I SA/Gd 861/11

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Monika Hennig po rozpoznaniu w dniu 17 listopada 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. W. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej [...] z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie ustalenia wysokości zryczałtowanego podatku dochodowego za 2004 rok od przychodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach postanawia odmówić skarżącej przyznania prawa pomocy. M. W. wnioskiem z dnia 20 września 2011 r. (data stempla pocztowego) zwróciła się o przyznanie prawa pomocy przez zwolnienie od wpisu sądowego od skargi określonego w kwocie 2.693 zł. Ze złożonego przez wnioskodawczynię oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że nie osiąga ona dochodów, aktualnie przebywa na urlopie wychowawczym, na jej utrzymaniu pozostaje dwoje małoletnich dzieci, na które otrzymuje alimenty w wysokości około 900 zł, poza udziałem wynoszącym 1/14 części nieruchomości rolnej o powierzchni około 800 m2 nie posiada majątku, w tym oszczędności i przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro, należności podatkowe dochodzone są przez organy na drodze postępowania egzekucyjnego. Zgodnie z brzmieniem art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.), prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z przywołanych przepisów wynika, że sprawą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Tym samym to na nim spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. Z uwagi na fakt, że oświadczenie skarżącej zawarte we wniosku referendarz sądowy uznał nie tylko za niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego, ale także za budzące wątpliwości zarządzeniem z dnia 26 września 2011 r. (doręczonym pełnomocnikowi w dniu 10 października 2011 r.) zobowiązał skarżącą – na podstawie art. 255 p.p.s.a. – do przedłożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych dotyczących jej stanu majątkowego i dochodów. Z wymaganych dokumentów pełnomocnik skarżącej przedłożył: - odpis zeznania podatkowego za rok 2010 (PIT-37), w którym zadeklarowała dochody z innych źródeł w kwocie 24.162 zł, - wyciąg z rachunku bankowego sporządzony za okres od 1 lipca do 30 września 2011 r., z którego wynika, że wpływy w poszczególnych miesiącach tego okresu wyniosły odpowiednio: 4.437,50 zł, 3.810 zł oraz 4.550 zł, zaś salda końcowe: 885,83 zł, 53,23 zł i 985,52 zł, saldo zadłużenia skarżącej w związku z zaciągniętymi przez nią pożyczkami i kredytami (w tym na rachunku karty kredytowej) we wrześniu br. wyniosło 68.608,27 zł, - oświadczenia skarżącej, w których wyjaśniła, że ojciec dzieci przekazuje dobrowolnie alimenty w wysokości 900 zł, nie otrzymuje pomocy finansowej od polskich instytucji państwowych, okazjonalnie korzysta z pomocy od członków najbliższej rodziny, nie posiada samochodu. W dołączonym piśmie pełnomocnik skarżącej ustosunkował się do nałożonego zobowiązania do przedstawienia dokumentów obrazujących wysokość ponoszonych przez skarżącą miesięcznych wydatków związanych z kosztami utrzymania (opłaty czynszowe, za gaz, energię elektryczną, wodę, telefon, inne) i wyjaśnił, że skarżąca zamieszkuje w N. u swojego konkubenta, który pokrywa koszty bieżącego jej utrzymania, przy czym skarżąca nie zna dokładnej wysokości tego rodzaju wydatków. Poinformował także, że skarżąca nie posiada dokumentów dotyczących egzekucji prowadzonej na jej majątku, znajdują się one w posiadaniu komornika skarbowego. Dokonana analiza materiału dowodowego pozwala przyjąć, że skarżąca przedstawiła swoją sytuację majątkową i możliwości płatnicze selektywnie, manipulując danymi tak by potwierdzały jej trudną sytuację finansową. Tym samym oświadczenie skarżącej uznać należało za niewiarygodne, nadal budzące uzasadnione wątpliwości, jak również sprzeczne z ustaleniami dokonanymi z uwzględnieniem dokumentów przedłożonych przy sprawie. W konsekwencji brak jest podstaw, aby uznać skarżącą za osobę ubogą, która nie może ponieść niezbędnych kosztów sądowych. Przede wszystkim nie sposób przyjąć, że miesięczne dochody skarżącej wynoszą jedynie 900 zł. Okoliczności tej nie potwierdzają przedłożone wyciągi z rachunku bankowego skarżącej, zawierające zestawienia operacji na nim dokonanych. Jak już wskazano w lipcu 2011 r. na rzecz skarżącej przekazano środki pieniężne w łącznej kwocie 4.437,50 zł, w sierpniu 2011 r. – 3.810 zł, zaś we wrześniu 2011 r. – 4.550 zł. Warto przy tym podkreślić, że na ww. kwoty składają się w znacznej części środki przekazane przez H. R. w wysokości odpowiednio: 3.950 zł, 3.810 zł i 3.200 zł. Mając na względzie, że takie nazwisko noszą też małoletnie dzieci skarżącej można przypuszczać, że skarżąca albo faktycznie otrzymuje alimenty w znacznie wyższej wysokości niż zadeklarowana we wniosku i powtórzona w dodatkowo złożonym oświadczeniu, albo też w takiej formie otrzymuje ona pomoc od rodziny (w tym przypadku rodziny ojca dzieci). Przy czym podkreślić trzeba, że pomoc ta przekazywana jest jej regularnie, nie zaś – jak oświadczyła – jedynie sporadycznie. Nie bez znaczenia jest również podniesiona przez pełnomocnika okoliczność, że skarżąca nie ponosi jakichkolwiek kosztów związanych z bieżącym utrzymaniem; wydatki z tego tytułu pokrywa konkubent skarżącej, u którego zamieszkuje. Z przedmiotowych wyjaśnień wynika nie tylko, że skarżąca nie ponosi kosztów utrzymania, ale także, że nie prowadzi ona wspólnego gospodarstwa domowego tylko z małoletnimi dzieci, ale pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym dodatkowo z konkubentem. Pomimo że konstrukcja formularza PPF zobowiązuje wnioskodawcę do ujawnienia wszystkich osób, z którymi pozostaje on we wspólnym gospodarstwie domowym, jak również do wskazania posiadanego przez taką osobę majątku i osiąganych przez nią dochodów, skarżąca dane dotyczące osoby konkubenta pominęła. Dochody oraz majątek osób prowadzących z wnioskodawcą wspólne gospodarstwo domowe ma zaś istotne znaczenie dla dokonania prawidłowej oceny możliwości płatniczych wnioskodawcy. Natomiast okoliczność posiadania przez wnioskodawczynię znacznych zobowiązań wobec banku nie oznacza jeszcze, że znajduje się ona w sytuacji materialnej, która uprawniałaby ją do korzystania z pomocy państwa w postaci przyznania prawa pomocy, która ma co do zasady charakter wyjątkowy. Bezspornym jest, że udzielając tych pożyczek i kredytów, bank dokonał oceny zdolności kredytobiorcy i nie pozwoliłyby na zaciągnięcie przez niego zobowiązań finansowych, gdyby uznały, że jego sytuacja majątkowa nie daje gwarancji spłaty kredytów. Zauważyć przy tym należy, że skarżąca dokonuje regularnej spłaty rat kredytowych, co potwierdzają nadesłane wyciągi z rachunku bankowego. Odnosząc się do podnoszonej przez stronę okoliczności prowadzenia względem jej majątku egzekucji stwierdzić należy, że sama w sobie nie przesądza ona o niemożności poniesienia przez wnioskodawczynię kosztów sądowych. Skarżąca nie przedstawiła dowodów, z których wynikałoby że składniki jej majątku (w tym środki na rachunku bankowym) podlegają zajęciu. Dopiero, gdyby organ egzekucyjny dokonał zajęć, to okoliczność tę należałoby poddać ocenie w kontekście możliwości płatniczych wnioskodawczyni. Wówczas bowiem w znacznym stopniu ograniczona zostałaby swoboda skarżącej do dysponowania, czy to środkami zgromadzonymi na rachunku bankowym, czy też innymi składnikami majątku. W niniejszej sprawie uwagę zwrócić należy także na kwestię otrzymywania, czy też nieotrzymywania przez skarżącą pomocy finansowej od instytucji państwowych. W ocenie referendarza sądowego nie została ona wyjaśniona w sposób niebudzący wątpliwości. W dodatkowym oświadczeniu skarżąca wyjaśniła jedynie, że nie otrzymuje pomocy finansowej od polskich instytucji państwowych. Podkreślić trzeba, że skoro zamieszkuje ona w Niemczech i nie osiąga dochodów, to również winna była wypowiedzieć się co do pomocy finansowej przyznanej jej (bądź też nie) przez organy niemieckie. Reasumując, za zasadne – w świetle dokonanych ustaleń – uznać należało że stwierdzenie, że wnioskodawczyni przedstawiła swoją sytuację majątkową i finansową, w taki sposób by potwierdzała, iż nie ma ona realnych możliwości poniesienia kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Wskazane okoliczności skutkują uznaniem za niewiarygodne oświadczenia złożonego przez skarżącą. Z tych wszystkich względów uznano, iż wnioskodawczyni nie wykazała, że spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy i na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.