I SA/Gd 834/12

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Aleksandra Rynduch-Szczawińska po rozpoznaniu w dniu 28 marca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku R. S. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej [...] z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od grudnia 2004 r. do maja 2005 r. oraz od lipca 2005 r. do grudnia 2006 r. postanawia: odmówić ustanowienia radcy prawnego. Prawomocnym postanowieniem referendarza sądowego z dnia 19 października 2012 r. przyznano skarżącemu R. S. prawo pomocy w niniejszej sprawie, zwalniając go od kosztów sądowych. W dniu 16 marca 2013 r. skarżący wniósł o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego. Stosownie do przepisu art. 245 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. Poz. 270 ze zm.) – zwanej dalej p.p.s.a. – prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W myśl art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Stosownie do przepisu art. 246 § 3 p.p.s.a., adwokata, radcę prawnego, doradcę podatkowego lub rzecznika patentowego można ustanowić dla strony, która nie zatrudnia lub nie pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. Nie dotyczy to adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ustanowionego na podstawie przepisów o prawie pomocy. W świetle powołanych uregulowań osobie fizycznej przyznaje się prawo pomocy tylko w sytuacji, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania lub nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Uwzględnienie wniosku w zakresie ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika jest dodatkowo uwarunkowane niepozostawaniem przez stronę w stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym, z wyjątkiem ustanowionego na podstawie przepisów o prawie pomocy. Negatywną przesłanką ustanowienia dla strony, w ramach prawa pomocy, profesjonalnego pełnomocnika jest zatem, w myśl ostatnio powołanego przepisu, zatrudnianie lub pozostawanie w innym stosunku prawnym z którymś z wymienionych tam podmiotów świadczących zawodowo pomoc prawną. Celem instytucji prawa pomocy jest bowiem umożliwienie stronie skorzystania z konstytucyjnie gwarantowanego prawa do sądu, w sytuacji gdy nie jest ona w stanie pokryć samodzielnie całości kosztów związanych z prowadzeniem postępowania sądowego, których część może stanowić opłacenie profesjonalnego pełnomocnika. Jeżeli strona zatrudnia już takiego pełnomocnika (lub pozostaje z nim w innym stosunku prawnym), ustawodawca uznał, że ma ona wówczas zapewnioną niezbędną pomoc prawną, wobec czego ustanowienie – nawet przy spełnieniu przesłanek z art. 246 § 1 lub 2 p.p.s.a. – zawodowego pełnomocnika z urzędu do reprezentowania interesów strony w postępowaniu jest niecelowe. Wskazać należy, iż w niniejszej sprawie w dniu 16 marca 2013 r. (data stempla pocztowego) wniesiono skargę kasacyjną, którą sporządził w imieniu skarżącego profesjonalny pełnomocnik z wyboru – radca prawny P. S. Do powyższej skargi kasacyjnej został dołączony rozpoznawany wniosek o przyznanie prawa pomocy z dnia 16 marca 2013 r. (podpisany osobiście przez wnioskodawcę) oraz pełnomocnictwo do działania w imieniu skarżącego z dnia 14 marca 2013 r. Zgodnie z przedłożonym pełnomocnictwem z dnia 14 marca 2013 r. ww. pełnomocnik został przez skarżącego umocowany do reprezentowania w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w sprawie skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wydanego 5 grudnia 2012 r. w sprawie o sygn. akt I SA/Gd 834/12 oddalającego skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od grudnia 2004 r. do maja 2005 r. i od lipca 2005 r. do grudnia 2006 r. W świetle powyższych okoliczności faktycznych i wobec jednoznacznej wymowy powołanego wyżej przepisu art. 246 § 3 p.p.s.a. stwierdzić należało, że po stronie skarżącego zachodzi negatywna przesłanka przyznania prawa pomocy w formie ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika, uniemożliwiająca uwzględnienie jego wniosku w tym zakresie. Nadto należy wskazać, że ze względu na to, że ww. postanowieniem z dnia 19 października 2012 r. skarżącemu przyznano już prawo pomocy w zakresie częściowym (przez zwolnienie od kosztów sądowych), uznano, iż złożony przez niego wniosek o ustanowienie zastępstwa prawnego jest w świetle cyt. art. 245 p.p.s.a. w istocie wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Z tych względów, na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 1 i § 3 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.