I SA/Gd 837/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zbigniew Romała, Sędziowie Sędzia NSA Małgorzata Gorzeń (spr.), Asesor WSA Irena Wesołowska, Protokolant Sekretarz Sądowy Monika Szymańska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 7 lutego 2008 r. sprawy ze skargi I.B. i J. B. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego oddala skargę. Organ egzekucyjny – Naczelnik Urzędu Skarbowego, będący jednocześnie wierzycielem, prowadził na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 11 marca 2005 r. postępowanie egzekucyjne do majątku zobowiązanych I. i J.B. W piśmie z dnia 8 marca 2007 r., stanowiącym zażalenie na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej oddalające skargę na czynność egzekucyjną podjętą w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego, zobowiązani wnieśli o zawieszenie tego postępowania do czasu uprawomocnienia się orzeczenia organu odwoławczego rozpoznającego przedmiotowe zażalenie, motywując swój wniosek negatywnymi skutkami, jakie dalsze prowadzenie egzekucji może wywołać w ich majątku. Postanowieniem z dnia [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego, jako organ właściwy do rozpoznania wniosku o zawieszenie postępowania egzekucyjnego, odmówił zawieszenia tego postępowania wskazując, iż w sprawie nie zachodzi żadna z przesłanek wymienionych w art. 56 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jednolity: Dz.U. z 2002 r., Nr 110, poz. 968 z późn. zm.), zwanej dalej u.p.e.a. W zażaleniu na powyższe postanowienie zobowiązani wnieśli o jego uchylenie zarzucając, iż prowadzenie egzekucji stwarza realne i rzeczywiste zagrożenie dla ich egzystencji, a ponadto narusza szeroko rozumiane zasady współżycia społecznego. Ponadto podnieśli, iż podstawą prawną należności nie może być decyzja określająca wysokość zobowiązania, gdyż samo zobowiązanie podatkowe nie jest zaległością podatkową. Zaległością taką jest tylko ta część zobowiązania podatkowego, która nie została zapłacona. Wadliwa podstawa prawna tytułu wykonawczego powoduje konieczność wycofania z obiegu tytułu wykonawczego, na podstawie którego prowadzona jest egzekucja. Dyrektor Izby Skarbowej, po rozpatrzeniu zażalenia zobowiązanych, zaskarżonym postanowieniem utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji, podzielając stanowisko, iż w sprawie nie zachodzą przesłanki zawieszenia postępowanie enumeratywnie określone w art. 56 § 1 u.p.e.a. Dolegliwość egzekucji administracyjnej nie jest podstawą do zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Odnosząc się do zarzutów podniesionych w zażaleniu organ odwoławczy wskazał, że egzekwowany na podstawie tytułu wykonawczego obowiązek pieniężny został określony zgodnie z treścią obowiązku wynikającego z decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej z dnia [...]. Na kwestię tę wskazano już stronom w postanowieniu Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] rozpoznającego zażalenie zobowiązanych na postanowienie organu egzekucyjnego odmawiające umorzenia postępowania egzekucyjnego. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżący wnieśli o uchylenie postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej zarzucając mu naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 121 § 1, art. 122, art. 125 § 1, art. 180 § 1, art. 191, art. 210 § 4 w zw. z art. 219 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 8, poz. 60 z 2005r. z późn. zm), zwanej dalej Ordynacją podatkową, przez niewyjaśnienie w sposób wyczerpujący wszystkich okoliczności sprawy, mogących mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia, co znalazło swój wyraz w błędnym uzasadnieniu, w którym nie ustosunkowano się do treści zażalenia skarżących. W uzasadnieniu skargi zarzucono, iż organ nie przeprowadził postępowania dowodowego, a dowody, którymi dysponował, ocenione zostały w sposób dowolny. Cała ocena materiału dowodowego ograniczyła się do odesłania i zacytowania uzasadnienia postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] wydanego w przedmiocie wniosku stron o umorzenie postępowania egzekucyjnego. Uzasadnienie zaskarżonego orzeczenia nie zawiera wskazania przyczyn, dla których uznano, iż w sprawie nie zachodzą przesłanki zawieszenia postępowania, ponadto jest zbyt ogólnikowe, czym narusza art. 210 § 4 w zw. z art. 219 Ordynacji podatkowej. Dyrektor Izby Skarbowej, w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swe dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Skarga jest nieuzasadniona. W pierwszej kolejności wskazać należy, iż postępowanie egzekucyjne w administracji zostało uregulowane przepisami ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jednolity: Dz.U. z 2002 r., Nr 110, poz. 968 z późn. zm.). W postępowaniu tym stosuje się przepisy tej ustawy oraz odpowiednio przepisy kodeksu postępowania administracyjnego (art. 18 u.p.e.a.). Nie mają tu więc zastosowania przepisy Ordynacji podatkowej. Tym samym zarzuty dotyczące naruszenia w sprawie niniejszej wymienionych w skardze przepisów tej Ordynacji są oczywiście bezpodstawne. W niniejszej sprawie skarżący wnieśli o zawieszenie postępowania egzekucyjnego motywując swój wniosek dolegliwością tego postępowania zagrażającą ich egzystencji oraz zasadami współżycia społecznego. Jak słusznie zauważył organ wyższego stopnia rozpatrujący zażalenie, przesłanki zawieszenia postępowania egzekucyjnego zostały enumeratywnie wymienione w pięciu punktach zawartych w art. 56 § 1 u.p.e.a. Stanowią je: - wstrzymanie wykonania, odroczenie terminu wykonania obowiązku albo rozłożenia na raty spłat należności pieniężnej, - śmierć zobowiązanego, jeżeli obowiązek nie jest ściśle związany z osobą zobowiązanego, - utrata przez zobowiązanego zdolności do czynności prawnych i brak jego przedstawiciela ustawowego, - żądanie wierzyciela, - inne przypadki prawem przewidziane. W/w przepis prawa wymienia przyczyny zawieszenia postępowania egzekucyjnego, nie pozostawiając organowi egzekucyjnemu swobody wyboru co do zawieszenia postępowania ("ulega zawieszeniu"). Tylko zatem w takich przypadkach organ egzekucyjny ma obowiązek zawiesić postępowanie egzekucyjne. Nie może natomiast tego uczynić w innych sytuacjach np. tak jak ma to miejsce w rozpatrywanej sprawie - z uwagi na wniesienie zażalenia od postanowienia rozstrzygającego skargę zobowiązanych na czynności egzekucyjne, czy też z uwagi na trudną sytuację majątkową zobowiązanych. Nie ma też prawa wstrzymywać prowadzonych czynności ze względów słusznościowych, które nie wynikają z przepisów prawa publicznego. Klauzula zgodności z zasadami współżycia społecznego, określona w art. 5 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny, na którą powołali się skarżący w zażaleniu na postanowienie organu pierwszej instancji, nie może modyfikować art. 56 u.p.e.a. Klauzula ta bowiem, na co od dawna zwracano uwagę w orzecznictwie sądowym (por. np. wyrok NSA w Warszawie z dnia 28 września 1999 r., III SA 7448/1998, LEX nr 39719) nie może być stosowana przy ocenie uprawnień lub obowiązków powstających w zakresie normowanym przepisami prawa administracyjnego, w których nie występuje jej odpowiednik. "Zasady współżycia społecznego" mogą być uwzględnione w postępowaniu przed organami administracji publicznej, a do takich zalicza się postępowanie egzekucyjne w administracji, tylko wówczas, gdy odsyłają do nich szczególne przepisy prawa. Takie odesłania nie występują zaś ani w przepisach dotyczących postępowania egzekucyjnego w administracji, ani w stosowanych w tym postępowaniu, z uwagi na art. 18, przepisach k.p.a. Skoro zatem wskazane przez skarżących okoliczności (zagrożenie egzystencji skarżących, naruszenie zasad współżycia społecznego, czy wreszcie ewentualna odpowiedzialność odszkodowawcza Skarbu Państwa za szkodę powstałą wskutek bezprawnie prowadzonej egzekucji) nie mieszczą się w katalogu przesłanek zawieszenia postępowania określonych w art. 56 § 1 u.p.e.a., to organy nie były zobligowane do przeprowadzania postępowania dowodowego w celu ustalenia, czy okoliczności te zachodzą, nie miały one bowiem znaczenia dla rozstrzygnięcia. Bezzasadne są także zarzuty skarżących odnoszące się do uzasadnienia zaskarżonego postanowienia, które w ocenie Sądu spełnia wymogi określone w art. 124 § 2 k.p.a. w związku z art. 17 § 1 i art. 18 u.p.e.a. W uzasadnieniu tym wskazano na treść art. 56 § 1 u.p.e.a. oraz stwierdzono, że żadna z przesłanek zawieszenia postępowania określonych w tym przepisie nie zachodzi. Odniesiono się także do okoliczności podnoszonych przez stronę jako uzasadniające zawieszenie postępowania i stwierdzono, że żadna z tych okoliczności nie mieści się w katalogu przesłanek wyszczególnionych w powołanym przepisie. Odniesiono się także do zarzutów podniesionych w zażaleniu dotyczących podstawy prawnej prowadzonej egzekucji wskazując, że taką podstawę stanowi decyzja administracyjna wydana przez Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej. Odesłanie natomiast do uzasadnienia decyzji Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] wskazywało na tożsame rozstrzygnięcie tego samego zarzutu w innym postępowaniu, dotyczącym wniosku stron o umorzenie postępowania egzekucyjnego. Ponadto zauważyć należy, iż w myśl art. 29 ust. 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny nie jest uprawniony do badania zasadności lub wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym, stąd też zarzuty skarżących odnoszące się do podstawy prawnej tytułu wykonawczego nie mają znaczenia dla rozstrzygnięcia wniosku o zawieszenie postępowania i nie obligowały organu odwoławczego do prowadzenia postępowania wyjaśniającego w tym kierunku. Sąd rozpoznając niniejszą sprawę, będąc związany dyspozycją art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2002 rok, Nr 153, poz.1270 z późn. zm), nie stwierdził naruszeń prawa materialnego bądź procesowego, które powodowałoby konieczność wyeliminowania zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego. Mając na względzie wszystkie przedstawione powyżej okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 151 powołanej ustawy, oddalił skargę.