I SA/Gd 844/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Tomaszewska, Sędziowie Sędzia NSA Elżbieta Rischka, Sędzia WSA Bogusław Woźniak (spr.), Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Agnieszka Zalewska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 9 listopada 2011 r. sprawy ze skargi R. K. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej z dnia 10 czerwca 2011 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania i odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę. Naczelnik Urzędu Celnego decyzją z dnia 17 marca 2011 r. określił R. K. wysokość zobowiązania w podatku akcyzowym za lipiec 2009 r. Decyzja organu pierwszej instancji została doręczona podatnikowi w dniu 21 marca 2011 r., co wynika z potwierdzenia odbioru. W dniu 7 kwietnia 2011 r. wpłynęło do Urzędu Celnego odwołanie od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego z 17 marca 2011 r. nadane za pośrednictwem poczty w dniu 5 kwietnia 2011 r. Do tak wniesionego odwołania R. K. załączył wydruk komputerowy i wskazał, że odwołanie zostało przez niego przesłane e-mailem do Urzędu Celnego na adres [..] już w dniu 4 kwietnia 2011 r. o godz. 23.32. Następnie, w dniu 5 maja 2011 r. zostało nadana przez pełnomocnika R. K. tożsame odwołanie. W tym samym dniu złożone zostały także zarzuty w prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym na podstawie tytułów wykonawczych nr [....] i [...], zawierające wskazanie, żeby w przypadku nieuznania zarzutów, potraktować je jako wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego z 17 marca 2011 r. Dyrektor Izby Celnej postanowieniem z dnia 10 czerwca 2011 r. stwierdził: uchybienie terminu do wniesienia odwołania oraz odmówił przywrócenia terminu do wniesienia dowołania. W uzasadnieniu postanowienia wyjaśniono, że wysłane e-mailem w dniu 4 kwietnia 2011 r. o godz. 23.32 odwołanie nie spełnia wymagań określonych wart. 168 § 1 i § 3a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 z późno zm.) dalej jako "Op.", a także nie zawiera się w zamkniętym katalogu dokumentów określonych w rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 19 grudnia 2007 r. w sprawie określenia rodzajów deklaracji, które mogą być składane za pomocą środków komunikacji elektronicznej (Dz. U. Nr 246, poz. 1817 ze zm.). Nie zostały także spełnione wymagania dotyczące uwierzytelniania dokumentów elektronicznych określone w § 2 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 30 października 2010 r. w sprawie sposobu przesyłania deklaracji i podań oraz rodzajów podpisu elektronicznego, którymi powinny być opatrzone (Dz. U. Nr 259, poz. 1769). Odnotowano, że według art. 168 § 3a Op. podanie wniesione w formie dokumentu elektronicznego powinno: 1) być uwierzytelnione przy użyciu mechanizmów określonych wart. 20a ust. 1 albo ust. 2 ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne oraz 2) zawierać dane w ustalonym formacie, zawartym we wzorze podania określonym w odrębnych przepisach, jeżeli te przepisy nakazują wnoszenie podań według określonego wzoru. W przypadku wniesienia podania w formie dokumentu elektronicznego, organ obowiązany jest potwierdzić wniesienie podania przez doręczenie urzędowego potwierdzenia odbioru na wskazany przez wnoszącego adres elektroniczny. Ponieważ nie zostały spełnione wymienione warunki organ uznał, że odwołanie zostało złożone z uchybieniem terminu. Odnosząc się do argumentów uzasadniających wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania Dyrektor Izby Celnej stwierdził, że nie można zgodzić się z zarzutem niewłaściwego i niepełnego pouczenia o środkach i sposobach zaskarżenia zawartych w decyzji Naczelnika Urzędu Celnego. W ocenie Dyrektora Izby Celnej decyzja zawierała niezbędne elementy pouczenia, o których mowa wart. 210 Op. W skardze na postanowienie Dyrektora Izby Celnej R. K. wniósł o jego uchylenie w całości oraz o zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Skarżący zarzucił naruszenie art. 162 § 1 Op. w związku z art. 214 tej ustawy poprzez uznanie, że brak jest podstaw do przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oraz naruszenia art. 121 § 2 i art. 210 § 1 pkt 7 Op. poprzez uznanie, że organ wydający decyzję w pierwszej instancji udzielił skarżącemu niezbędnych informacji i wyjaśnień co do sposobu i terminu wniesienia odwołania. W uzasadnieniu skarżący podniósł, że pouczenie zawarte w decyzji organu I instancji nie zawierało żadnych informacji, w jakiej formie i w jaki sposób owo odwołanie powinno być złożone tak, żeby zostało uznanie za skuteczne i wywołujące skutki prawne. Wobec powyższego pouczenie to musi być uznane za niewystarczające. Skarżący wskazał na szeroko promowane zmiany w przepisach dotyczące sposobu komunikowania się obywatela z organami administracji i z takiej możliwości skorzystał. Skoro bowiem Urząd Celny podaje jako jeden z adresów korespondencyjnych adres poczty elektronicznej to nadanie pisma na ten adres powinno być uznane za skuteczne. Nie miał przy tym świadomości, że powinien w tym zakresie zastosować się do wskazań zawartych w przepisach wykonawczych. Odnosząc się do twierdzenia zawartego w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, iż elektroniczna skrzynka podawcza dla Urzędu Celnego nie została jeszcze utworzona zarzucił skarżący, że organ administracji nie dostosował się do obowiązujących przepisów prawa. Wobec powyższego, skoro skarżący wnosząc odwołanie korzystał z przysługującego mu prawa do złożenia podania za pomocą środków komunikacji elektronicznej wykorzystał jedyny wówczas istniejący sposób komunikacji elektronicznej tj. wskazany przez urząd na stronie www adres mailowy, nie można przypisać mu winy w tym, że uchybił terminowi do skutecznego zaskarżenia decyzji. Zaniedbanie organu nie może negatywnie wpływać na sytuację prawną obywatela. Dyrektor Izby Celnej odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie argumentując jak w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje. Zaskarżone postanowienie zawiera w swej sentencji dwa rozstrzygnięcia: stwierdzenie uchybienia terminu do wniesienia odwołania oraz odmowę przywrócenia terminu. Skrzący określił, że zaskarża postanowienie w całości. Z uzasadnienia skargi wynika, że zarzuty jak i wspierające je argumenty dotyczą jedynie odmowy przywrócenia terminu. W ocenie Sądu, zarówno rozstrzygnięcie dotyczące stwierdzenia uchybienia terminu jak i odmowy przywrócenia terminu odpowiadają prawu. Zgodnie z art. 228 § 1 pkt 2 Op. organ odwoławczy stwierdza w formie postanowienia uchybienie terminowi do wniesienia odwołania. Uchybienie terminowi do wniesienia odwołania jest okolicznością obiektywną i w razie jej stwierdzenia organ odwoławczy nie może przystąpić do merytorycznego rozpatrzenia odwołania, lecz ma obowiązek wydania postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu. Nie jest to zależne od swobodnego uznania organu lecz wynika z bezwzględnie obowiązującej normy prawnej. Z przedłożonych akt sprawy wynika, że decyzja Naczelnika Urzędu Celnego z dnia 17 marca 2011 r. została doręczona skarżącemu w dniu 21 marca 2011 r. co wynika z potwierdzenia odbioru i nie jest przez stronę skarżącą kwestionowane. Zatem ostateczny termin do wniesienia odwołania, określony wart. 222 § 2 pkt 1 Op. upływał w dniu 4 kwietnia 2011 r. W sprawie nie jest kwestionowane, że R. P. w dniu 4 kwietnia 2011 r. o godz. 23.32 wniósł odwołanie w formie e-maila na adres mailowy Urzędu Celnego zamieszczony na stronie www tegoż urzędu. Nie jest także sporne, że odwołanie zostało nadane przez skarżącego w dniu 5 kwietnia 2011 r. za pośrednictwem poczty. Sporna jest ocena prawna tych zdarzeń. W ocenie Sądu rację ma Dyrektor Izby Celnej wywodząc, że odwołanie wniesione w formie e-maila nie może zostać uznane za skuteczne. Jak bowiem stanowi art. 12 § 6 pkt 1 termin uważa się za zachowany, jeżeli przed jego upływem pismo zostało wysłane w formie dokumentu elektronicznego do organu podatkowego, a nadawca otrzymał urzędowe potwierdzenie odbioru. Skoro R. K. nie dysponuje urzędowym potwierdzeniem odbioru dokumentu elektronicznego, i jak wynika z wyjaśnień organu takiego potwierdzenia nie mógł uzyskać, nie można uznać, że dochował terminu zakreślonego dla wniesienia odwołania. Nie ulega też wątpliwości, że nadanie przesyłki zawierającej odwołanie w placówce pocztowej operatora publicznego w dniu 5 kwietnia 2011 r. uchybiało terminowi do wniesienia odwołania. Trafne jest w ocenie Sądu także rozstrzygniecie w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Zgodnie z art. 162 § 1 Op. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Jednocześnie z wniesieniem podania należy dopełnić czynności, dla której był określony termin (§ 2). Przywrócenie terminu do złożenia podania przewidzianego w § 2 jest niedopuszczalne (§ 3). Przedmiotem sporu jest ocena, czy skarżący wykazał brak winy w uchybieniu terminu. Kryterium braku winy, jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu, wiąże się z obowiązkiem strony zachowania szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przywrócenie terminu nie jest więc dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa (wyrok WSA w Białymstoku z 10.11.2010 r. sygn. akt I SA/Bk 338/10. LEX nr 747294). Dla oceny, czy uchybienie powstało z winy podatnika, nie jest istotny zamiar z jakim on działał. Chodzi o to, czy działał on z należytą starannością, czy też dopuścił się niedbalstwa. (wyrok NSA z 28.09.2010 r. Sygn. akt I FSK 1582/09 G.Prawna 2010/190/3). Skarżący wywodzi słuszność żądania przywrócenia terminu z zarzutu, że w uzasadnieniu decyzji brak było wystarczającego pouczenia o sposobie zaskarżenia tej decyzji. Otóż w świetle art. 210 § 1 pkt 7 Op. decyzja zawiera pouczenie o trybie odwoławczym - jeżeli od decyzji służy odwołanie. Decyzja Naczelnika Urzędu Skarbowego zawiera pouczenie, iż zgodnie z art. 220 i 223 Op. służy stronie prawo wniesienia od niej odwołania do Dyrektora Izby Celnej za pośrednictwem Naczelnika Urzędu Celnego w terminie 14 dni od dnia jej doręczenia. W świetle powołanego wyżej art. 210 § 1 pkt 7 Op. pouczenie to należy uznać za wystarczające. Dodać należy, że powołany wyżej przepis stanowi uregulowanie szczególne względem art. 121 § 2 Op. i strona nie może, powołując się na art. 121 § 2 Op. zarzucać wadliwego pouczenia o środkach zaskarżenia, jeżeli w pouczeniu wskazano tryb odwoławczy. Niemniej jednak strona skarżąca oceniając, że pouczenie nie było wyczerpujące, mogła żądać uzupełnienia w tym zakresie na zasadach określonych wart. 213 § 1 Op. Podkreślić należy, że w przypadku wydania decyzji o uzupełnieniu odwołania lub sprostowaniu decyzji termin do wniesienia odwołania lub skargi biegnie od dnia doręczenia decyzji o uzupełnieniu. W ocenie Sądu wymaga podkreślenia, że strona skarżąca nie może dla wykazania braku swojej winy w uchybieniu terminu powoływać się na brak znajomości przepisów, które zostały w sposób prawidłowo ogłoszone. Enuncjacje prasowe, niezależnie od tego czyje poglądy odzwierciedlają, nie stanowią w myśl art. 87 Konstytucji RP źródła powszechnie obowiązującego prawa w Polsce. Odnotować należy także, że na stronie internetowej Biuletynu Informacji Publicznej [...], do której prowadzi link ze strony internetowej Urzędu Celnego, jest zamieszczona informacja, że dokument można złożyć na elektroniczną skrzynkę podawczą za pomocą elektronicznego formularza dostępnego na stronie ePUAP oraz, że aby można było złożyć wniosek do urzędu konieczne jest posiadanie konta użytkownika na platformie ePUAP. W świetle powyższego ustalenia zasadnym jest twierdzenie, że skarżący, gdyby dochował należytej staranności i zapoznał się zasadami wnoszenia podań w formie elektronicznej dostępnej na stronie www Urzędu Celnego, powziąłby wiedzę, iż nie może w sposób skuteczny prawnie wnieść odwołania za pośrednictwem e-maila. Odnosząc się do zarzutu, iż skarżący nie może ponosić negatywnych konsekwencji braku dostosowania się organu administracji do obowiązujących przepisów należy stwierdzić, że żaden przepis prawa pozytywnego nie stanowił o tym, że skarżący w dniu składania odwołania za pośrednictwem emaila miał bezwzględne prawo skorzystania z tej formy komunikacji z urzędem. Nadto stosowne regulacje przytoczone w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia jasno stanowiły, że skuteczność prawna tej formy komunikacji jest uzależniona od spełnienia prawem określonych warunków. Odpowiednia informacja była także zawarta na stronie internetowej Urzędu Celnego (BlP). Z tych względów uznając skargę za bezzasadną Sąd na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) orzekł jak w sentencji.