I SA/Gd 831/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Zdzienicka-Wiśniewska (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Sławomir Kozik, Sędzia NSA Alicja Stępień, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Claudia Kozłowska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 10 września 2013 r. sprawy ze skargi E. K. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 27 lutego 2013 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. Pan E. K. złożył w dniu 16 stycznia 2013 r. do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniosek o umorzenie nieopłaconych należności za okres od 1 stycznia 1999 r. do 31 marca 2006 r., wskazując jako podstawę prawną ustawę z dnia 9 listopada 2012 r. o umorzeniu należności powstałych z tytułu nieopłaconych składek przez osoby prowadzące pozarolniczą działalność (Dz. U. z 2012 r., poz. 1551). Decyzją z dnia 27 lutego 2013 r. ZUS uznał wniosek za bezprzedmiotowy i umorzył postępowanie w sprawie. W uzasadnieniu powołano art. 1 ust. 1 i 6 ustawy z dnia 9 listopada 2012 r. i stwierdzono, że analiza stanu konta płatnika pana E. K. wykazała, że zobowiązany posiada zalęgłości za okres od czerwca 2003 r. do marca 2006 r. niepodlegające umorzeniu na podstawie tej ustawy. Pan E. K. został pouczony o prawie wniesienia odwołania do Sądu Okręgowego – Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w terminie miesiąca od dnia doręczenia decyzji. Z akt sprawy wynika, że decyzja została doręczona stronie w dniu 3 marca 2013 r., odwołanie kierowane za pośrednictwem organu złożono w ZUS Inspektorat w K. w dniu 2 kwietnia 2013 r. W odpowiedzi na odwołanie organ wniósł o jego oddalenie, wskazując w uzasadnieniu, że współpracujący w ramach działalności pozarolniczej prowadzonej przez pana E. K. jego syn M. K. został objęty ubezpieczeniami społecznymi z urzędu. Przepis art. 1 ust. 1 powołanej ustawy z 9 listopada 2012 r. oraz art. 8 ust. 6 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t. j. Dz. U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585 ze zm.) stanowią podstawę do ubiegania się o umorzenie nieopłaconych składek przez osobę podlegającą ubezpieczeniom emerytalnym, rentowym, prowadzącą pozarolnicza działalność gospodarczą, nie przewiduje natomiast możliwości umorzenia zaległych składek za osobę współpracującą, a taką w niniejszej sprawie był syn wnioskodawcy – pan Marek K.. Odwołanie zostało zrejestrowane w Sądzie Okręgowym w G. pod sygnaturą [...]. Postanowieniem z dnia 6 czerwca 2013 r. Sąd Okręgowy uznał się niewłaściwym do rozpoznania sprawy i sprawę przekazał do rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Sąd administracyjnych w granicach swojej właściwości bada zgodność zaskarżanych decyzji z prawem. W niniejszej sprawie Sąd związany jest postanowieniem Sądu Okręgowego w G. Zgodnie z art. 365 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296) orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej, a w wypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. W konsekwencji wszystkie wymienione jednostki musza liczyć się z wydanym orzeczeniem, nie mogą go ani zmieniać, ani podejmować działań nie uwzględniających faktu jego wydania (tak: "Komentarz do kodeksu postępowania cywilnego. Część pierwsza – postępowanie rozpoznawcze" pod red. T. Erecińskiego, Wydawnictwo Prawnicze, Warszawa 1999, s. 595). Z treści przepisów ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, regulujących ustrój, zadania i kompetencje ZUS (art. 66 – 79a) wynika, że jest to jednostka organizacyjna (osoba prawna), która jako całość jest organem administracji publicznej (art. 66 ust. 4). W roli samodzielnych organów administracyjnych nie występują więc jej wewnętrzne organy, ani terenowe jednostki organizacyjne, mające kompetencje do działania w jej imieniu (tak: wyrok NSA z 22 marca 2007 r., sygn. akt II GSK 359/06, wyrok NSA z 9 sierpnia 2010 r. sygn. akt II FSK 1197/10, wyrok SN z 8 stycznia 2010 r. sygn. akt IV CSK 280/09, wyrok WSA we Wrocławiu z 1 lipca 2007 r., sygn. akt I SA/Wr 321/09). Zgodnie z art. 1 ust. 13 pkt 2 powołanej ustawy z 9 listopada 2012 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych wydał decyzję na podstawie art. 105 § 1 kpa w związku z art. 123 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585), stwierdzając bezprzedmiotowość postępowania. W niniejszej sprawie Zakład Ubezpieczeń Społecznych wydał decyzję na podstawie art. 105 kpa. Zgodnie z art. 1 ust. 13 powołanej ustawy z dnia 9 listopada 2012 r. normującej szczególny tryb rozstrzygania wniosków o umorzenie należności Zakład Ubezpieczeń Społecznych wydaje decyzję o umorzeniu należności (ust. 1) lub decyzję o odmowie umorzenia należności (ust.2). Ustalenie w sprawie potwierdziło, że pan E. K. jako płatnik posiada zaległości za okres od czerwca 2003 r. do marca 2006 r. We wniosku oraz odwołaniu pan E. K. wnosi o umorzenie jego należności jako płatnika. Ustalenie bezprzedmiotowości postępowania nie jest prawidłowe w niniejszej sprawie. Ocena zasadności wniosku złożonego przez pana E. K. może być dokonana na podstawie przepisów prawa materialnego, czego próbę podjęto w piśmie z dnia 22 kwietnia 2013 r., konsekwencją oceny jest wydanie na podstawie art. 1 ust. 13 decyzji o umorzeniu należności lub decyzję o odmowie umorzenia należności. Wskazanie w uzasadnieniu pisma z dnia 22 kwietnia 2013 r. możliwości wystąpienia z wniosek przez syna skarżącego M. K. nie uzasadnia stanowiska w przedmiocie bezprzedmiotowości niniejszego postępowania. Sytuacja procesowa strony została ukształtowana zachowaniem zgodnym z pouczeniem zawartym w decyzji z 27 lutego 2013 r. W sytuacji związania Sądu treścią prawomocnego postanowienia Sądu Okręgowego w sprawie [...] szczególnej staranności wymaga dokonanie oceny stanu sprawy z uwzględnieniem zasady art. 134 § 2 p.p.s.a. – Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego. Chronologia czynności procesowych w sprawie uzasadnia uznanie, że złożone przez skarżącego odwołanie wywiera skutek skargi skierowanej do sądu administracyjnego z uwagi na działanie skarżącego w zaufaniu do organu. Środek zaskarżenia przewidziany w art. 83 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych ma specyficzny charakter. Rozpatrywany jest w istocie przez ten sam organ, który wydał decyzję w pierwszej instancji, co zbliża go do instytucji przewidzianej w art. 127 k.p.a. (tak: wyrok WSA we Wrocławiu z 14 kwietnia 2010 r. sygn. akt III SA/Wr 712/09). Wobec powyższego skuteczność wniesienia skargi do sądu administracyjnego podlega ocenie na podstawie art. 52 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270). W sprawie wydana została decyzja z dnia 27 lutego 2013 r. Skarżący składając pismo nazwane odwołaniem w istocie dokonał czynności zgodnie z treścią art. 83 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, zgodnie z którym od decyzji przyznającej świadczenie w drodze wyjątku oraz od decyzji odmawiającej przyznania takiego świadczenia, a także od decyzji w sprawach o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, stronie przysługuje prawo wniesienia wniosku do Prezesa Zakładu o ponowne rozpatrzenie sprawy, na zasadach dotyczących decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra. Do wniosku stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji, określone w Kodeksie postępowania administracyjnego. O charakterze pisma decyduje jego rzeczywista treść, a nie nazwa lub intencje organu, do którego zostało skierowane (por. postanowienie NSA z 15 marca 2012 r. sygn. akt I OSK 445/12). Ponownie rozpoznając sprawę Zakład Ubezpieczeń Społecznych dokona oceny wniosku na podstawie art. 1 ust. 3 ustawy z 9 listopada 2012 r., uwzględniając informację o zlikwidowaniu działalności gospodarczej z dniem 31 marca 2006 r. (karta 1 akt). Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 150 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 tej ustawy.