I SA/Gd 837/09

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Monika Hennig po rozpoznaniu w dniu 20 stycznia 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku W. K. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej [...] z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości w podatku od towarów i usług za marzec i kwiecień 1997 r. postanawia odmówić skarżącemu przyznania prawa pomocy. Pełnomocnik W. K. w skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na wyżej opisaną decyzję Dyrektora Izby Skarbowej [...] zwrócił się o zwolnienie skarżącego od kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Do skargi dołączony został wypełniony przez skarżącego urzędowy formularz PPF. Ze złożonego przez wnioskodawcę oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że prowadzi on wspólne gospodarstwo domowe z żoną oraz synem, jedynym źródłem utrzymania rodziny są uzyskiwane przez wnioskodawcę dochody z tytułu renty, która podlega zajęciu komorniczemu i wypłacana jest w kwocie 421,64 zł miesięcznie, jego majątek stanowi dom o powierzchni 55,97 m2 oraz nieruchomość o powierzchni 327 m2, których jest współwłaścicielem, oraz samochód osobowy marki Fiat Marea, rok produkcji 1997, z którego prowadzona jest egzekucja. Natomiast zarówno żona, jak i syn nie pracują i nie posiadają jakiegokolwiek majątku. Wskazał, że wydatki związane z miesięcznymi kosztami utrzymania, do których zaliczył opłaty za energię elektryczną (162,39 zł), gaz (190 zł), telefon (56,75 zł) oraz ratę kredytu (232 zł), przekraczają wysokość osiąganego dochodu. Kształtują się one na poziomie około 641 zł. W związku z tym korzysta z pomocy córek. Podniósł także, że jego stan zdrowia ulega pogorszeniu. Zgodnie z brzmieniem art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przywołane przepisy regulujące instytucję prawa pomocy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 p.p.s.a. Zatem rzeczą wnioskodawcy jako zainteresowanego jest wykazanie, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonych przepisach. Tym samym to na nim spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. Na podstawie art. 255 p.p.s.a., jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona ma obowiązek złożyć na wezwanie dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. W związku z powyższym zarządzeniem referendarza sądowego z dnia 2 grudnia 2009 r. (doręczonym pełnomocnikowi w dniu 9 grudnia 2009 r.) skarżący zobowiązany został do przedłożenia w terminie 7 dni następujących dokumentów i oświadczeń: (1) wyciągów ze wszystkich posiadanych przez małżonków i syna rachunków i lokat, na których gromadzone są środki pieniężne, w tym kont i lokat dewizowych, z ostatnich trzech miesięcy wraz z historią dokonanych na rachunkach operacji, a w przypadku ich nieposiadania złożenia przez każdą z ww. osób stosownego oświadczenia w tym przedmiocie, (2) dokumentu potwierdzającego aktualną wysokość osiąganego przez wnioskodawcę miesięcznego dochodu z tytułu renty, (3) oświadczenia złożonego przez żonę i syna w przedmiocie nieosiągania jakichkolwiek dochodów; w sytuacji, gdy są oni osobami bezrobotnymi – dokumentu potwierdzającego status osoby bezrobotnej (decyzja/zaświadczenie urzędu pracy); w przypadku uzyskiwania dochodów – wskazania ich źródła i miesięcznej wysokości oraz przedłożenia dokumentów okoliczność tę potwierdzających, (4) dokumentów obrazujących wysokość ponoszonych przez małżonków i zadeklarowanych we wniosku miesięcznych wydatków związanych z kosztami utrzymania, (5) oświadczenia w przedmiocie zarejestrowanych na syna pojazdów mechanicznych (podania ich marki, modelu, roku produkcji oraz aktualnej wartości). W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżący nadesłał zaświadczenie powiatowego urzędu pracy z dnia 11 grudnia 2009 r., z którego wynika, że syn wnioskodawcy od dnia 11 sierpnia 2009 r. zarejestrowany jest jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku, odpis zgłoszenia identyfikacyjnego NIP-1 złożonego przez żonę wnioskodawcy w związku z zawieszeniem z dniem 1 kwietnia 2003 r. działalności gospodarczej, kopię przekazu świadczenia za listopad 2009 r. oraz kopie: dowodu wpłaty rat kredytów bankowych w łącznej kwocie 215,25 zł, potwierdzenia uiszczenia opłat za telefon w kwocie 67,78 zł, energię elektryczną w kwocie 229,62 zł i gaz w kwocie 197,11 zł. Z treści złożonych dodatkowo oświadczeń wynika, że małżonkowie oraz ich syn nie posiadają rachunków bankowych, żona wnioskodawcy nie osiąga jakichkolwiek dochodów, jest osobą bezrobotną, przy czym nie posiada statusu bezrobotnego z uwagi na zawieszoną działalność gospodarczą, syn wnioskodawcy nie posiada pojazdów mechanicznych. Analiza materiału dowodowego pozwala stwierdzić, że rzeczywiste możliwości płatnicze wnioskodawcy nadal budzą istotne wątpliwości. Za taką oceną przemawiają następujące okoliczności. Z przedłożonych przez wnioskodawcę dokumentów wynika, że źródłem utrzymania trzyosobowej rodziny jest wyłącznie jego renta inwalidzka wypłacana w kwocie 449,07 zł netto miesięcznie. Natomiast zadeklarowane (i udokumentowane) przez skarżącego wydatki przewyższają uzyskiwane przez niego dochody. Nadmienić przy tym należy, że przedmiotowe wydatki ponoszone z tytułu opłat za energię elektryczną, gaz i telefon stanowią jedynie część wydatków uznawanych zwyczajowo za podstawowe koszty utrzymania. Podkreślić też trzeba, że do kwoty miesięcznych wydatków związanych z kosztami utrzymania rodziny zaliczone zostały koszty zaciągniętych na podstawie umów zawartych w dniu 10 grudnia 2007 r. i 15 czerwca 2009 r. kredytów (pożyczek) bankowych. Wysokość rat, których spłata wynosi 212,25 zł, stanowi niemalże połowę dochodów rodziny. Przedstawione okoliczności sugerują, że skarżący, bądź też osoby pozostające z nim we wspólnym gospodarstwie domowym posiadają inne jeszcze źródła przychodów. Nie bez znaczenia jest, że małżonkowie, a także ich syn wskazali, że nie posiadają zasobów pieniężnych, które mogłyby uzasadniać ponoszenie wydatków w wysokości przekraczającej osiągane dochody. Ponadto, za uznaniem oświadczenia wnioskodawcy za niewiarygodne świadczą także – wynikające z nadesłanych dokumentów – rozbieżności w przedmiocie posiadanych przez małżonkę rachunków bankowych. Z odpisu zgłoszenia identyfikacyjnego NIP-1 wynika, że z dniem 1 kwietnia 2003 r. żona wnioskodawcy zawiesiła wykonywanie działalności gospodarczej. Jednocześnie dane w nim zawarte wskazują, że żona wnioskodawcy posiada rachunek bankowy dla potrzeb prowadzonej działalności gospodarczej. Wprawdzie oświadczyła ona, że nie posiada rachunków bankowych, to jednak nie przedstawiła dokumentu, z którego wynikałoby, że dotychczasowy rachunek bankowy został zlikwidowany (zamknięty). Powołane ustalenia faktyczne skutkują uznaniem za niewiarygodne oświadczeń złożonych przez wnioskodawcę w przedmiocie dochodów osiąganych przez niego i pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym osób, posiadanych przez nich oszczędności, gdyż dane w nich przedstawione są sprzeczne z dokonanymi ustaleniami. Tym samym rozbieżności, nieścisłości i luki w oświadczeniach strony nie pozwalają uznać, że strona udowodniła, iż znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie WSA w Warszawie z dnia 18 sierpnia 2004 r. sygn. akt III SA/Wa 632/04 niepubl.). W związku z powyższym uznano, że skarżący nie wykazał, że spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy. Z tych wszystkich względów na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji postanowienia.