I SA/Gd 863/14
WyrokWSA w Gdańsku2015-02-03
Skład orzekający: Sławomir Kozik, Marek Kraus, Alicja Stępień
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji może uchylić ostateczną decyzję o przyznaniu pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, jeśli po jej wydaniu ujawnią się nowe okoliczności faktyczne wskazujące, że wnioskodawca nie był faktycznym użytkownikiem gruntów w roku, za który przyznano pomoc?Ratio decidendi
Organ administracji może uchylić ostateczną decyzję o przyznaniu pomocy finansowej, jeśli po jej wydaniu ujawnią się nowe okoliczności faktyczne, nieznane organowi w dniu wydania decyzji, a wskazujące na brak spełnienia przez wnioskodawcę kluczowych przesłanek do otrzymania pomocy, takich jak faktyczne posiadanie i użytkowanie gruntów w określonym terminie. W przypadku zmiany właściciela gruntów przed terminem złożenia wniosku, pierwotny wnioskodawca, który nie jest już faktycznym użytkownikiem, nie jest uprawniony do otrzymania pomocy, nawet jeśli przekazał środki nowemu użytkownikowi.Stan faktyczny
Rolnik C.P. złożył wniosek o przyznanie pomocy finansowej na rok 2011. Po kontroli przyznano mu pomoc. Następnie, w wyniku kontroli krzyżowej, ujawniono, że działki rolne wskazane we wniosku zostały sprzedane innemu podmiotowi (M.P.) przed terminem złożenia wniosku. Po wznowieniu postępowania, organy uchyliły pierwotną decyzję i odmówiły przyznania pomocy, nakładając sankcję. Rolnik skarżył decyzję, argumentując, że poinformował organ o zmianie właściciela i że nowy właściciel otrzymał środki.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Sławomir Kozik (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Marek Kraus, Sędzia NSA Alicja Stępień, Protokolant Starszy Sekretarz sądowy Agnieszka Rupińska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 3 lutego 2015 r. sprawy ze skargi C.P. na decyzję Dyrektora Pomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w G. z dnia 20 maja 2014 r., nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji ostatecznej w sprawie przyznania pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2011 1. oddala skargę; 2. przyznaje od Skarbu Państwa- Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na rzecz adwokata B.Z. kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych brutto tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej w urzędu.
C. P., działając jako rolnik, wystąpił w dniu 28 kwietnia 2011 r. do Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z wnioskiem o przyznanie płatności na rok 2011, wnosząc o przyznanie pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania do działek rolnych o powierzchni 13,45 ha.
W dniu 3 października 2011 r. w gospodarstwie rolnym C. P. została przeprowadzona kontrola na miejscu metodą FOTO w zakresie kwalifikowalności powierzchni.
Decyzją z dnia 25 lutego 2012 r. Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa przyznał C.P. pomoc finansową z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania do działek rolnych o powierzchni 13,45 ha na rok 2011 w kwocie 2.407,55- zł.
Organ I instancji ustalił, że zadeklarowana powierzchnia działek rolnych w przedmiotowym wniosku wyniosła 13,45 ha, natomiast powierzchnia stwierdzona w trakcie kontroli na miejscu wyniosła 13,38 ha, gdyż inspektorzy terenowi zmniejszyli powierzchnię działki rolnej (...) z 0,25 ha na 0,18 ha. W rezultacie wyliczona procentowa różnica pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną do prowadzenia działalności rolniczej a stwierdzoną wyniosła poniżej 0,1 ha, zatem stosownie do treści art. 16 ust. 3 akapit drugi i trzeci rozporządzenia Komisji (WE) Nr 65/2011, przyznano płatność do powierzchni deklarowanej, tj. 13,45 ha.
Pismem z dnia 28 czerwca 2013 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wezwał M. P. do złożenia wyjaśnień, gdyż w wyniku kontroli krzyżowej z dopłatami bezpośrednimi oraz ONW dotyczącej M.P. wykryto, iż na działkach ewidencyjnych nr [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...] położonych w gminie K., obręb Ł. stanowiących jego własność wniosek o dopłaty bezpośrednie i ONW złożył inny wnioskodawca C. P.
W odpowiedzi C. P. złożył w dniu 5 lipca 2013 r. oświadczenie w którym stwierdził, że to M. P. użytkował rolniczo w 2011 r. ww. działki. Ponadto wyjaśnił, iż wniosek o dopłaty bezpośrednie i ONW na rok 2011 złożył, gdyż nie chciał przekroczyć ustawowego terminu do złożenia wniosku. Oświadczył, że całą kwotę płatności bezpośrednich i ONW za 2011 r. przekazał M. P. po podpisaniu aktu notarialnego.
Oświadczenie złożył także M. P., który stwierdził, że prowadził prace polowe w porozumieniu z ówczesnym właścicielem na gruntach położonych w Ł., które zakupił 12 maja 2011 r., a błąd w kontroli krzyżowej z dopłatami bezpośrednimi wynika z faktu, iż wniosek o dopłaty został złożony przez ówczesnego zarządcę gruntów. Spowodowane to było utrudnionym kontaktem z właścicielką gruntów i niemożnością ustalenia terminu spotkania w biurze notariusza. Nadto podał, że pełna kwota dopłat została mu przekazana po podpisaniu aktu notarialnego i została wykorzystana zgodnie z jej przeznaczeniem.
Postanowieniem z dnia 4 lutego 2014 r. Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wznowił postępowanie administracyjne w sprawie przyznania C. P. pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania do działek rolnych na rok 2011.
W odpowiedzi na powyższe postanowienie, strona złożyła wyjaśnienia z dnia 7 lutego 2014 r., w którym stwierdziła m.in., że fakt zmiany beneficjenta dopłat zgłosiła Kierownikowi Biura Powiatowego ARiMR, jednakże z rozmowy według strony nie wynikało, aby istniała konieczność złożenia wniosku transferowego. M. P. nie złożył "podwójnego wniosku i nie miał na celu wprowadzenia ARiMR w błąd. W związku z tym rolnik zwrócił się z prośbą o odstąpienie od postępowania prowadzonego w celu zwrotu przyjętych dopłat, gdyż zostały wykorzystane zgodnie z przeznaczeniem.
Decyzją z dnia 3 marca 2014 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR uchylił decyzję dotychczasową i odmówił przyznania pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania i nałożył sankcję w wysokości 2.407,55- zł.
W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że w sprawie wyszły nowe okoliczności faktyczne, istniejące w dniu wydania decyzji, a nieznane organowi, który w dniu 25 lutego 2012 r. wydał decyzję. Organ o konflikcie "kontroli krzyżowej" dowiedział się w dniu 24 maja 2013 r., tj. w dniu otrzymania pisma z Oddziału Regionalnego, a co zostało potwierdzone w trakcie wznowionego postępowania przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR.
Dyrektor Oddziału ARiMR po rozpatrzeniu odwołania C. P. decyzją z dnia 20 maja 2014 r. utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 3 marca 2014 r. uchylającą decyzję dotychczasową w sprawie przyznania pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2011.
Organ przywołując treść art. 145 § 1 pkt 5, art. 149 § 2, art. 150, art. 151 § 1 pkt 2, ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj.: Dz.U. z 2013 r. poz. 267 ze zm., dalej jako "k.p.a."), wskazał, że w sprawie wznowiono postępowanie, gdyż zostały ujawnione nowe okoliczności faktyczne, istotne dla sprawy. Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR wyjaśnił, że przedmiotem postępowań nadzwyczajnych uregulowanych w kodeksie postępowania administracyjnego, w tym postępowania w sprawie wznowienia postępowania, jest przeprowadzenie kontroli prawidłowości decyzji wydanej w trybie zwykłym. Jest to zatem nowe postępowanie, które ma na celu zweryfikowanie poprawności przeprowadzonego postępowania, a w rezultacie wydanej decyzji ostatecznej z przepisami, na podstawie których została ona wydana.
Wobec powyższego do postępowania w sprawie odwołania od decyzji z dnia 3 marca 2014 r. mają zastosowanie przepisy rozporządzenia z 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)" objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 – 2013 (Dz.U. z 2009 r. Nr 40, poz.329, Nr 138, poz. 1127, z 2010 r. Nr 39, poz. 219, Nr 175, poz. 1185, z 2011 r. Nr 55, poz.286) – zwanego dalej rozporządzeniem.
Organ przytaczając treść § 2 ww. rozporządzenia wywiódł, że działalność rolnicza winna być prowadzona przez posiadacza zadeklarowanych działek.
Dyrektor wyjaśnił, że pomoc przyznawana jest na wniosek rolnika.
Organ odwoławczy podniósł, że posiadanie nie jest prawem, jest stanem faktycznym. Dla posiadania istotne jest istnienie dwóch elementów - corpm i animus, tj. faktycznego władztwa nad rzeczą z zamiarem jej posiadania. Przywołując art. 336 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 1964, Nr 16, poz. 93 ze zm.), dyrektor wskazał, że uprawnionymi do uzyskania płatności bezpośrednich są właściciele gospodarstw rolnych, ale także inne osoby, które władają nimi z innych tytułów, na przykład dzierżawy, użytkowania, użyczenia.
Płatność na jedną działkę rolną może być przyznana tylko jednemu producentowi. Zastosowanie w ww. ustawie terminu "posiadacz" a nie "właściciel" nie kładzie nacisku na legitymowanie się prawem własności w stosunku do zgłaszanych działek rolnych, ale raczej takie faktyczne władztwo osoby nad rzeczą, które pozwoli utrzymywać grunty rolne w dobrej kulturze rolnej.
Organ wywiódł że przesłanki niezbędne do otrzymania płatności określa ustawa oraz wydane na jej podstawie rozporządzenia wykonawcze i nie można w drodze umowy cywilnoprawnej ustalić, że o płatności we własnym imieniu wystąpi oraz otrzyma je osoba nieuprawniona. Zweryfikowanie uprawnień do otrzymania płatności leży po stronie organu administracji.
Organ odnosząc się do argumentacji rolnika, tj., że otrzymywane pieniądze były inwestowane w gospodarstwo wskazał, iż idea płatności obszarowych wynika ze wspólnotowej polityki wspierania dochodów rolników i dotyczy, co wynika bezpośrednio z prawa wspólnotowego, pomocy finansowej udzielanej tylko tym podmiotom, które są faktycznymi użytkownikami gruntów rolnych. Dla przyznania płatności istotne jest zatem, czy wnioskodawca faktycznie włada gruntem (przy spełnieniu pozostałych wymogów kwalifikacyjnych). Wskazano, iż to faktycznemu użytkownikowi przysługują płatności obszarowe, jednakże jednym z koniecznych warunków otrzymania płatności jest złożenie wniosku w terminie przewidzianym w ustawie, czego M. P. nie dokonał.
W uzasadnieniu decyzji wskazano, że C. P. podpisał na wniosku oświadczenie, iż znane mu są zasady przyznawania płatności objętych wnioskiem oraz skutki składania fałszywych oświadczeń. Tym samym, składając wniosek o przyznanie płatności na rok 2011, strona przyjęła pełną odpowiedzialność za całość zawartych w nich deklaracji, jak również dała podstawę do uznania, że znane są jej warunki udzielania określonych płatności. Należy wskazać, iż w złożonym wniosku w części "Oświadczenia i zobowiązania" C. P. zobowiązał się do niezwłocznego informowania na piśmie ARiMR m.in. o każdej zmianie, która nastąpi w okresie od dnia złożenia niniejszego wniosku do dnia przyznania płatności lub pomocy finansowej objętej wnioskiem o przyznanie płatności, w szczególności gdy zmiana dotyczy: wykorzystania gruntów rolnych, wielkości powierzchni upraw, przeniesienia posiadania gospodarstwa rolnego.
W zgromadzonym materiale dowodowym brak jest pisemnej deklaracji strony o przeniesieniu posiadania działek rolnych zgłoszonych we wniosku o przyznanie płatności ONW na rok 2011. Wskazano, że strona nie pierwszy raz składała wniosek, a więc z pewnością znała podstawowe zasady przyznawania płatności obszarowych i ONW. Zmiana właściciela działek nastąpiła, jak wynika z zebranego w sprawie materiału dowodowego, w dniu 12 maja 2011 r., a więc 3 dni przed ostatecznym ustawowym terminem składania wniosku, tj. 15 maja, a rolnikowi przysługuje jednolita płatność obszarowa do będącej w jego posiadaniu w dniu 31 maja danego roku powierzchni gruntów rolnych wchodzących w skład gospodarstwa rolnego. Tak więc rolnik miał wystarczająco dużo czasu aby dokonać odpowiednich zmian w złożonym wniosku, tak aby odpowiadał on rzeczywistemu stanowi faktycznemu i był zgodny z warunkami przyznawania płatności ONW. Wobec powyższego zarzut pod adresem Kierownika Biura Powiatowego ARiMR odnośnie uzyskanych informacji w sprawie złożenia "wniosku transferowego", jak i stwierdzenie strony, iż w ówczesnym czasie nie dysponował odpowiednią wiedzą, w świetle zgromadzonego materiału dowodowego i zasad przyznawania płatności nie można uznać za wiarygodne i usprawiedliwiające działania strony.
Organ zauważył, że M. P. nie złożył wniosku o przyznanie płatności ONW na rok 2011, mimo, iż faktycznie użytkował działki rolne zgłoszone we wniosku przez C. P. Tak więc nie ma żadnych podstaw do uchylenia decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR i przyznanie ich faktycznemu użytkownikowi, tj. M. P, gdyż jak zaznaczono wyżej płatności ONW przyznaje się wyłącznie na wniosek strony.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, C. P. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji organu II instancji w całości i wyjaśnił, że w 2011 r. gospodarstwo rolne, którym zarządzał miało zostać sprzedane, jednakże ze względu na trudności w ustaleniu terminu stawienia się ówczesnego właściciela gruntów i nowego nabywcy zdecydował się złożyć wniosek o dopłaty, co było zgodne ze stanem faktycznym na dzień 28 kwietnia 2011 r. Nowy właściciel wszedł w posiadanie gospodarstwa w dniu 12 maja 2011 r.
Następnie wyjaśnił, że chęć zmiany beneficjenta zgłosił Kierownikowi Biura Powiatowego ARiMR, u którego stawił się wraz z M. P. i A.P. Jednocześnie z informacji które uzyskał od Kierownika Biura nie wynikało, że istnieje konieczność złożenia wniosku transferowego na innego beneficjenta, a sam skarżący nie miał wiedzy w ówczesnym czasie, że w ogóle istnieje możliwość złożeni takowego wniosku. Skarżący oświadczył, że pełną kwotę płatności obszarowej i ONW przekazał M. P., a M. P. nie złożył podwójnego wniosku. Jednocześnie stwierdził, że nie miał na celu wprowadzenie ARiMR w błąd, ani też wykorzystania środków finansowych z płatności na inne cele niż zostały przyznane.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału ARiMR podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniósł o oddalenie skargi.
Na rozprawie w dniu 3 lutego 2015 r. pełnomocnik skarżącego wskazał, że w toku postępowania organy obu instancji naruszyły przepisy zawarte w k.p.a., albowiem skarżący nie był informowany w toku postępowania, o przysługujących mu uprawnieniach i ciążących na nim obowiązkach. Nadto podniesiono, że urzędnik Powiatowego Biura wprowadził skarżącego w błąd informując go, że może pobierać opłaty, ale musi je przekazywać następcy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje.
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem sąd nie stwierdził naruszenia prawa, które mogło być podstawą uchylenia zaskarżonej decyzji.
Należy wskazać, że zaskarżona decyzja została wydana w wyniku wznowienia postępowania. Wznowienie postępowania stanowi tzw. tryb nadzwyczajny. Jest instytucją procesową stwarzającą prawną możliwość ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej zakończonej decyzją ostateczną, jeżeli postępowanie, w którym decyzję wydano, było dotknięte przynajmniej jedną z kwalifikowanych wad procesowych (przesłanek wznowienia), wyliczonych wyczerpująco w przepisach prawa procesowego (por. wyroki NSA z dnia 22 kwietnia 1998 r., sygn. akt II SA 1747/97, LEX nr 41683 i z dnia 15 listopada 1999 r., sygn. akt FSA 1/99, ONSA 2000, z. 2, poz. 45). W uchwale siedmiu sędziów NSA z dnia 2 grudnia 2002 r. sygn. akt OPS 11/02 (ONSA 2003, z. 3, poz. 86) wskazano, że celem wznowionego postępowania jest ustalenie, czy postępowanie zwykłe było dotknięte określonymi wadami i usunięcie ewentualnych wadliwości zakończonego postępowania zwykłego, ustalenie, czy i w jakim zakresie wadliwość postępowania zwykłego wpłynęła na byt prawny decyzji ostatecznej wydanej w postępowaniu zwykłym, oraz w razie stwierdzenia określonej wadliwości decyzji dotychczasowej doprowadzenie do jej uchylenia i wydania nowej decyzji rozstrzygającej o istocie sprawy albo stwierdzenie, że decyzja dotychczasowa wydana została z określonym naruszeniem prawa. Decyzje wydane po wznowieniu postępowania dotyczą zatem w końcowym rezultacie bytu prawnego decyzji ostatecznych wydanych w postępowaniu zwykłym.
W przedmiotowej sprawie, podstawą do wznowienia z urzędu postępowania zakończonego decyzją ostateczną był art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Treść tego przepisu stanowi, że w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję. Przez "nowe okoliczności faktyczne" należy rozumieć zdarzenia faktyczne, które miały miejsce przed wydaniem decyzji ostatecznej, a które ujawnione zostały po jej wydaniu, przy czym, bez znaczenia pozostaje, dlaczego organ nie dysponował wiedzą o tych okolicznościach (por.: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 czerwca 2004 r., sygn. akt FSK 170/04; LEX nr 143703).
Bez wątpienia wyjście na jaw okoliczności, że skarżący nie był posiadaczem i użytkownikiem w 2011 r. deklarowanych we wniosku o przyznanie płatności za 2011 r. gruntów jest nową okolicznością faktyczną nieznaną organowi w dniu wydawania pierwotnej decyzji, a zatem istniały podstawy do wznowienia postępowania. Powyższa okoliczność nie jest sporna.
Sporne jest natomiast, czy na tle zarysowanego stanu faktycznego organ miał podstawy do wydania decyzji, którą uchylił decyzję dotychczasową i odmówił skarżącemu przyznania płatności oraz nałożył sankcje, bowiem skarżący, niebędący w 2011 r. użytkownikiem gruntów rolnych, składając wniosek, a następnie przekazując otrzymaną kwotę dopłat nowemu użytkownikowi naruszył zasady dotyczące płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.
Zgodnie z przepisami rozporządzenia z 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)", rolnikowi przysługuje płatność ONW w rozumieniu rozporządzenia nr 73/2009 zwanemu dalej rolnikiem:
1/ który podjął zobowiązanie , o którym mowa w :
a/ art.14 ust. 2 tiret drugie rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/1999 z dnia 17 maja 1999 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR) oraz zmieniającego i uchylającego niektóre rozporządzenia (Dz. Urz. WE L 160 z 26 czerwca 1999 r. ze zm.; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 3 t. 25 ze zm. Zwanego rozporządzeniem nr 1257/1999, albo
b/ art. 37 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) Dz. Urz. UE L 277 z 21 października 2005 r. ze zm. Zwanego rozporządzeniem nr 1698/2005,
2/ jeżeli łączna powierzchnia działek rolnych w rozumieniu art. 2 pkt 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie zasady wzajemnej zgodności modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu (...) (Dz. Urz. UE L 316 z 2 grudnia 2009 r., zwanych dalej "działkami rolnymi", lub ich części położonych na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, zwanychy dalej "obszarami ONW", na których jest prowadzona działalność rolnicza w rozumieniu art. 2 lit. c rozporządzenia nr 73/2009, posiadanych w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, wynosi co najmniej 1 ha;
3/ do położonej na obszarach ONW powierzchni działek rolnych lub ich części będących w jego posiadaniu w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, wynoszącej nie więcej niż 300 ha;
4/ jeżeli został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności;
5/ jeżeli są przestrzegane wymogi i normy określone w przepisach o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, zgodnie z przepisami art. 50a i 51 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2009 z dnia 20 wrzesnia 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) Dz. Urz. UE L 277 z 21 października 2005 r. ze zm.
Jak wprost wynika z powyższych przepisów, warunkiem otrzymania płatności jest łączne spełnienie kilku przesłanek. W niniejszej sprawie skarżący nie spełnia przesłanki posiadania w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania do działek rolnych o powierzchni 13,45 ha na rok 2011.
Organy w toku postępowania prawidłowo ustaliły, że w dniu 12 maja 2011 r. nastąpiła zmiana właściciela działek. Skoro, rolnikowi przysługuje pomoc finansowa z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania do będącej w jego posiadaniu w dniu 31 maja 2011 r. powierzchni gruntów rolnych, należy zauważyć, że w tym dniu posiadaczem jak i użytkownikiem, zgodnie z oświadczeniami zarówno skarżącego jak i nowego posiadacza był M. P.
Zatem trafnie wywiódł organ, że przesłanki niezbędne do otrzymania płatności ONW określa ustawa oraz wydane na jej podstawie rozporządzenia wykonawcze i nie można w drodze umowy cywilnoprawnej ustalić, że o płatności we własnym imieniu wystąpi oraz otrzyma je osoba nieuprawniona.
Należy podkreślić, że postępowanie w sprawach dotyczących przyznania płatności ONW ma charakter wnioskowy, co oznacza, że jest ono wszczynane jedynie na wniosek zainteresowanego podmiotu i prowadzone w zakresie określonym we wniosku.
Zgodnie z art. 10 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. (Dz.U. z 2007 r. nr 64, poz. 427 ze zm.) o wspieraniu obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich – płatności ONW są przyznawane na wniosek rolnika (ust. 1 pkt 1). We wniosku o przyznanie płatności ONW rolnik wskazuje wszystkie działki ewidencyjne, do których taka pomoc przysługuje, a które są w jego posiadaniu. Zatem, wypełniając wniosek o przyznanie płatności obszarowych wnioskodawca składa oświadczenie woli i wiedzy, za które ponosi odpowiedzialność.
C. P. składając wniosek o przyznanie płatności, dokonując podpisu pod wnioskiem - złożył oświadczenie, że znane mu są zasady przyznawania płatności objętych wnioskiem oraz skutki składania fałszywych oświadczeń (rubryka IX pkt 2 oświadczenia) oraz zobowiązał się do niezwłocznego informowania na piśmie ARiMR o każdej zmianie, która nastąpi w okresie od dnia złożenia wniosku do dnia przyznania płatności, w tym do przeniesienia posiadania gospodarstwa rolnego (rubryka IX pkt 1 zobowiązania). Tym samym, składając wniosek o przyznanie płatności na rok 2011, strona przyjęła pełną odpowiedzialność za całość zawartych w nich deklaracji, jak również dała podstawę do uznania, że znane są jej warunki udzielania określonych płatności.
Z ww. powodów - podnoszona przez skarżącego okoliczność, że został wprowadzony w błąd przez Kierownika ARiMR nie mogła zostać uwzględniona.
Trzeba przy tym przypomnieć, że nałożony na wnioskodawcę obowiązek niezwłocznego informowania organu o każdej zmianie powstałej w okresie od złożenia wniosku do przyznania płatności, zwłaszcza tak istotnej jak sprzedaż gospodarstwa rolnego innemu producentowi rolnemu, nie wynika jedynie z faktu podpisania przez wnioskodawcę na formularzu oświadczenia w tym zakresie, ale przede wszystkim z treści art. 3 ust. 3 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, według którego to strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu dotyczącym płatności bezpośredniej są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek, przy czym ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.
Zatem skoro w zgromadzonym materiale dowodowym brak jest pisemnej deklaracji strony o przeniesieniu posiadania działek rolnych zgłoszonych we wniosku obszarowym na rok 2011, należy uznać że strona nie dopełniła nałożonych na nią obowiązków.
Również kwestia przekazywania płatności nowemu nabywcy nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, bowiem jak już wyżej sygnalizowano, wspólnotowa polityka wspierania dochodów rolników zmierza do udzielania pomocy finansowej tylko tym podmiotom, które są faktycznymi użytkownikami gruntów rolnych. Zatem słusznie wskazywał organ, że dla przyznania płatności istotne jest zatem, czy wnioskodawca faktycznie włada gruntem (przy spełnieniu pozostałych wymogów kwalifikacyjnych), nie musi on natomiast wykazywać, że przysługuje mu prawo do tego gruntu. Tylko faktycznemu użytkownikowi przysługują płatności obszarowe i to on powinien złożyć wniosek w terminie przewidzianym w ustawie.
Zaznaczyć należy, że posiadanie jako warunek przyznania płatności do gruntów rolnych przewidziany w art. 2 ust. 1 u.s.w.b. ściśle wiąże się bowiem z produkcją rolną, a więc konieczne jest faktyczne, rolnicze użytkowanie gruntów rolnych (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 sierpnia 2007 r., II GSK 122/07, Lex nr 368187). Do takiej konkluzji prowadzi sama treść uregulowania określającego przesłanki przyznania płatności do gruntów rolnych powiązane z gospodarczym wykorzystaniem. W szczególności należy zwrócić uwagę, że zgodnie z art. 2 ust. 1 ww. ustawy grunty rolne będące w posiadaniu producenta rolnego powinny być utrzymywane w dobrej kulturze rolnej przy zachowaniu wymogów ochrony środowiska. Takie rozumienie posiadania na gruncie przepisów o płatnościach wynika również z istoty płatności, których zasadniczym celem jest dofinansowanie produkcji rolnej.
Analiza akt sprawy prowadzi do wniosku, że organ w sposób wystarczający rozpatrzył zgromadzony materiał dowodowy. Organ odniósł się również do zarzutów przedstawionych przez skarżącego. Nadto w decyzji wyjaśniono powody nieuwzględniania argumentacji prezentowanej przez stronę. Podjęte rozstrzygnięcie wynika przede wszystkim z uwzględnienia przez organ wyników przeprowadzonej kontroli i ich analizy w kontekście uprawnienia skarżącego do uzyskania płatności na rok 2011. W świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, organy miały zatem podstawy do przyjęcia, że skarżący nie spełnił wszystkich wymaganych prawem warunków, umożliwiających przyznanie płatności na 2011 r.
W tym stanie rzeczy, nie stwierdzając naruszenia prawa, sąd na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj.: Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) orzekł o oddaleniu skargi.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło