I SA/Gd 862/19
WyrokWSA w Gdańsku2019-10-16
Skład orzekający: Elżbieta Rischka, Małgorzata Gorzeń, Sławomir Kozik
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy członek zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością może zostać pociągnięty do odpowiedzialności solidarnej za zaległości podatkowe spółki, jeśli nie wykazał, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające upadłości, albo że niezgłoszenie wniosku nastąpiło bez jego winy, a także nie wskazał mienia spółki, z którego egzekucja umożliwiłaby zaspokojenie zaległości podatkowych w znacznej części?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organ prawidłowo zinterpretował i zastosował przepisy Ordynacji podatkowej dotyczące odpowiedzialności członka zarządu za zaległości spółki. W ocenie Sądu, spółka stała się niewypłacalna z dniem 16 lutego 2013 r. z uwagi na nieuregulowanie wymagalnych zobowiązań, co skutkowało obowiązkiem zgłoszenia wniosku o upadłość. Ponieważ wniosek ten został złożony znacznie później, a skarżący nie wykazał braku winy w jego niezłożeniu we właściwym czasie, ani nie wskazał mienia spółki pozwalającego na zaspokojenie zaległości, sąd oddalił skargę jako bezzasadną.Stan faktyczny
Spółka z o.o. nie uregulowała w terminie podatku od towarów i usług za kwiecień i maj 2013 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego orzekł o odpowiedzialności podatkowej byłego wiceprezesa zarządu spółki (skarżącego) za te zaległości. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał decyzję w mocy w części dotyczącej odpowiedzialności skarżącego za zaległości i koszty postępowania egzekucyjnego, częściowo uchylając ją w zakresie odsetek i obniżając wysokość jednej z zaległości. Skarżący zaskarżył decyzję, zarzucając m.in. błędne ustalenie momentu niewypłacalności spółki i tym samym obowiązku zgłoszenia wniosku o upadłość.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Rischka, Sędziowie Sędzia NSA Małgorzata Gorzeń (spr.), Sędzia NSA Sławomir Kozik, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Dorota Pellowska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 16 października 2019 r. sprawy ze skargi P. Z. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia 25 lutego 2019 r., nr [...] w przedmiocie orzeczenia odpowiedzialności za zaległości podatkowe Spółki oddala skargę.
Decyzją z dnia 6 listopada 2018 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego (dalej: Naczelnik) orzekł o odpowiedzialności podatkowej P.D. (dalej: "skarżący"), byłego wiceprezesa zarządu "A" Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością (dalej: "Spółka"), solidarnej ze Spółką i byłym prezesem jej zarządu J.R. za zaległości Spółki z tytułu podatku od towarów i usług za kwiecień 2013 r. w kwocie 94.523 zł wraz z odsetkami za zwłokę w kwocie 35.626 zł i kosztami postępowania egzekucyjnego w kwocie 8.771,67 zł oraz za maj 2013 r. w kwocie 34.823,20 zł wraz z odsetkami za zwłokę w kwocie 12.830 zł i kosztami postępowania egzekucyjnego w kwocie 3.185,44 zł.
W wyniku wniesionego od powyższej decyzji odwołania Dyrektor Izby Administracji Skarbowej (dalej: "Dyrektor", "organ odwoławczy") decyzją z dnia 25 lutego 2019 r.:
I. utrzymał ją w mocy w części dotyczącej orzeczenia o odpowiedzialności podatkowej skarżącego solidarnej ze Spółką i byłym prezesem jej zarządu J.R. za zaległości Spółki z tytułu:
a) podatku od towarów i usług za kwiecień 2013 r. w kwocie 94.523 zł wraz z kosztami postępowania egzekucyjnego w kwocie 8.771,67 zł,
b) kosztów postępowania egzekucyjnego w kwocie 3.185,44 zł dotyczących podatku od towarów i usług za maj 2013 r.;
II. uchylił ją w części dotyczącej orzeczenia o odpowiedzialności podatkowej skarżącego solidarnej ze Spółką i byłym prezesem jej zarządu J.R. za zaległość Spółki z tytułu podatku od towarów i usług za maj 2013 r. i w tym zakresie orzekł o obniżeniu wysokości ww. zaległości, za którą solidarną odpowiedzialność ponosi skarżący - z kwoty 34.823,20 zł do kwoty 34.823 zł;
III. uchylił ją w części dotyczącej wysokości odsetek za zwłokę od zaległości w podatku od towarów i usług za kwiecień i maj 2013 r., co do których orzeczono o odpowiedzialności podatkowej skarżącego solidarnie ze Spółką oraz byłym prezesem jej zarządu J.R. i w tym zakresie orzekł o obniżeniu wysokości odsetek za zwłokę, za które solidarną odpowiedzialność ponosi skarżący - do kwoty 34.600 zł, w tym: za kwiecień 2013 r. z kwoty 35.626 zł do kwoty 25.500 zł i za maj 2013 r. z kwoty 12.830 zł do kwoty 9.100 zł.
W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że Spółka nie uregulowała w terminie podatku od towarów i usług za kwiecień oraz maj 2013 r. określonego decyzją Naczelnika Urzędu Skarbowego (dalej: "Naczelnik", "organ pierwszej instancji") z dnia 20 kwietnia 2018 r., w konsekwencji czego powstały zaległości podatkowe w rozumieniu art. 51 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2018 r. poz. 800 ze zm.) - dalej: "Ordynacja podatkowa".
Należności powyższe nie uległy przedawnieniu w myśl art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej z uwagi na: - zawieszenie biegu terminu przedawnienia w dniu 26 listopada 2015 r. zgodnie z treścią art. 70 § 6 pkt 4 Ordynacji podatkowej przez doręczenie zarządzeń zabezpieczających z dnia 23 listopada 2015 r. wydanych w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (bieg terminu przedawnienia biegł dalej od dnia 23 kwietnia 2016 r., tj. dnia następnego po dniu wygaśnięcia decyzji o zabezpieczeniu);
- przerwanie biegu terminu przedawnienia w dniu 18 maja 2016 r. zgodnie z treścią art. 70 § 4 Ordynacji podatkowej przez zastosowanie środka egzekucyjnego, o którym podatnik został zawiadomiony (zajęcie zabezpieczające wierzytelności z rachunku bankowego wystosowane do [...] Bank SA w dniu 24 listopada 2015r.); zajęcie to w dniu 18 maja 2016 r., tj. z dniem wystawienia tytułów wykonawczych przekształciło się w zajęcie egzekucyjne;
- zawieszenie biegu terminu przedawnienia w dniu 8 czerwca 2018 r. zgodnie z treścią art. 70 § 6 pkt 1 Ordynacji podatkowej przez wszczęcie w tym dniu postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe związane z niewykonaniem zobowiązań podatkowych m.in. za kwiecień i maj 2013 r., o których podatnik został zawiadomiony pismem z dnia 9 października 2018r.
Następnie organ przytoczył treść mających zastosowanie w sprawie przepisów Ordynacji podatkowej regulujących odpowiedzialność podatkową osób trzecich i wskazał, że P.D. pełnił obowiązki prezesa zarządu Spółki od 10 września 2012 r. do 25 lipca 2013r. Skarżący pełnił zatem obowiązki prezesa zarządu Spółki w czasie, w którym: upływał termin płatności zobowiązań Spółki w podatku od towarów i usług za kwiecień i maj 2013 r. Dyrektor podał, że poza skarżącym w okresie, w którym upływał termin płatności zobowiązań Spółki za kwiecień i maj 2013 r., funkcję członka zarządu Spółki pełnił również J.R.. Tym samym, zaistniała pozytywna przesłanka dla orzeczenia o odpowiedzialności podatkowej skarżącego: solidarnej ze Spółką oraz byłym prezesem jej zarządu J.R. za zaległości podatkowe Spółki z tytułu podatku od towarów i usług za kwiecień i maj 2013 r.
Organ odwoławczy wskazał następnie, że w trakcie postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec Spółki nie ustalono majątku, z którego egzekucja byłaby w całości skuteczna. Dyrektor podał, że w dniu 24 listopada 2015 r. do Banku [...]S.A. oraz [...] Banku S.A wystosowano zawiadomienia o zajęciu zabezpieczającym, które przekształciły się w środki egzekucyjne z dniem 18 maja 2015r. (wystawiono tytuły wykonawcze do należności objętych ww. zawiadomieniami).
W odpowiedzi na ww. zajęcia Bank [...] S.A. wskazał, że nie prowadzi rachunku bankowego Spółki, natomiast [...] Bank S.A. poinformował o zbiegu egzekucji i minusowym saldzie zajętego rachunku. Ponadto organ egzekucyjny w stosunku do zaległości objętych tytułami wykonawczymi wystawionymi przez Państwową Inspekcję Pracy w G. w dniu 24 listopada 2015 r. wystosował zawiadomienia o zajęciu rachunku bankowego do [...] S.A. W odpowiedzi bank ten poinformował, że nie prowadzi rachunku bankowego dla Spółki. Organ egzekucyjny zawiadomieniami z dnia 17 czerwca 2016 r. skierował również zajęcia wierzytelności do kontrahentów Spółki, lecz w wyniku zastosowanych środków egzekucyjnych nie uzyskano żadnych kwot.
Organ odwoławczy podał, że organ egzekucyjny spisał z prezesem zarządu i jedynym wspólnikiem Spółki J.R. protokoły o stanie majątkowym, z których wynika, że Spółka: nie prowadzi działalności gospodarczej, nie osiąga dochodów, nie zatrudnia pracowników, nie posiada nieruchomości, wszystkie posiadane przez Spółkę ruchomości zostały zajęte i sprzedane przez komornika sądowego na poczet zaległości wobec byłych pracowników oraz wierzyciela w ramach zastawu rejestrowego. Ponadto w celu pozyskania informacji o składnikach majątkowych Spółki, do których można byłoby skierować skuteczną egzekucję, organ egzekucyjny zwrócił się z zapytaniem do Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców (z uzyskanej informacji wynika, że Spółka nie figuruje w tej ewidencji) i do Centralnej Informacji o Zastawach Rejestrowych, Krajowego Rejestru Sądowego oraz Ksiąg Wieczystych (z uzyskanych informacji wynika, że Spółka nie figuruje w elektronicznym rejestrze ksiąg wieczystych według stanu na dzień 22 kwietnia 2015 r. i 18 sierpnia 2016 r.). W związku z powyższym, z uwagi na brak składników majątkowych, z których można by przeprowadzić skuteczną egzekucje, Naczelnik postanowieniem z dnia 27 września 2016 r. umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone do majątku Spółki.
Analizując wystąpienie w sprawie przesłanek egzoneracyjnych Dyrektor podniósł, że ze sporządzonych przez Spółkę sprawozdań finansowych za lata 2012-2016 wynika,
iż zobowiązania przekroczyły wartość jej majątku jedynie w 2012 r., kiedy to zobowiązania wyniosły 361,44 zł, a aktywa 194,15 zł. Zdaniem organu odwoławczego, sytuacja ta stwarzała zagrożenia dla terminowego regulowania przez Spółką swoich zobowiązań i to pomimo faktu, że zgodnie z treścią jej aktu założycielskiego pierwszy rok obrachunkowy Spółki liczy się od dnia jej rejestracji do dnia 31 grudnia 2013 r. Dyrektor zwrócił uwagę, że powyższe zagrożenie w późniejszym czasie potwierdził fakt problemów Spółki z bieżącym regulowaniem zobowiązań. Spółka nie uregulowała bowiem należności publicznoprawnych wobec: 1) Naczelnika - z tytułu podatku od towarów i usług za kwiecień, maj i czerwiec 2013 r., a także z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za grudzień 2014 r., 2) Zakładu Ubezpieczeń Społecznych - z tytułu nieopłaconych składek za styczeń 2013 r., za okres od maja 2013 r. do marca 2015 r., za wrzesień 2015 r. oraz za marzec i kwiecień 2016 r., 3) Państwowej Inspekcji Pracy - należności powstałe od 9 września 2014 r., 27 czerwca 2014 r., 28 sierpnia 2014 r. i 24 grudnia 2014 r.
Organ odwoławczy wskazał również, że z wniosku o ogłoszenie upadłości Spółki z dnia 6 listopada 2014 r. wynika, iż nie uregulowała ona także należności cywilnoprawnych wobec: 19 pracowników z tytułu wynagrodzenia za pracę za okres od stycznia 2013 r. do września 2014 r. oraz wobec B S.A. z tytułu dostawy energii elektrycznej (nakaz zapłaty w postępowaniu upominawczym z dnia 26 maja 2014 r.) w łącznej kwocie 439.325,77 zł, z czego najwcześniejsze zaległości stały się wymagalne 20 lutego 2013 r. i 22 kwietnia 2013 r.
Z powyższego Dyrektor wywiódł, że pierwsza znana organowi podatkowemu zaległość w płatnościach Spółki dotyczy nieuregulowania wynagrodzenia za pracę za styczeń 2013 r. (termin płatności 10 lutego 2013 r.), zaś druga - składki wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych za styczeń 2013 r. (termin płatności 15 lutego 2013r.).
Organ odwoławczy wskazał, że w ww. okresie obowiązywały przepisy ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze (Dz.U. z 2012 r., poz. 1112 ze zm.) - dalej: "P.u.n", zaś badanie przez organ podatkowy "właściwego czasu" na zgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości jest przesłanką obiektywną, ustalaną na podstawie okoliczności faktycznych każdej sprawy. Niemniej jednak dla oceny - kiedy powstał obowiązek prawny złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości spółki należy wziąć pod uwagę czas zaistnienia jednej z dwóch przesłanek, tj. sytuacji, gdy spółka: 1) nie wykonuje wymagalnych zobowiązań pieniężnych lub 2) zobowiązania przekroczą wartość jej majątku, nawet wówczas, gdy na bieżąco te zobowiązania wykonuje.
Zdaniem Dyrektora, w sprawie zaistniała przesłanka niewykonywania wymagalnych zobowiązań pieniężnych, bowiem - jak wynika ze znajdujących się w aktach sprawy sprawozdań finansowych Spółki za lata 2013-2016 - jej zobowiązania nie przekroczyły wartości jej majątku, natomiast wymagalne zobowiązania Spółka przestała wykonywać w 2013 r. Organ odwoławczy wskazał, że pierwsze i następne zaległości Spółki powstały w wyniku nieuregulowania należności z tytułu wynagrodzenia za pracę za styczeń 2013 r. (termin płatności 10 lutego 2013 r.) oraz z tytułu składki wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych za styczeń 2013 r. (termin płatności 15 lutego 2013 r.). Zatem kolejnym zobowiązaniem niezapłaconym przez Spółkę jest zaległość wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych za styczeń 2013 r., której termin płatności upłynął w dniu 15 lutego 2013 r. Dyrektor uznał tym samym, że Spółka stała się niewypłacalna z dniem 16 lutego 2013 r., ponieważ był to pierwszy dzień opóźnienia w zapłacie kolejnego jej zobowiązania - od tego dnia istniały podstawy do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości Spółki.
Opierając się na treści art. 21 ust. 1 P.u.n. organ odwoławczy podniósł, że dłużnik jest obowiązany, nie później niż w terminie dwóch tygodni od dnia, w którym wystąpiła podstawa do ogłoszenia upadłości, zgłosić w sądzie wniosek o ogłoszenie upadłości.
A zatem, w rozpoznawanej sprawie najpóźniej licząc od dnia 16 lutego 2013 r. należało podjąć kroki zmierzające do ogłoszenia upadłości. Tymczasem, jak wynika z pisma Sądu Rejonowego G. z dnia 3 stycznia 2018 r., w stosunku do Spółki nie wypłynął wniosek o ogłoszenie upadłości oraz nie wszczęto postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości. Natomiast z pism Sądu Rejonowego S. z 21 czerwca 2018 r. i 12 lipca 2018 r. wynika, że jedynym złożonym wnioskiem o ogłoszenie upadłości był wniosek prezesa zarządu Spółki złożony w dniu 7 listopada 2014 r. Postanowieniem z dnia 15 kwietnia 2015 r. Sąd Rejonowy S. umorzył postępowanie o ogłoszenie upadłości obejmującej likwidację majątku dłużnika z uwagi na cofnięcie wniosku o ogłoszenie upadłości przez wnioskodawcę.
Mając na uwadze powyższe ustalenia w zakresie niewypłacalności Spółki organ odwoławczy zauważył, że wniosek o ogłoszenie upadłości Spółki z dnia 7 listopada 2014 r. został zgłoszony po upływie czasu właściwego w rozumieniu art. 116 § 1 pkt 1 lit. a) Ordynacji podatkowej.
Organ odwoławczy podkreślił, że w świetle definicji niewypłacalności zawartej w art. 11 P.u.n. niezrealizowanie zobowiązań w wymaganych terminach będzie skutkowało uznaniem, że w przypadku dłużnika zachodzi stan jego niewypłacalności. Nie ma tutaj znaczenia, z jakiego powodu nie wypełnia on swoich wymagalnych zobowiązań, jaki jest okres tego opóźnienia, ani też jaka jest wysokość długu w porównaniu do stanu jego aktywów. Ponadto, przesłanki wskazane w art. 11 P.u.n. mają charakter alternatywny i równorzędny, wobec czego zaistnienie chociażby jednej z nich pozwala na ogłoszenie upadłości, a tym samym obliguje każdego, kto ma prawo reprezentować dłużnika będącego osobą prawną, do zgłoszenia w sądzie wniosku o ogłoszenie upadłości, nie później niż terminie dwóch tygodni od dnia, w którym wystąpiła podstawa do ogłoszenia upadłości.
Zdaniem organu odwoławczego, w sprawie nie zachodzi konieczność badania przesłanki braku winy po stronie członka zarządu (art. 116 § 1 pkt 1 lit. b) Ordynacji podatkowej), albowiem do badania jej istnienia bądź jej braku można przejść jedynie wtedy, gdy ustalono, że nie został zgłoszony wniosek o ogłoszenie upadłości (nie wszczęto postępowania układowego). W niniejszej sprawie, co jest bezsporne, wniosek o ogłoszenie upadłości Spółki został zgłoszony (w dniu 7 listopada 2014 r.), stąd kwestia oceny zawinienia skarżącego pozostaje irrelewantna.
Badając zaistnienie w sprawie przesłanki polegającej na wskazaniu składników majątkowych Spółki, z których egzekucja umożliwi zaspokojenie jej zaległości podatkowych w znacznej części, podkreślono, że możliwość uwolnienia się przez członka zarządu od odpowiedzialności za zobowiązania spółki kapitałowej istnieje wówczas, gdy osoba ta wskaże na istnienie takiego majątku spółki, który aktualnie pozwoli na skuteczne, faktyczne zaspokojenie należności Skarbu Państwa. W ocenie Dyrektora, skarżący takiego mienia nie wskazywał na żadnym etapie postępowania.
Końcowo organ odwoławczy skorygował dokonane przez organ pierwszej instancji rozliczenie odsetek za zwłokę od zaległości podatkowych, uwzględniając przerwy w ich naliczaniu na podstawie art. 54 § 1 pkt 7 Ordynacji podatkowej.
W skardze na decyzję organu odwoławczego P.D., reprezentowany przez pełnomocnika, zarzucił jej:
naruszenie art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 11 ustawy z dnia 28 lutego 2003 roku Prawo upadłościowe i naprawcze, poprzez błędne ustalenie momentu, w którym zaistniały podstawy do ogłoszenia upadłości Spółki, w tym w szczególności błędną, zbyt uproszczoną i nadmiernie rygorystyczną wykładnię pojęcia "niewypłacalności" polegającą na uznaniu, iż nieuregulowanie w terminie drugiego z kolei zobowiązania wypełnia przesłankę niewypłacalności,
naruszenie art. 121 § 1 w zw. z art. 191 Ordynacji podatkowej poprzez jednostronną, arbitralną ocenę zgromadzonego materiału dowodowego pod kątem ustalenia momentu, w którym zaistniały przesłanki uzasadniające złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości, czego następstwem było orzeczenie o odpowiedzialności Skarżącego za cudzy dług, pomimo występowania przesłanki negatywnej uniemożliwiającej pociągnięcie osoby trzeciej do odpowiedzialności, tj. braku winy Skarżącego w złożeniu wniosku o ogłoszenie upadłości we właściwym czasie.
naruszenie art. 122, 187 § 1, art. 188, art. 197 i 199 Ordynacji podatkowej poprzez brak wszechstronnego rozpatrzenia zgromadzonego materiału dowodowego, skrajnie selektywne podejście do zgromadzonych dowodów oraz nieprzeprowadzenie wszystkich niezbędnych dowodów służących prawidłowej rekonstrukcji stanu faktycznego sprawy, a w szczególności zaniechanie przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego oraz z przesłuchania Skarżącego w charakterze Strony na okoliczność ustalenia momentu, w którym zaistniały podstawy do ogłoszenia upadłości spółki, co w konsekwencji doprowadziło Organ do błędnego przekonania, że spełnione zostały przesłanki orzeczenia o odpowiedzialności Skarżącego, jako osoby trzeciej za zaległości Spółki.
Stawiając powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie obu wydanych w sprawie decyzji i zasądzenie kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skargi wskazano, że przede wszystkim nie sposób zgodzić się z Organem, iż w niniejszej sprawie Skarżący ponosi odpowiedzialność za niezłożenie wniosku o ogłoszenie upadłości we właściwym czasie. Dokonana przez Organ instancji w tym zakresie analiza pod kątem ustalenia momentu zaistnienia podstaw do ogłoszenia upadłości jest nieprawidłowa i świadcząca o wybitnie jednostronnym podejściu Organu do przedmiotowego zagadnienia.
Skarżący podkreślił, że do momentu, w którym przestał sprawować funkcję członka zarządu Spółki nie było dostatecznych przesłanek dla ogłoszenia upadłości Spółki. Potwierdza to choćby treść złożonego przez Spółkę w dniu 06.11.2014r. wniosku o ogłoszenie upadłości. Wynika z niego, że problemy finansowe Wnioskodawcy rozpoczęły się dopiero pod koniec 2013r., kiedy wskutek bezprawnego pozbawienia posiadania ruchomości (linii produkcyjnej, suszarni oraz ładowarek), Spółka została pozbawiona możliwości prowadzenia działalności gospodarczej w zakresie produkcji biomasy. We wniosku wskazano zarazem, że brak płynności finansowej dłużnika został spowodowany czynnikami od niego niezależnymi. Natomiast w okresie, w którym Skarżący sprawował funkcję członka zarządu, Spółka prowadziła normalną działalność operacyjną, uzyskując z tego tytułu regularne wysokie przychody. Ponad wszelką wątpliwość nie było zatem podstaw do uznania, że w okresie poprzedzającym odwołanie skarżącego z zarządu została spełniona przesłanka ogłoszenia upadłości z art. 11 ust. 2 ustawy Prawo upadłościowe i naprawcze, tj. powstał tzw. stan upadłości bilansowej.
Niezależnie od powyższego - w kontekście drugiej z przesłanek upadłości, tj. trwałego zaprzestania płacenia długów - Skarżący stoi na stanowisku, że prezentowana przez organy podatkowe wykładnia co do tego, że niezapłacenie w terminie drugiego z kolei zobowiązania świadczy o trwałym zaprzestaniu płacenia długów jest zbyt rygorystyczna, naruszająca prawa dłużników (podatników) oraz sprzeczna z wykładnią Sądu Najwyższego. Z najnowszego orzecznictwa dotyczącego spraw upadłościowych wynika, iż krótkotrwałe zaprzestanie płacenia części swoich długów nie jest podstawą dla ogłoszenia upadłości.
W ocenie Skarżącego, w okresie, w którym pełnił funkcję Wiceprezesa zarządu nie było mowy o stanie trwałego niewykonywania większości zobowiązań majątkowych Spółki, w związku z czym nie było przesłanek do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości spółki. Organ nie przeprowadził żadnego środka dowodowego choćby uprawdopodabniającego taką okoliczność, poprzestając na domysłach i insynuacjach.
Skarżący podkreśla, że po 15.02.2013r. (którą to Organ przyjął, jako datę trwałego zaprzestania płacenia długów) aż do momentu, w którym został odwołany z zarządu, Spółka regulowała swe wymagalne zobowiązania względem większości wierzycieli, a co za tym idzie nie ma podstaw do tego, aby uznać, że to właśnie w tym okresie doszło do trwałego zaprzestania płacenia długów, uzasadniając stwierdzenie podstawy do ogłoszenia upadłości w rozumieniu art. 11 ust. 1 ustawy Prawo upadłościowe i naprawcze.
Skarżący zanegował wartość dowodową poszczególnych dowodów, na których oparł się organ. Wskazał, że z pisma ZUS, na które się powoływano, w żaden sposób nie wynika, jaka część łącznej kwoty zaległości z poszczególnych tytułów przypada na poszczególne okresy. Jednocześnie z pisma tego wynika, iż Spółka nie ma żadnych zaległości w płatnościach składek za miesiące od lutego do kwietnia 2013r., a co za tym idzie - wbrew twierdzeniom Organu II instancji - nie sposób przyjąć, aby zaległością istotną dla ustaleniu momentu powstania stanu zaprzestania płacenia długów uzasadniającego zgłoszenie wniosku o ogłoszenia upadłości mogła być bliżej nieustalona zaległość wobec ZUS za styczeń 2013r.
Ponadto, Organy podatkowe powołał się w swoich decyzjach na to, iż Spółka rzekomo zaprzestała płacenia wynagrodzeń wobec 18 zatrudnionych pracowników. Należy zauważyć, iż miało to miejsce dopiero w miesiącu listopadzie 2013r., a zatem kilka miesięcy po tym, jak Skarżący przestał pełnić funkcję członka zarządu Spółki. W wykazie niewypłaconych wynagrodzeń z tytułu wynagrodzenia za pracę za okres od stycznia 2013r. do września 2014r. (stanowiącym załącznik do wniosku o ogłoszenie upadłości A sp. z o.o.) nie widnieją żadne zaległości Spółki wobec pracowników za wcześniejsze okresy, niż listopad 2013r., za wyjątkiem jednego pracownika, w przypadku którego wskazano, że zaległości w łącznej kwocie 11.700 zł dotyczą okresu od stycznia do września 2013r. W wykazie nie wskazano jednak, których konkretnie miesięcy dotyczyły zaległości wobec tego pracownika i w jakich konkretnie wysokościach. Uwzględniając zarazem, że zaległości wobec wszystkich pozostałych pracowników dotyczą okresu od listopada 2013r. nie można wykluczyć, że doszło tu do popełnienia omyłki pisarskiej i faktycznie zaległości wobec tego pracownika dotyczą okresu od stycznia do września, ale 2014r. Jest to tym bardziej prawdopodobne, że w innym załączniku do tego wniosku zatytułowanym "Terminy wypłat wynagrodzeń pracowników C sp. z o.o." wskazano wyłącznie zaległości wobec pracowników z okresu od listopada 2013r. do września 2014r. Organy podatkowe nie podjęły żadnych działań celem ustalenia, z czego wynika ta rozbieżność. W ocenie Skarżącego powyższa okoliczność powinna zostać zweryfikowana przez Organy podatkowe ponad wszelką wątpliwość w oparciu o dokumentację Spółki i oparcie się w tym zakresie na ogólnikowej informacji z ww. wykazu nie sposób uznać za wystarczające. Zresztą, gdyby nawet hipotetycznie założyć, że zaległości w wypłacie wynagrodzenia wobec ww. osoby dotyczą 2013r., to i tak - w kontekście niezaprzeczalnych faktów, że wynagrodzenia wobec pozostałych pracowników, aż do listopada 2013r. były na bieżąco regulowane - nie sposób przyjąć tezy o zaprzestaniu płacenia przez Spółkę przed listopadem 2013r. wynagrodzeń pracowników, determinującym moment istotny z punktu widzenia stanu niewypłacalności, o którym mowa w art. 11 ust. 1 ustawy Prawo upadłościowe i naprawcze w brzmieniu obowiązującym do 31.12.2016r.
Kolejną manipulacją, zdaniem skarżącego, jest powołanie się na zaległości wobec B S.A., co rzekomo wynika z pozwu o zapłatę złożonego przez spółkę B S.A., podczas gdy z zestawienia rozrachunków, stanowiącego załącznik do wniosku o ogłoszenie upadłości wynika, że Spółka takowych zaległości nie posiada. W tym kontekście należy po raz kolejny podkreślić, że o stanie niewypłacalności w rozumieniu art. 11 ust. 1 ustawy Prawo upadłościowe i naprawcze można mówić jedynie w sytuacji nieregulowania przez dłużnika znaczącej części wymagalnych zobowiązań.
O stanie niewypłacalności w rozumieniu art. 11 ust. 1 ustawy Prawo upadłościowe nie mogą wreszcie w żaden sposób świadczyć zaległości w podatku VAT, których dotyczy decyzja Organu podatkowego. Decyzja podatkowa, której następstwem jest powstanie przedmiotowej zaległości, została bowiem wydana przez Naczelnika w dniu 20.04.2016r., a więc prawie trzy lata po zaprzestaniu sprawowania funkcji członka zarządu przez skarżącego. Do tego czasu wiążące dla Spółki pozostawały rozliczenia wynikające ze złożonych deklaracji VAT-7, w których Spółka wykazała nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia lub do zwrotu na rachunek bankowy.
W konsekwencji powyższych zaniedbań Organów podatkowych, stan faktyczny sprawy w kluczowej dla sprawy kwestii, jaką jest moment powstania stanu upadłości, został ustalony nieprawidłowo, co doprowadziło do wydania błędnego rozstrzygnięcia. Uzasadnia to postawione na wstępie zarzuty naruszenia art. 121, 122, 187 § 1 oraz 191 Ordynacji podatkowej.
Skarżący zarzucił również, że Organ nie przeprowadził dowodu z opinii biegłego, poprzestając na własnych ustaleniach w tym zakresie - które jak wykazano - nie sposób uznać za miarodajne dla ustalenia daty, w której zaistniały podstawy do ogłoszenia upadłości Spółki. Brak przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego należy uznać za istotne uchybienie procesowe, stanowiące naruszenie nie tylko wskazanego art. 197 Ordynacji podatkowej, ale także art. 122 i 187 § 1 i 188 Ordynacji podatkowej.
Podobnie należy ocenić odmowę przeprowadzenia dowodu z przesłuchania Skarżącego w charakterze strony, w sytuacji gdy Skarżący zgłosił potrzebę przeprowadzenia takiego dowodu. Na tle aktualnie obowiązujących przepisów Ordynacji podatkowej zeznania strony nie powinny być traktowane jako dowód uzupełniający, pomocniczy. Jest to dowód, który posiada równą moc dowodową z pozostałymi dowodami.
Orzekając o odpowiedzialności - pomimo zarówno braku występowania przesłanki negatywnej wyłączającej tę odpowiedzialność w postaci braku winy strony w złożeniu wniosku o ogłoszenie upadłości we właściwym czasie - Organ podatkowy naruszył także art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej.
Reasumując, przeniesienie na Stronę odpowiedzialności za zaległości podatkowe Spółki w VAT za miesiące kwiecień i maj 2013r., jak również z tytułu odsetek od tej zaległości oraz kosztów postępowania egzekucyjnego było bezpodstawne, a co za tym idzie zaskarżona decyzja powinna zostać wyeliminowana z obrotu prawnego
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Na wstępie rozważań należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 2107 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.
Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 1 P.p.s.a. stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne.
W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) P.p.s.a.).
Z przepisu art. 134 § 1 P.p.s.a. wynika z kolei, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Tym samym, sąd ma prawo i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony.
Zgodnie z art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialności odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja z majątku spółki okazała się w całości lub w części bezskuteczna, a członek zarządu:
1) nie wykazał, że:
a) we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające ogłoszeniu upadłości (postępowanie układowe) albo
b) niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości (postępowania układowego) nastąpiło bez jego winy;
2) nie wskazuje mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części.
Wskazane powyżej przesłanki można podzielić na dwie grupy: przesłanki pozytywne orzeczenia odpowiedzialności członka zarządu (które muszą być spełnione, aby wydanie decyzji w tym przedmiocie było możliwe) oraz przesłanki negatywne (które nie mogą zaistnieć, aby organ podatkowy mógł orzec o tej odpowiedzialności). Do przesłanek pozytywnych zaliczyć należy okoliczność, że dana osoba pełniła obowiązki członka zarządu spółki, w okresie, w którym powstała zaległość podatkowa oraz konieczność stwierdzenia bezskuteczności egzekucji prowadzonej do majątku spółki. Przesłankami negatywnymi są natomiast te okoliczności, które może wskazać członek zarządu, a które potwierdzają podjęte przez niego działania zwalniające go z odpowiedzialności za zaległości spółki.
Orzekając o odpowiedzialności członka zarządu za zaległości podatkowe spółki kapitałowej organ podatkowy jest obowiązany wykazać okoliczność pełnienia obowiązków członka zarządu w czasie powstania zobowiązania podatkowego, które przerodziło się w dochodzoną zaległość podatkową spółki oraz bezskuteczność egzekucji przeciwko spółce, natomiast ciężar wykazania którejkolwiek okoliczności uwalniającej od odpowiedzialności spoczywa na członku zarządu (por. wyroki NSA: z dnia 27 lutego 2018 r. sygn. akt I FSK 662/16, LEX nr 2506747; i z dnia 19 maja 2017r. sygn. akt I FSK 1879/15, LEX nr 2314966).
Okoliczność pełnienia obowiązków prezesa zarządu Spółki w okresie powstania zaległości podatkowych nie była przez stronę skarżącą kwestionowana. Podobnie bezsporna była kwestia ziszczenia się przesłanki bezskuteczności egzekucji. Spór dotyczył natomiast tego, czy w okresie, w którym skarżący pełnił obowiązki członka zarządu, ziściły się przesłanki do ogłoszenia upadłości spółki.
W orzecznictwie nie budzi wątpliwości, że ocena, czy zgłoszenie upadłości nastąpiło we "właściwym czasie", powinna być dokonywana w świetle przepisów P.u.n. (por. uchwała siedmiu sędziów NSA z dnia 10 sierpnia 2009 r., II FPS 3/09, dostępna w CBOSA). Stosownie zatem do art. 10 P.u.n., upadłość ogłasza się w stosunku do dłużnika, który stał się niewypłacalny. Zgodnie z art. 11 ust. 1 i 2 P.u.n. dłużnika uważa się za niewypłacalnego, jeżeli nie wykonuje swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych. Dłużnika będącego osobą prawną albo jednostką organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną, uważa się za niewypłacalnego także wtedy, gdy jego zobowiązania przekroczą wartość jego majątku, nawet wówczas, gdy na bieżąco te zobowiązania wykonuje. Przepis art. 21 ust. 1 i 2 P.u.n. stanowi zaś, że dłużnik jest obowiązany, nie później niż w terminie dwóch tygodni od dnia, w którym wystąpiła podstawa do ogłoszenia upadłości, zgłosić w sądzie wniosek o ogłoszenie upadłości. Jeżeli dłużnikiem jest osoba prawna albo inna jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną, obowiązek, o którym mowa w ust. 1, spoczywa na każdym, kto ma prawo go reprezentować sam lub łącznie z innymi osobami.
Zdaniem Sądu, organ prawidłowo zinterpretował i zastosował kwestionowane przez stronę skarżącą przepisy materialnoprawne. Strona skarżąca wywodzi, że oceniając wystąpienie przesłanki ogłoszenia upadłości związanej z niewypłacalnością Spółki trzeba brać pod uwagę czy wstrzymanie płacenia długów było krótkotrwałe oraz czy niewykonywanie zobowiązań dotyczyło przeważającej ich części.
Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 25 października 2016r., sygn. akt II FSK 2557/14, z czym należy się zgodzić, w doktrynie prawa upadłościowego (A. Jakubecki, F. Zedler, Komentarz do art. 11 ustawy - Prawo upadłościowe i naprawcze, LEX 2011) wskazuje się, że art. 11 ust. 1 P.u.n. określa niewypłacalność jako niewykonywanie przez dłużnika jego wymagalnych zobowiązań pieniężnych. Z istoty porządku prawnego wynika, że każdy powinien wykonywać swe wymagalne zobowiązania w terminie. Zasada ta obowiązuje wszystkich i wszystkie zobowiązania, w tym z tytułu podatków i innych danin publicznych. Tym bardziej zatem musi obowiązywać przedsiębiorców. Dla określenia, czy dłużnik jest niewypłacalny, nieistotne jest, czy nie wykonuje wszystkich zobowiązań pieniężnych czy też tylko niektórych z nich. Nieistotny też jest rozmiar niewykonywanych przez dłużnika zobowiązań. Nawet niewykonywanie zobowiązań o niewielkiej wartości oznacza jego niewypłacalność w rozumieniu art. 11 P.u.n. Co najwyżej w takim przypadku sąd może oddalić wniosek o ogłoszenie upadłości na podstawie art. 12 P.u.n., lecz ta okoliczność nie zwalnia dłużnika od obowiązku wynikającego z art. 21 ust. 1 P.u.n. Dla określenia stanu niewypłacalności bez znaczenia też jest przyczyna niewykonywania zobowiązań. Niewypłacalność istnieje więc nie tylko wtedy, gdy dłużnik nie ma środków, lecz także wtedy, gdy dłużnik nie wykonuje zobowiązań z innych przyczyn. Dla określenia, czy istnieją podstawy ogłoszenia upadłości, fundamentalne znaczenie ma wyłącznie ustalenie, czy dłużnik nie wykonuje tych zobowiązań, które są wymagalne (zob. też np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 maja 2016 r., II FSK 798/14 i z dnia 24 lutego 2016 r., I FSK 1864/14 - dostępne w CBOSA). W orzecznictwie podnosi się również, że w art. 11 ust. 1 P.u.n. ustawodawca nie powiązał stanu niewypłacalności ze stanem majątku dłużnika, ale z jego zachowaniem, a konkretnie zaniechaniem - zaprzestaniem płacenia długów (wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 10 kwietnia 2015 r., II FSK 853/13; z dnia 11 kwietnia 2014 r., I FSK 656/13 -dostępne w CBOSA).
Badanie "właściwego czasu" na zgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości jest przesłanką obiektywną, ustalaną na podstawie okoliczności faktycznych każdej sprawy. W realiach rozpatrywanego przypadku przeprowadzone postępowanie dało organom podstawy do ustalenia "właściwego czasu" na zgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości. Zdaniem Sądu, dowody zgromadzone w sprawie były wystarczające do uznania, że w okresie pełnienia przez Skarżącego funkcji członka zarządu wystąpiły podstawy do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości z powodu zaprzestania regulowania przez Spółkę wymagalnych zobowiązań pieniężnych. Przyczyna niewypłacalności, związana z zaprzestaniem wykonywania wymagalnych zobowiązań sprawia, że badanie "właściwego czasu" na zgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości z tego właśnie powodu nie wymaga analizy stanu majątku spółki i tego, czy zobowiązania przekraczają jego wartość. W takim przypadku istotny jest obiektywny stan nieregulowania wymagalnych zobowiązań.
Skarżący nie zdołał skutecznie podważyć ustaleń faktycznych przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia, z których wynika, że Spółka nie regulowała swoich wymagalnych zobowiązań począwszy od lutego 2013 r. Jak wskazał organ podatkowy - pierwsza znana mu zaległość w płatnościach Spółki dotyczy nieuregulowania wynagrodzenia za pracę za styczeń 2013 r. (termin płatności: 10 lutego 2013 r.), zaś druga taka zaległość dotyczy nieuregulowania składki wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych za styczeń 2013 r. (termin płatności: 15 lutego 2013 r.).
Skarżący podjął próbę zakwestionowania powyższych ustaleń, niemniej jednak jego argumenty pozostają gołosłowne. Organ tymczasem wskazał na konkretne dowody: pismo ZUS z dnia 8 stycznia 2018 r., z którego wynika, że Spółka posiada zaległości z tytułu nieopłaconych składek za styczeń 2013 r. oraz za okres od maja 2013r. do marca 2015 r. (i dalsze okresy) oraz wniosek o ogłoszenie upadłości Spółki z dnia 6 listopada 2014 r. wraz z załącznikami, z którego wynika, że Spółka posiada zaległość z tytułu niewypłaconych wynagrodzeń wobec 19 pracowników, w tym wobec jednego z nich od stycznia 2013r. Dowodom przedstawionym przez organ skarżący nie przeciwstawił żadnych kontrdowodów, nie zdołał też podważyć ich wiarygodności. Twierdzenia, że ww. wykaz niewypłaconych wynagrodzeń zawiera omyłkę pisarską i faktycznie zaległość wobec ww. pracownika dotyczy wynagrodzenia za okres od stycznia do września ale 2014 r., jest niczym niepoparte. Wiarygodności pisma ZUS z kolei nie podważa okoliczność, że nie wskazano w nim, jaka część łącznej kwoty zaległości z poszczególnych tytułów przypada na poszczególne okresy, tego rodzaju informacja nie ma bowiem istotnego znaczenia dla rozstrzygnięcia. Istotne jest, że wierzyciel wskazał na istnienie zaległości za styczeń 2013 r., jaka była natomiast konkretnie jej wysokość, ma znaczenie drugorzędne, z uwagi na dokonaną w tej sprawie wykładnię przepisów prawa upadłościowego, w myśl której rozmiar niewykonywanych zobowiązań jest bez znaczenia dla uznania stanu niewypłacalności dłużnika.
Zgodzić należy się też z organem, że fakt istnienia zaległości wobec B SA z tytułu dostawy energii elektrycznej w łącznej kwocie 439.325,377 zł, z czego najwcześniejsze zaległości stały się wymagalne w dniu 20 lutego 2013 r. oraz w dniu 22 kwietnia 2013 r., wynika z nakazu zapłaty wydanego wobec Spółki w postępowaniu upominawczym w dniu 26 maja 2014 r. Również i temu dowodowi skarżący żadnego przeciwdowodu nie przedstawił. Nie wykazał w szczególności, aby nakaz ten został uchylony.
Należy też wskazać, że jak wynika z poczynionych ustaleń, Spółka posiadała zaległości w zapłacie należności z tytułu podatku od towarów i usług za kwiecień, maj oraz czerwiec 2013 r., a także z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za grudzień 2014 r., z tytułu nieopłaconych składek na za styczeń 2013 r. za okres od maja 2013 r. do marca 2015 r., za wrzesień 2015 r. oraz za marzec i kwiecień 2016r., ponadto miała zaległości wobec Państwowej Inspekcji Pracy powstałe od 9 września 2014 r., 27 czerwca 2014 r., 28 sierpnia 2014 r. oraz 24 grudnia 2014 r., oraz należności cywilnoprawnych wobec z tytułu wynagrodzenia za pracę za okres od stycznia 2013 r. do września 2014 r. - płatne do 10 każdego miesiąca za miesiąc poprzedni i z tytułu wspomnianej już dostawy energii elektrycznej w łącznej kwocie 439.325,77 zł, z czego najwcześniejsze zaległości stały się wymagalne w dniu 20 lutego 2013 r. oraz 22 kwietnia 2013 r. Jakkolwiek większość z tych zaległości powstała w czasie, kiedy skarżący nie pełnił już obowiązków członka zarządu, ich przywołanie jest jednak zasadne w kontekście zarzutów, że niewykonywanie przez Spółkę jej zobowiązań miało charakter krótkotrwały. Z ustaleń tych ponadto wynika dodatkowo, co słusznie stwierdził organ, że nawet gdyby pominąć ww. zaległości wobec pracownika i wobec ZUS za styczeń 2013 r., to i tak Spółka stałaby się niewypłacalna w czasie, w którym skarżący pełnił obowiązki członka jej zarządu, kolejnymi bowiem zaległościami Spółki, z którymi wiązał się obowiązek zarządu Spółki do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości, były wówczas zaległości wobec Naczelnika z tytułu podatku od towarów i usług za kwiecień i maj 2013 r., zaległości wobec ZUS za maj i czerwiec 2013 r., czy też zaległości z tytułu dostawy energii elektrycznej (najwcześniejsze zaległości stały się wymagalne w dniu 20 lutego 2013 r. oraz 22 kwietnia 2013 r.).
W przedmiotowej sprawie zaistniała zatem przesłanka uznania Spółki za niewypłacalną na podstawie art. 11 ust. 1 P.u.n., ponieważ wymagalne zobowiązania Spółka przestała wykonywać w 2013 r. W tym miejscu ponownie podkreślić należy, że niewykonywanie przez dłużnika wymagalnych zobowiązań nie musi odnosić się do wszystkich zobowiązań dłużnika, nie ma też znaczenia ich charakter, tzn. czy są to zobowiązania cywilnoprawne, czy publicznoprawne, jak również ich rozmiar. Nieregulowanie wymagalnych zobowiązań, nawet o niewielkiej wartości, oznacza niewypłacalność w rozumieniu ww. art. 11 P.u.n.
Jak wskazano powyżej pierwsze i następne zaległości Spółki powstały w wyniku nieuregulowania należności z tytułu wynagrodzenia za pracę za styczeń 2013 r. (termin płatności: 10 lutego 2013 r.) oraz z tytułu składki wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych za styczeń 2013 r. (termin płatności: 15 lutego 2013 r.). Zatem organ podatkowy nie naruszył prawa uznając, że Spółka stała się niewypłacalna z dniem 16 lutego 2013 r. Zgodnie bowiem z art. 21 ust. 1 P.u.n. dłużnik jest obowiązany, nie później niż w terminie dwóch tygodni od dnia, w którym wystąpiła podstawa do ogłoszenia upadłości, zgłosić w sądzie wniosek o ogłoszenie upadłości. Tymczasem jedynym złożonym wnioskiem o ogłoszenie upadłości był wniosek prezesa zarządu Spółki złożony w dniu 7 listopada 2014 r.
Mając na uwadze wskazane wyżej ustalenia organu w zakresie niewypłacalności Spółki zauważyć należy, że ww. wniosek o ogłoszenie upadłości Spółki z dnia 7 listopada 2014 r. został zgłoszony po upływie czasu właściwego w rozumieniu art. 116 § 1 pkt 1 lit. a) Ordynacji podatkowej. Skoro skarżący nie wykazał, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości Spółki, w tym przypadku nie zaszła przesłanka z art. 116 § 1 pkt 1 lit. a) ww. ustawy pozwalająca na uwolnienie się od odpowiedzialności podatkowej za zobowiązania podatkowe Spółki.
W odniesieniu do zarzutu skargi o stanie aktywów Spółki przewyższającym wysokość jej zobowiązań wskazać należy, że w świetle definicji niewypłacalności zawartej w art. 11 P.u.n. niezrealizowanie zobowiązań w wymaganych terminach będzie skutkowało uznaniem, że w przypadku dłużnika zachodzi stan jego niewypłacalności. Nie ma tutaj znaczenia, z jakiego powodu nie wypełnia on swoich wymagalnych zobowiązań, jaki jest okres tego opóźnienia, ani też jaka jest wysokość długu w porównaniu do stanu jego aktywów (por. wyrok NSA z dnia 9 lutego 2016 r. sygn. akt I FSK 1551/14). Przesłanki wskazane w art. 11 ww. ustawy mają charakter alternatywny i równorzędny, wobec czego zaistnienie chociażby jednej z nich pozwala na ogłoszenie upadłości, a tym samym obliguje każdego, kto ma prawo reprezentować dłużnika będącego osobą prawną, do zgłoszenia w sądzie wniosku o ogłoszenie upadłości, nie później niż terminie dwóch tygodni od dnia, w którym wystąpiła podstawa do ogłoszenia upadłości (por. wyrok NSA z dnia 11 kwietnia 2018 r. sygn. akt II FSK 891/16). Skoro złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości było determinowane zaprzestaniem wykonywania wymagalnych zobowiązań, to zbędne było ustalanie, jaka była wartość majątku Spółki i jaka była jej kondycja finansowa. Dodatkowo wskazać należy, że nawet w przypadku bardzo dobrej kondycji finansowej Spółki, ale jednoczesnym niewykonywaniu wymagalnych zobowiązań (choćby miały one niewielką wartość, nie były regulowane tylko częściowo i niezależnie od przyczyn ich niewykonania) - następuje niewypłacalność i obowiązek zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości lub wszczęcie postępowania naprawczego (por. wyrok NSA z dnia 11 lipca 2017 r. sygn. akt I FSK 2229/15). W związku z tym ww. zarzuty skarżącego związane z nadwyżką aktywów spółki nad jej zobowiązaniami są niezasadne.
Jak trafnie zauważył organ podatkowy nie było podstaw do przeprowadzenia w toku postępowania wnioskowanych przez skarżącego dowodów. Ustalenie, czy zgłoszenie upadłości nastąpiło we właściwym czasie, nie należy do kategorii wiadomości specjalnych i w związku z tym nie jest konieczne powołanie w tym celu biegłego w trybie art. 197 § 1 Ordynacji podatkowej (por. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 7 sierpnia 2014 r. sygn. I SA/Gd 545/18). W aktach sprawy znajdowały się dokumenty dotyczące sytuacji finansowej i majątku Spółki w postaci jej 10 sprawozdań finansowych oraz dokumentów dotyczących posiadanych zaległości w płatnościach. W przedmiotowej sprawie nie było zatem potrzeby powoływania biegłego, który miałby ustalić, kiedy zaistniały przesłanki do zgłoszenia wniosku o ogłoszenia upadłości Spółki. Przeprowadzone zostały dowody z dokumentów znajdujących się w aktach postępowania upadłościowego w zakresie niezbędnym do wydania prawidłowego rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie.
Podobnie uznać należy, że organ nie naruszył prawa odmawiając przeprowadzenia dowodu z zeznań skarżącego. Okoliczności istotne dla rozstrzygnięcia dotyczące powstania stanu niewypłacalności Spółki i związanego z tym obowiązku zarządu Spółki do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie jej upadłości wynikały z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy, w tym sprawozdań finansowych Spółki czy dokumentów sporządzonych przez wierzycieli Spółki. Zeznania strony nie mogłyby zastąpić danych z tych dokumentów wynikających.
Zgodnie z treścią art. 188 Ordynacji podatkowej żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić, jeżeli przedmiotem dowodu są okoliczności mające znaczenie dla sprawy, chyba że okoliczności te stwierdzone są wystarczająco innym dowodem. Jak stanowi art. 180 § 1 ww. ustawy jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. Uznać należy, że organ przeprowadził te dowody, które były niezbędne do podjęcia prawidłowej decyzji.
Mając na uwadze wszystkie przedstawione powyżej okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151 P.p.s.a., oddalił skargę uznając ją za bezzasadną.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło