I SA/Gd 855/10

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Monika Hennig po rozpoznaniu w dniu 10 listopada 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. S. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej [...] z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia do grudnia 2006 r. postanawia odmówić skarżącemu przyznania prawa pomocy. M. S. wnioskiem z dnia 10 września 2010 r. (data stempla pocztowego) zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych w niniejszej sprawie, w tym wpisu od skargi określonego w kwocie 617 zł. Braki formalne wniosku poprzez złożenie go na urzędowym formularzu PPF skarżący uzupełnił w dniu 26 września 2010 r. (data stempla pocztowego). Ze złożonego przez wnioskodawcę oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że prowadzi on gospodarstwo domowe z trojgiem dzieci, w tym dwojgiem małoletnich, na rzecz których przekazuje alimenty w łącznej kwocie 1.400 zł, źródłem jego utrzymania są dochody z prowadzonej działalności gospodarczej w wysokości około 4.000 zł brutto miesięcznie, nie posiada on jakiegokolwiek majątku, jego zaległości wobec urzędu skarbowego wynoszą około 50.000 zł, a wobec ZUS – 25.000 zł, posiada także zadłużenie z tytułu alimentów w kwocie 10.000 zł oraz opłat czynszowych – 7.000 zł. Do wniosku skarżący dołączył odpis wyroku sądu cywilnego z dnia 21 maja 1997 r. orzekającego rozwód i zasądzającego od wnioskodawcy alimenty na rzecz wówczas małoletniego syna w kwocie 300 zł miesięcznie oraz wyroku sądu rodzinnego z dnia 14 listopada 2002 r., którym zasądzono od wnioskodawcy alimenty w kwocie 400 zł miesięcznie na rzecz małoletniego syna, potwierdzenie z dnia 6 sierpnia 2007 r. przekazania kwoty 400 zł na rzecz matki małoletniego syna, dowód wpłaty w dniu 3 września 2010 r. kwoty 555 zł na rachunek bankowy prowadzony dla wnioskodawcy w związku z wykonywaną przez niego działalnością gospodarczą. Zgodnie z brzmieniem art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.), prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wskazane przepisy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 p.p.s.a. Zatem to rzeczą wnioskodawcy jako zainteresowanego jest wykazanie, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonych przepisach. Tym samym to na nim spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. Na podstawie art. 255 p.p.s.a., jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona ma obowiązek złożyć na wezwanie dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczących jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. W związku z powyższym zarządzeniem referendarza sądowego z dnia 1 października 2010 r. skarżący zobowiązany został do przedłożenia w terminie 14 dni następujących dokumentów: (1) zeznania podatkowego za rok 2009, bądź też zaświadczenia z właściwego urzędu skarbowego o wysokości wszystkich dochodów osiągniętych w roku 2009, (2) wyciągów ze wszystkich posiadanych rachunków bankowych i innych, na których gromadzone są środki pieniężne, w tym kont i lokat dewizowych oraz rachunków prowadzonych dla potrzeb wykonywanej działalności gospodarczej, z ostatnich trzech miesięcy wraz z historią dokonanych na rachunkach operacji (wpływów, wpłat, przelewów), (3) dokumentów księgowych, z których wynikałaby wysokość osiągniętego z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej dochodu (przychodu) lub poniesionej straty, kosztów uzyskania przychodów w okresie ostatnich trzech miesięcy, a także kopii zgłoszenia NIP-1 z załącznikiem B wraz z ich aktualizacjami, (4) dokumentów z okresu ostatnich trzech miesięcy obrazujących wysokość ponoszonych miesięcznych wydatków związanych z kosztami utrzymania (opłaty za gaz, energię elektryczną, wodę, telefon, inne), (5) oświadczenia w przedmiocie zarejestrowanych na wnioskodawcę pojazdów mechanicznych (podania ich marki, modelu, roku produkcji oraz aktualnej wartości), (6) dokumentów potwierdzających wysokość przekazywanych aktualnie na rzecz małoletnich dzieci alimentów, (7) dokumentów obrazujących aktualny stan zadłużenia wobec urzędu skarbowego, ZUS, z tytułu należności alimentacyjnych oraz za media (czynsz). Jednocześnie poinformowano skarżącego, że niezastosowanie się do treści wezwania będzie skutkować rozpoznaniem wniosku w oparciu o posiadane dokumenty. Jak wynika z potwierdzenia odbioru przedmiotowa przesyłka wobec niemożności jej doręczenia w dniu 8 października 2010 r. pozostawiona została w placówce pocztowej, a zawiadomienie o tym fakcie umieszczone zostało w skrzynce na korespondencję. Treść adnotacji zamieszczonych na kopercie wskazuje, że powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru pisma pozostawione zostało w dniu 15 października 2010 r., a skarżący pisma nie podjęła w terminie. Zgodnie z art. 73 § 4 p.p.s.a. doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia czternastodniowego okresu, na który składa się pismo w placówce pocztowej. Skarżący żadnego z wymaganych dokumentów nie przedłożył. Podkreślić należy, iż uchylenie się przez skarżącego od obowiązków nałożonych w trybie art. 255 p.p.s.a. stanowi przeszkodę wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a tym samym przyznania mu prawa pomocy w żądanym zakresie. Zważyć należy, że przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy brak jest możliwości poszukiwania z urzędu faktów przemawiających na korzyść ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy. Dokonywana jest jedynie ocena w świetle art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. tych okoliczności, które wskazała strona. Jedynym instrumentem służącym weryfikacji oświadczeń wnioskodawcy i tym samym umożliwiającym prawidłową ocenę jego kondycji finansowej, jest unormowanie zawarte w art. 255 p.p.s.a., zgodnie z którym odpowiednich informacji czy też dokumentów musi dostarczyć sam skarżący. Taki też pogląd prezentowany jest w orzecznictwie sądowoadministracyjnym (por. postanowienie NSA z dnia 1 marca 2006 r., sygn. akt II OZ 235/06, niepubl., postanowienie NSA z dnia 24 marca 2005 r., sygn. akt OZ 128/05, niepubl.). Nadto, bierność wnioskodawcy w tym zakresie należy potraktować jako niewykazanie przesłanek, o których mowa w art. 246 p.p.s.a. (por. postanowienie NSA z dnia 24 marca 2005 r., sygn. akt OZ 128/05, niepubl.). W niniejszej sprawie uznać należało, że wnioskodawca sam uniemożliwił dokonanie takiej oceny, uchylając się od przedłożenia wymaganych dokumentów, co skutkuje niewyjaśnieniem istotnych wątpliwości dotyczących jego rzeczywistych możliwości płatniczych. Wyjaśnić należy, że dokonanie oceny sytuacji finansowej wnioskodawcy nie było możliwe w oparciu o dokumenty dołączone do wniosku, gdyż na ich podstawie nie sposób ustalić jego rzeczywistych możliwości płatniczych. Przede wszystkim wskazać trzeba, że nie obrazują one wysokości osiąganych przez niego bieżących miesięcznych dochodów, ponoszonych niezbędnych wydatków związanych z kosztami utrzymania. Nie pozwalają również na weryfikację okoliczności podniesionych we wniosku, tj. wysokości obciążeń z tytułu alimentów, stanu zadłużenia, czy braku środków pieniężnych. Z tych wszystkich względów uznano, iż wnioskodawca nie udowodnił, że spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy i na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.