że jego sytuacja różni się od tej, którą nakreślił on we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Analiza licznie przedłożonych dokumentów pozwala przyjąć, iż skarżący osiąga dochody znacznie przekraczające zadeklarowaną kwotę 2.500 zł miesięcznie, bowiem w samym tylko 2009 r. osiągnął przychód w wysokości 5.003.223,95 zł, który po odliczeniu kosztów jego uzyskania dał dochód rzędu 175.592,74 zł. Pamiętając o obowiązku wzajemnej pomocy małżonków oraz współdziałania dla dobra rodziny, którego nie ogranicza wprowadzony umowny ustrój rozdzielności majątkowej małżeńskiej dla ustalenia rzeczywistej zdolności płatniczej pod uwagę wziąć należy również uzyskany w tym samym roku podatkowym dochód żony, który ukształtował się na poziomie 24.000 zł. Uzyskana łącznie kwota w wysokości 199.592,74 zł, a więc około 16.500 zł miesięcznie kwalifikuje małżonków B. do grona osób zamożnych. Równie dobrze sytuacja majątkowa skarżącego prezentuje się w 2010 r., ponieważ już tylko wg stanu na koniec sierpnia 2010 r. wnioskodawca osiągnął z przedmiotowej pozarolniczej działalności gospodarczej dochód w wysokości 170.961,76 zł. Nawet nie posiadając informacji o uzyskiwanych przez żonę wnioskującego dochodach w 2010 r., na podstawie całokształtu okoliczności, uznać go należy za osobę, która zdecydowanie jest w stanie bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny ponieść ciężar kosztów sądowych. Powyższego obrazu nie zmienia wysokość ponoszonych miesięcznych kosztów utrzymania rodziny, które skarżący zadeklarował w wysokości około 3800 zł. Po porównaniu ich z wynikającymi z dokumentów dochodami w dalszym ciągu pozostaje znaczna nadwyżka, pozwalająca skarżącemu wywiązać się z obowiązku ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. Na marginesie, abstrahując od osiąganych bieżących dochodów, dostrzec również należy, iż oprócz wskazanych w formularzu PPF składników majątkowych strona skarżąca posiada jeszcze inne, także prezentujące znaczną wartość składniki. Dla przykładu można tu wymienić apartament w K., nieruchomości gruntowe, liczne samochody ciężarowe i przyczepy oraz samochody osobowe. Ponadto, jak wynika z załączonych wyciągów z kont bankowych strona dysponuje środkami pieniężnymi o znacznej wartości. Mając na względzie przedstawione powyżej okoliczności przemawiające za odmową przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 260 P.p.s.a., postanowił jak w sentencji.