I SA/Gd 857/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Elżbieta Rischka po rozpoznaniu w dniu 24 listopada 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku W. K. o zmianę postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 18 czerwca 2009 r. odmawiającego skarżącemu przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 5 września 2008 r., Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności do gruntów rolnych na rok 2007 postanawia oddalić wniosek o zmianę postanowienia. Pismem z dnia 9 lutego 2009 r. W. K. wniósł zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału I Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku w przedmiocie wezwania go do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 2.100 zł w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 5 września 2008 r. (Nr [...]). Jednocześnie W. K. zwrócił się o zwolnienie go od wpisu od skargi w kwocie 2.100 zł oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Braki formalne wniosku, poprzez złożenie go na urzędowym formularzu PPF, uzupełniono w dniu 16 marca 2009 r. W uzupełnionym wniosku skarżący zmodyfikował swoje żądanie, ograniczając je do zwolnienia w całości od kosztów sądowych w sprawie. Na podstawie złożonego oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach Sąd ustalił, że skarżący prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe, nie osiąga dochodów, nie posiada jakiegokolwiek majątku, w tym nieruchomości, oszczędności, przedmiotów o wartości przekraczającej 3.000 euro. Na skutek prowadzonej przez komornika sądowego egzekucji wnioskodawca utracił gospodarstwo rolne wraz z inwentarzem żywym, natomiast jego zadłużenie wobec banku wynosi 400.000 zł, Agencji Nieruchomości Rolnych – 600.000 zł, a gminy – 50.000 zł. Postanowieniem z dnia 28 kwietnia 2009 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy. Dnia 28 maja 2009 r. skarżący wniósł sprzeciw od orzeczenia referendarza sądowego wskazując, że zarówno jego sytuacja majątkowa, jak i osobista jest trudna i złożona, co niejednokrotnie przedstawiał Sądowi w składanych oświadczeniach i wnioskach. Podniesiono, że powyższe potwierdza też umorzenie przez komornika sądowego toczącego się względem niego postępowania egzekucyjnego. Do sprzeciwu skarżący dołączył odpisy zarządzeń z dnia 4 maja 2009 r. umarzających należności sądowe. Postanowieniem z dnia 18 czerwca 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy uzasadniając swoje rozstrzygnięcie uchylaniem się skarżącego od nałożonych w trybie przepisu art. art. 255 P.p.s.a. obowiązków w postaci przedłożenia żądanych przez Sąd dokumentów i oświadczeń. Wyjaśniono, że Sąd nie ma możliwości poszukiwania z urzędu faktów przemawiających na korzyść ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy, a władny jest jedynie oceniać w świetle art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. te, które wskazała strona. Jedynym instrumentem służącym weryfikacji oświadczeń wnioskodawcy i tym samym umożliwiającym Sądowi prawidłową ocenę jego kondycji finansowej jest unormowanie zawarte w art. 255 P.p.s.a., zgodnie z którym odpowiednich informacji, czy też dokumentów musi dostarczyć sam skarżący. W ocenie Sądu wnioskodawca sam uniemożliwił Sądowi dokonanie takiej oceny, uchylając się od przedłożenia żądanych dokumentów, co skutkowało niewyjaśnieniem istotnych wątpliwości dotyczących jego rzeczywistych możliwości płatniczych. Ponadto, Sąd powziął wątpliwość co do źródeł utrzymania skarżącego i jego rzeczywistej sytuacji. Skarżący podał, że nie osiąga dochodów, nie posiada oszczędności, zaś sporadycznie korzysta z pomocy rodziny, która zapewnia mu wyżywienie. Nie wyjaśnił natomiast z jakich środków finansuje zakup żywności, gdy nie dostarcza mu jej rodzina, z czego opłaca rachunki za media oraz z czego dokonuje zakupu środków czystości. Nie wskazał też, aby korzystał ze świadczeń pomocy społecznej. Nadto pominął w swoim wniosku o przyznanie prawa pomocy istotną dla oceny jego sytuacji finansowej okoliczność pozostawania w związku małżeńskim. Sąd uznał, że istniejący w małżeństwie skarżącego ustrój rozdzielności majątkowej nie zwalnia go z obowiązku przedstawienia sytuacji majątkowej współmałżonka. Powołując się na postanowienie NSA z dnia 6 października 2004 r., sygn. akt GZ 71/04 (ONSAiWSA 2005 r. nr 1 poz. 8) podkreślono, że małżonkowie mają względem siebie obowiązek pomocy, obejmujący swym zakresem także prowadzenie procesów sądowych i pokrywanie związanych z nimi kosztów, którego to obowiązku nie niweczy zniesienie między małżonkami wspólności ustawowej. Pismem z dnia 17 lipca 2009 r. (data stempla pocztowego 18 lipca 2010 r.), uzupełnionym pismem z dnia 24 grudnia 2010 r., W. K. zwrócił się do tutejszego sądu z wnioskiem m. in. o zmianę postanowienia z dnia 18 czerwca 2009 r. nie wskazując jednak żadnych okoliczności przemawiających za zmianą przedmiotowego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Przepis art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm. – zwana dalej P.p.s.a.) stanowi, że postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Przesłanką zastosowania przywołanego przepisu jest zmiana okoliczności sprawy, przez co należy rozumieć zmianę okoliczności faktycznych, które legły u podstaw poprzednio wydanego rozstrzygnięcia. W istocie chodzi więc o czynniki, które odnoszą się do zasadności utrzymania w obrocie prawnym wydanego postanowienia (por. R. Sawuła, glosa do postanowienia NSA z dnia 7 czerwca 1995 r., SA/Rz 461/95, Sam. Teryt. 1996, nr 3, poz. 71). W przypadku postanowienia rozstrzygającego o odmowie przyznania prawa pomocy należy założyć, że będą to nowe okoliczności świadczące o tym, iż sytuacja materialna wnioskodawcy uległa pogorszeniu w stosunku do stanu istniejące w dacie wydania tegoż postanowienia. W rozpoznawanej sprawie brak jest jakichkolwiek podstaw do twierdzenia, że sytuacja majątkowa strony uległa pogorszeniu względem stanu, który był przedmiotem oceny przy rozpoznawaniu poprzedniego wniosku. Wnioskodawca nie przedstawił żadnych nowych dokumentów, jak również oświadczeń taką zmianę potwierdzających. Dlatego też uznano, że w sprawie brak jest podstaw do zmiany poprzednio wydanego postanowienia. Z powyższych względów, w oparciu o art. 165 P.p.s.a, orzeczono jak w sentencji postanowienia.