I SA/Gd 861/11

Dnia 19 grudnia 2011 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Sławomir Kozik po rozpoznaniu w dniu 19 grudnia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. W. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 10 czerwca 2011 r. Nr [...] w przedmiocie ustalenia wysokości zryczałtowanego podatku dochodowego za 2004 rok od przychodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach postanawia odmówić skarżącej przyznania prawa pomocy. Wnioskiem z dnia 20 września 2011 r. złożonym na urzędowym formularzu PPF M. W. zwróciła się o zwolnienie od wpisu sądowego. W związku z powziętymi wątpliwościami co do możliwości płatniczych wnioskującej, pismem z dnia 26 września 2011 r. zobowiązano wnioskodawczynię do przedłożenia szeregu dokumentów źródłowych i złożenia oświadczeń w terminie 14 dni od dnia doręczenia wezwania. W zakreślonym terminie skarżąca nie przedłożyła wszystkich wymaganych dokumentów. W złożonym oświadczeniu wyjaśniła, że otrzymuje alimenty w wysokości 900 zł. Kosztów utrzymania nie ponosi, albowiem zamieszkuje w Niemczech w mieszkaniu konkubenta. Oświadczyła, ze nie otrzymuje pomocy finansowej od polskich instytucji państwowych. Nie posiada dokumentów dotyczących prowadzonej na jej majątku egzekucji. Postanowieniem z dnia 17 listopada 2011 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku odmówił wnioskodawczyni przyznania prawa pomocy. W uzasadnieniu wskazano, że skarżąca przedstawiła swoja sytuację majątkową i możliwości płatnicze selektywnie. W ustalonym stanie faktycznym stwierdzić należy, że sytuacja finansowa wnioskodawczyni budzi wątpliwości, w szczególności w odniesieniu do uzyskiwanych przez nią faktycznych dochodów i posiadanych środków pieniężnych, co wyklucza przyznanie wnioskodawczyni prawa pomocy. Dla jego przyznania koniecznym jest bowiem dysponowanie pełnym obrazem sytuacji finansowej i materialnej strony i osób pozostających z nią we wspólnym gospodarstwie domowym. Odpis postanowienia doręczono skarżącej w dniu 5 grudnia 2011 r. W dniu 12 grudnia 2011 r. skarżąca złożyła sprzeciw od powyższego postanowienia i wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przyznanie prawa pomocy w zakresie wskazanym we wniosku. W uzasadnieniu skarżąca podniosła, że nie dysponuje środkami finansowymi przekazywanymi przez ojca dzieci, w zakresie przekraczającym ustalone alimenty, albowiem rachunek bankowy został zajęty przez komornika skarbowego, o czym skarżąca dowiedziała się z opóźnieniem. Wyjaśniła ponadto, ze przekazane kwoty przeznaczała na spłatę kredytów bankowych. Oświadczyła również, że nie otrzymuje zasiłków na dzieci w Republice Federalnej Niemiec, z uwagi na nieposiadanie obywatelstwa niemieckiego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Zgodnie z brzmieniem art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej jako p.p.s.a.), prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z przywołanych przepisów wynika, że sprawą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Tym samym to na nim spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. Dokonana analiza materiału dowodowego pozwala przyjąć, że skarżąca przedstawiła swoją sytuację majątkową i możliwości płatnicze wybiórczo, manipulując danymi tak by potwierdzały jej trudną sytuację finansową. Tym samym oświadczenie skarżącej uznać należało za niewiarygodne, nadal budzące uzasadnione wątpliwości, jak również sprzeczne z ustaleniami dokonanymi z uwzględnieniem dokumentów przedłożonych przy sprawie. W konsekwencji brak jest podstaw, aby uznać skarżącą za osobę ubogą, która nie może ponieść niezbędnych kosztów sądowych. Przede wszystkim nie sposób przyjąć, że miesięczne dochody skarżącej wynoszą jedynie 900 zł. Okoliczności tej nie potwierdzają przedłożone wyciągi z rachunku bankowego skarżącej, zawierające zestawienia operacji na nim dokonanych. Jak już wskazano w lipcu 2011 r. na rzecz skarżącej przekazano środki pieniężne w łącznej kwocie 4.437,50 zł, w sierpniu 2011 r. – 3.810 zł, zaś we wrześniu 2011 r. – 4.550 zł. Warto przy tym podkreślić, że na ww. kwoty składają się w znacznej części środki przekazane przez H. R. w wysokości odpowiednio: 3.950 zł, 3.810 zł i 3.200 zł. Mając na względzie, że takie nazwisko noszą też małoletnie dzieci skarżącej można przypuszczać, że skarżąca albo faktycznie otrzymuje alimenty w znacznie wyższej wysokości niż zadeklarowana we wniosku i powtórzona w dodatkowo złożonym oświadczeniu, albo też w takiej formie otrzymuje ona pomoc od rodziny (w tym przypadku rodziny ojca dzieci). Przy czym podkreślić trzeba, że pomoc ta przekazywana jest jej regularnie, nie zaś – jak oświadczyła – jedynie sporadycznie. Nie bez znaczenia jest również podniesiona okoliczność, że skarżąca nie ponosi jakichkolwiek kosztów związanych z bieżącym utrzymaniem; wydatki z tego tytułu pokrywa konkubent skarżącej, u którego zamieszkuje. Z przedmiotowych wyjaśnień wynika nie tylko, że skarżąca nie ponosi kosztów utrzymania, ale także, że nie prowadzi ona wspólnego gospodarstwa domowego tylko z małoletnimi dzieci, ale pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym dodatkowo z konkubentem. Pomimo że konstrukcja formularza PPF zobowiązuje wnioskodawcę do ujawnienia wszystkich osób, z którymi pozostaje on we wspólnym gospodarstwie domowym, jak również do wskazania posiadanego przez taką osobę majątku i osiąganych przez nią dochodów, skarżąca dane dotyczące osoby konkubenta pominęła. Dochody oraz majątek osób prowadzących z wnioskodawcą wspólne gospodarstwo domowe ma zaś istotne znaczenie dla dokonania prawidłowej oceny możliwości płatniczych wnioskodawcy. Okoliczność posiadania przez wnioskodawczynię znacznych zobowiązań wobec banku nie oznacza jeszcze, że znajduje się ona w sytuacji materialnej, która uprawniałaby ją do korzystania z pomocy państwa w postaci przyznania prawa pomocy, która ma co do zasady charakter wyjątkowy. Bezspornym jest, że udzielając tych pożyczek i kredytów, bank dokonał oceny zdolności kredytobiorcy i nie pozwoliłyby na zaciągnięcie przez niego zobowiązań finansowych, gdyby uznały, że jego sytuacja majątkowa nie daje gwarancji spłaty kredytów. Zauważyć przy tym należy, że skarżąca dokonuje regularnej spłaty rat kredytowych, co potwierdzają nadesłane wyciągi z rachunku bankowego. Odnosząc się do podnoszonej przez stronę okoliczności prowadzenia względem jej majątku egzekucji stwierdzić należy, że sama w sobie nie przesądza ona o niemożności poniesienia przez wnioskodawczynię kosztów sądowych. Skarżąca nie przedstawiła dowodów, z których wynikałoby że składniki jej majątku (w tym środki na rachunku bankowym) podlegają zajęciu. Dopiero, gdyby organ egzekucyjny dokonał zajęć, to okoliczność tę należałoby poddać ocenie w kontekście możliwości płatniczych wnioskodawczyni. Wówczas bowiem w znacznym stopniu ograniczona zostałaby swoboda skarżącej do dysponowania, czy to środkami zgromadzonymi na rachunku bankowym, czy też innymi składnikami majątku. W ocenie Sądu, za zasadne w świetle dokonanych ustaleń uznać należało, że wnioskodawczyni przedstawiła swoją sytuację majątkową i finansową, w taki sposób by potwierdzała, iż nie ma ona realnych możliwości poniesienia kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Wskazane okoliczności skutkują uznaniem za niewiarygodne oświadczenia złożonego przez skarżącą. Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uznał, że wnioskodawczyni nie wykazała, że spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy i na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. orzekł, jak w postanowieniu.