I SA/Gd 86/14

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Monika Hennig po rozpoznaniu w dniu 12 marca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. Z. i L. Z. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej [...] z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie zaliczenia nadpłaty na poczet zaległości podatkowej postanawia: przyznać wnioskodawcom prawo pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Wnioskiem, zawartym w skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej, A. i L. małżonkowie Z. zwrócili się o zwolnienie ich od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Braki formalne wniosku poprzez złożenie go na urzędowym formularzu PPF wnioskodawcy uzupełnili w dniu 24 lutego 2014 r. Zgodnie z brzmieniem 245 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej jako p.p.s.a.), prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Nadmienić przy tym należy, że ustanowienie dla strony adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego wymaga dodatkowego złożenia przez wnioskodawcę osobistego oświadczenia o niezatrudnianianiu lub niepozostawaniu w innym stosunku prawnym z ww., przy czym nie dotyczy to adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ustanowionego na podstawie przepisów o prawie pomocy (art. 246 § 3 p.p.s.a.). W myśl art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym osobie fizycznej następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z przywołanych przepisów wynika, że sprawą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Tym samym to na nim spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. Na podstawie złożonego przez wnioskodawców oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach ustalono, że na utrzymaniu małżonków pozostaje troje dzieci, uczący się w szkole policealnej syn oraz dwóch małoletnich chłopców, dla których małżonkowie są rodziną zastępczą, wnioskodawca jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku, źródłem utrzymania rodziny jest przyznana wnioskodawczyni na okres do 3 sierpnia 2014 r. renta z tytułu niezdolności do pracy w kwocie 800 zł miesięcznie (która podlega zajęciu), renta rodzinna przyznana dzieciom, dla których małżonkowie ustanowieni zostali rodzicami zastępczymi w łącznej kwocie 2.740 zł oraz wypłacana małżonkom pomoc pieniężna, którą objęte są rodziny zastępcze z Centrum Pomocy Rodzinie w łącznej kwocie 700 zł, majątek małżonków stanowi nieruchomość o powierzchni 774 m2 zabudowana domem o powierzchni 150 m2, na której ustanowiono hipoteki na rzecz Skarbu Państwa, ZUS i banku, i nad którą małżonkowie sprawują jedynie zarząd (dnia 29 stycznia 2013 r. miała miejsce pierwsza, zaś 9 maja 2013 r. druga licytacja nieruchomości) oraz wierzytelności pieniężne od Skarbu Państwa o wartości 250.000 zł, jednakże nie są one objęte wyrokiem ani ugodą sądową. Ponieważ małżonkowie zaprzestali spłat zaciągniętych kredytów (w tym w ramach rachunków kart kredytowych), ich zobowiązania zostały przekazane do windykacji. Wnioskodawcy wskazali również, że z uwagi na stan zdrowia ponoszą wydatki na zakup leków, rehabilitację, dojazdy do lekarzy (i związany z tym zakup paliwa do samochodu, którego użycza im rodzina) w łącznej wysokości około 800-1.100 zł miesięcznie. Nadmienili, że korzystają z pomocy, także finansowej udzielanej przez członków najbliższej rodziny, w szczególności córki. Przedstawiony we wniosku stan dochodów i majątku wnioskodawców nie budzi wątpliwości, gdyż małżonkowie wielokrotnie korzystali z instytucji prawa pomocy w innych sprawach zawisłych przed tut. Sądem, w których udokumentowali swoje możliwości płatnicze. Na dzień wydania niniejszego postanowienia ich sytuacja finansowa nie uległa poprawie. Wnioskodawca nadal pozostaje bez pracy, zaś wnioskodawczyni – ze względu na stan zdrowia – została uznana za niezdolną do pracy i z tego tytułu otrzymuje rentę. Wobec powyższego uznano, że wnioskodawcy wykazali zasadność złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. W ustalonym stanie faktycznym przyjąć należało, że nie mają oni realnych możliwości poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania. Za taką oceną przemawia wysokość miesięcznych dochodów pięcioosobowej rodziny (łącznie 4.240 zł, zaś na osobę 848 zł), które nie pozwalają na zaspokojenie w pełni podstawowych potrzeb jej członków, w tym trójki uczących się dzieci, konieczność korzystania z pomocy innych osób oraz okoliczność nieposiadania zasobów pieniężnych. Wpływ na dokonaną ocenę miała także znana referendarzowi sądowemu z urzędu okoliczność, że małżonkowie od roku 2008 korzystali ze zwolnienia od kosztów sądowych tak w sprawach toczących się przed sądem administracyjnym, jak i powszechnym. Pod uwagę wzięto także stan zaległości podatkowych wnioskodawcy, które – jak wynika z dołączonych do sprawy akt – na dzień 20 sierpnia 2013 r. wynosiły 281.814,55 zł (wraz z odsetkami za zwłokę). Z tych względów uznano, że wnioskodawcy spełniają ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy i na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.