I SA/Gd 852/25

Dnia 5 maja 2026 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Alicja Stępień po rozpoznaniu w dniu 5 maja 2026 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi I.B. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 8 września 2025 r., nr 2201-IEW.4121.1.2025/MB, 2201-IEW.4123.16.2025/MB w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki p o s t a n a w i a: odmówić przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej Postanowieniem z 8 kwietnia 2026 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odrzucił skargę kasacyjną I.B., od wyroku tego Sądu z 20 stycznia 2026 r. oddalającego skargę na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 8 września 2025 r., w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki. Powodem odrzucenia skargi kasacyjnej było nieuiszczenie należnego wpisu sądowego. Pismem z 20 kwietnia 2026 r. strona reprezentowana przez pełnomocniczkę złożyła wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej. Uzasadniając złożony wniosek pełnomocniczka skarżącej podała, że w związku tym, że skarżąca na stałe przebywa na terytorium Niemiec, uiszczenie wpisu powierzono zaufanej osobie, która pomaga stronie w organizacji spraw na terenie kraju. Niestety w okresie, w którym upływał termin do uiszczenia wpisu, bliski członek rodziny tej osoby doznał gwałtownego pogorszenia stanu zdrowia w związku chorobą nowotworową i przebywał w szpitalu w dniach od 23 do 27 marca 2026 r. Konieczność sprawowania osobistej opieki i silny stres spowodowały, że osoba pomagająca skarżącej przekroczyła termin do uiszczenia wpisu. Do wniosku dołączono kartę informacyjną leczenia szpitalnego oraz oświadczenie J.N., mającej udzielać pomocy skarżącej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Zgodnie z art. 85 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2026 r. poz. 143) – dalej w skrócie zwana p.p.s.a., czynność podjęta w postępowaniu sądowym przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Jednakże sąd, na wniosek strony, która nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, postanowi o przywróceniu terminu (art. 86 § 1 p.p.s.a.). Przepisy art. 87 § 1 i 2 p.p.s.a. stanowią zaś, iż pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Przy czym w piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Przesłankami uzasadniającymi przywrócenie terminu są więc: • zachowanie siedmiodniowego terminu do złożenia wniosku, liczonego od daty ustania przyczyny uchybienia terminu, • uprawdopodobnienie okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu, • dokonanie - równocześnie ze złożeniem wniosku - czynności, do dokonania której terminowi uchybiono. Przywrócenie terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym uzależnione jest od spełnienia określonych przesłanek pozytywnych, których istnienie pozwala na przywrócenie terminu, i negatywnych, których istnienie czyni przywrócenie terminu niedopuszczalnym. Warunkiem skuteczności wniosku o przywrócenie uchybionego terminu jest zatem łączne spełnienie przesłanek ustanowionych w przepisach art. 86 i art. 87 p.p.s.a. tj. uprawdopodobnienie przez stronę braku winy w uchybieniu terminu (art. 86 § 1 i art. 87 § 2), spowodowanie przez uchybienie terminu ujemnych skutków dla strony (art. 86 § 2), dochowanie terminu do wniesienia wniosku (art. 87 § 1), dopełnienie uchybionej czynności (art. 87 § 4). Intencją ustawodawcy przy tworzeniu przepisów regulujących instytucję przywrócenia terminu było umożliwienie stronie obrony swoich praw czy interesów w sytuacji, gdy upływ terminów procesowych wywołał dla niej negatywne skutki prawne, przy jednoczesnym założeniu, że strona dołożyła wszelkich możliwych starań, aby takich negatywnych konsekwencji uniknąć. Pierwszorzędne znaczenie dla rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym ma zatem ustalenie, że fakt uchybienia przez stronę terminowi nie nastąpił z jej winy. Jak wskazano wyżej, pozytywną przesłanką przywrócenia terminu jest brak winy strony w uchybieniu terminu. Brak winy wiąże się w takiej sytuacji z obowiązkiem dołożenia szczególnej staranności przy dokonaniu czynności procesowej. Jedynie gdy strona nie mogła usunąć przeszkody nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku, można mówić o braku winy. Innymi słowy nawet najlżejszy stopień zawinienia w uchybieniu terminu wyłącza możliwość zastosowania instytucji przywrócenia terminu. Uniknięcie negatywnych skutków dokonania czynności postępowania po upływie ustawowego terminu zakreślonego do jej wykonania wymaga więc uprawdopodobnienia nie tylko braku winy umyślnej, ale także lżejszej jej postaci, tj. niedbalstwa, rozumianego jako niedołożenie należytej staranności, jakiej można wymagać od każdej osoby dbającej o swoje interesy. Wykluczenie winy w uchybieniu terminu wymaga wykazania, że mimo dołożenia wszelkich możliwych w danych warunkach starań, strona nie mogła przezwyciężyć przeszkody uniemożliwiającej jej dokonanie czynności postępowania w terminie ustawowym. W sprawie należy mieć na uwadze, że wprawdzie pełnomocniczka prezentowała we wniosku argumentację mającą wskazywać na brak winy skarżącej (a w zasadzie osoby, która udziela stronie pomocy w prowadzeniu jej spraw w kraju) w uchybieniu terminu do uiszczenia wpisu, to jednak ocena kryterium braku winy wymaga odniesienia do działań pełnomocnika a nie samej strony postępowania. W przypadku, gdy strona reprezentowana jest przez profesjonalnego pełnomocnika, to jego brak winy jest warunkiem przywrócenia terminu przez sąd, bowiem to na nim spoczywa obowiązek zadbania o prawidłowe i terminowe dokonanie czynności procesowych. W orzecznictwie sądowym powszechnie uważa się, że skutki czynności podejmowanych przez pełnomocnika strony obciążają samą stronę. Profesjonalny pełnomocnik posiada stosowną wiedzę i umiejętności by wykonywać powierzone mu czynności w sposób, który nie narazi jego mandanta na niekorzystne skutki procesowe. Zatem profesjonalny pełnomocnik wie, że wskazane procedurą czynności należy dokonywać w przepisanych do tego terminach. W sprawach, w których stronę reprezentuje profesjonalny pełnomocnik kryterium braku winy w uchybieniu terminu należy oceniać z uwzględnieniem miernika staranności, jakiego można wymagać od profesjonalnych uczestników obrotu prawnego. To na profesjonalnym pełnomocniku ciąży bowiem obowiązek zadbania o prawidłowe i terminowe dokonanie czynności procesowych. Pełnomocnik profesjonalnym, jakim jest doradca podatkowy, podlega większym wymaganiom w związku z posiadaną przez siebie wiedzą z zakresu prawa i znajomości procedury sądowej. Tym samym taki pełnomocnik winien dołożyć należytej staranności przy podejmowaniu wszelkich działań na rzecz mocodawcy. W ocenie Sądu, w rozpoznawanej sprawie nie zostało uprawdopodobnione, że uchybienie terminowi do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej nastąpiło bez winy pełnomocniczki. Pełnomocniczka braku winy upatrywała w tym, że osoba wspierająca stronę skarżącą w prowadzaniu jej spraw w kraju, nie dopełniła czynności uiszczenia wpisu z uwagi na konieczność sprawowania opieki nad chorą matką i silny stres związany z chorobą nowotworową rodzica. Jakkolwiek pełnomocniczka wskazuje na zaniedbanie osoby trzeciej polegające na niewpłaceniu należnego wpisu to jednak, jak zostało to już wcześniej wskazane, oceny braku winy w uchybieniu terminu należy dokonać w odniesieniu do działań podejmowanych przez pełnomocniczkę, a nie tej osoby trzeciej. To pełnomocniczce, a nie osobie trzeciej doręczono bowiem zarządzenie wzywające do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej. Rzeczą pełnomocniczki było zatem dołożyć takiej staranności, która pozwoliłaby na zweryfikowanie tego, czy osoba wspomagająca skarżącą we właściwym terminie uiściła wpis sądowy. Sąd podchodzi ze zrozumieniem do tego, że w praktyce funkcjonowania kancelarii prawnych, informacje o konieczności uiszczenia opłat sądowych są przekazywane stronie postępowania, i to strona (tutaj osoba pomagająca stronie), a nie sam pełnomocnik dokonuje stosownej wpłaty. Nie zwalania to jednak pełnomocnika z obowiązku czuwania nad tym, czy strona w odpowiednim terminie uczyni zadość wezwaniu sądu. Za wystarczające wydaje się choćby podjęcie przez pełnomocnika takich działań, które pozwoliłyby na sprawdzenie, czy strona uiściła stosowny wpis w ostatnim dniu wymaganego terminu. W niniejszej sprawie podjęcie takich działań było uzasadnione szczególnie z tej przyczyny, że jak wynika z treści wniosku, należna opłata miała zostać wpłacona nie przez samą skarżącą, lecz przez osobę trzecią, której strona miała powierzyć prowadzenie spraw na terytorium kraju. Nałożenie obowiązku uiszczenia opłaty na podmiot inny niż sama strona, która to osoba nie jest przecież bezpośrednio zainteresowana wynikiem procesu, powinno skłonić pełnomocniczkę do większej ostrożności i dbałości o weryfikację tego, czy doszło do realizacji tak istotnej czynności, z punktu widzenia jej skutków procesowych, jak wpłata wpisu od skargi kasacyjnej. Należy pamiętać, że na profesjonalnym pełnomocniku ciąży szczególny obowiązek dbałości o terminowość i prawidłowość dokonywanych czynności procesowych. W sytuacjach, gdy od prawidłowego dokonania danej czynności zależy dalszy bieg powierzonej pełnomocnikowi sprawy, zasadnym jest wymaganie od pełnomocnika maksimum staranności. Profesjonalny pełnomocnik, dochowując należytej staranności, powinien był trzymać pieczę nad przedmiotową sprawą, tj. mając świadomość, że nieopłacenie bądź nieterminowe opłacenie skargi kasacyjnej spowoduje jej odrzucenie, powinien był dbać o to, by wpis od tego środka zaskarżenia został uiszczony w terminie (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 sierpnia 2021 r. III FZ 489/21). Tego obowiązku pełnomocniczka skarżącej nie dopełniła. Mając na uwadze poczynione ustalenia Sąd doszedł do wniosku, że pełnomocniczka strony nie uprawdopodobniła okoliczności świadczących o braku jej winy w niedochowaniu terminu do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej. W związku z tym Sąd na mocy art. 86 § 1 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.