I SA/Gd 868/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Ewa Wojtynowska po rozpoznaniu w dniu 4 kwietnia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. P. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 9 czerwca 2011 r., Nr [...] w przedmiocie zarzutów dotyczących postępowania egzekucyjnego postanawia: odmówić wnioskodawczyni przyznania prawa pomocy. Nadanym dnia 22 września 2011 r. wnioskiem (uzupełnionym następnie w dniu 24 października 2012 r.) A. P. zwróciła się o przyznanie w niniejszej sprawie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Zgodnie z oświadczeniem o stanie rodzinnym, majątku i dochodach zawartym w formularzu PPF wnioskodawczyni prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z J. P. (mąż) i D. P. Małżonkowie uzyskują dochód ze stosunku pracy w łącznej wysokości 1.588,99 zł brutto, nie posiadają oszczędności, papierów wartościowych, ani przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro, nie są również właścicielami nieruchomości. Zarządzeniem referendarza sądowego z dnia 27 października 2011 r. wezwano wnioskodawczynię do przedłożenia w terminie 7 dni: odpisów wszystkich złożonych przez nią i jej małżonka zeznań podatkowych za rok 2010 (PIT-28, PIT-36, PIT-36L, PIT-37, PIT-38), a w przypadku ich nieskładania za ww. rok stosownych zaświadczeń w tym przedmiocie z właściwego urzędu skarbowego, zaświadczeń od pracodawców wnioskodawczyni i jej małżonka o wysokości średniego wynagrodzenia brutto/netto za okres ostatnich trzech miesięcy wraz z informacją o wysokości dokonywanych potrąceń egzekucyjnych, wyciągów i wykazów ze wszystkich posiadanych przez wnioskodawczynię i jej małżonka rachunków bankowych (rachunków osobistych, rachunków lokat oraz kont i lokat dewizowych), obrazujących historię i salda tych rachunków w okresie ostatnich trzech miesięcy, a w przypadku ich nieposiadania złożenia przez każdą z wymienionych osób stosownego oświadczenia w tym przedmiocie, oświadczenia w przedmiocie pobierania przez wnioskodawczynię lub osoby pozostające z nią we wspólnym gospodarstwie domowym świadczeń rodzinnych (zasiłku rodzinnego, dodatków do zasiłku rodzinnego, świadczeń opiekuńczych) wraz z odpisami decyzji przyznających te świadczenia lub zaświadczeniem właściwego organu potwierdzającego ich aktualną wysokość, oświadczenia w przedmiocie korzystania przez wnioskodawczynię lub osoby pozostające z nią we wspólnym gospodarstwie domowym z pomocy społecznej (podania form i wysokości tej pomocy) wraz z odpisami decyzji przyznających te świadczenia, oświadczenia w przedmiocie zarejestrowanych na wnioskodawczynię lub jej małżonka pojazdów mechanicznych (podania ich marki, modelu, roku produkcji oraz aktualnej wartości), dokumentów obrazujących aktualną wysokość zobowiązań wnioskodawczyni i jej małżonka (wobec ZUS, urzędu skarbowego, instytucji finansowych, dostawców mediów i innych podmiotów), dokumentów obrazujących wysokość ponoszonych w okresie ostatnich trzech miesięcy przez wnioskodawczynię i jej małżonka kosztów utrzymania (opłaty za czynsz, energię elektryczną, gaz, ogrzewanie, innych) oraz oświadczenia w przedmiocie wieku i stopnia pokrewieństwa z wnioskodawczynią D. P., z którą prowadzi wspólne gospodarstwo domowe. W odpowiedzi na powyższe wezwanie przedłożono dodatkowe oświadczenie, zgodnie z którym małżonkowie P. nie korzystają z pomocy społecznej, nie posiadają pojazdów mechanicznych, zaś D. P. jest ich małoletnią córką. Przedłożono zeznania podatkowe za 2010 r. (PIT-37), w których małżonkowie wykazali łączny dochód w wysokości 21.036 zł oraz niepodpisane przez pracodawcę małżonków ("A") dokumenty obrazujące wysokość ich wynagrodzeń z okresu ostatnich trzech miesięcy. Z dokumentów tych wynika, że podane we wniosku o przyznanie prawa pomocy kwoty wynagrodzeń małżonków są kwotami netto, a nie brutto. Po rozpoznaniu wniosku, mając na uwadze dostarczone dokumenty źródłowe, postanowieniem z dnia 22 grudnia 2011 r., sygn. akt I SA/Gd 868/11 referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy. Wobec wniesienia sprzeciwu w/w postanowienie utraciło moc. W uzasadnieniu złożonego środka zaskarżenia działająca przez pełnomocnika skarżąca wyjaśniła powód, dla którego nie przedłożyła wszystkich żądanych przez referendarza dokumentów podając, że złożone zostały wyłącznie dokumenty, które bezpośrednio dotyczyły jej sytuacji. Wnioskodawczyni wskazała, że nie ponosi kosztów utrzymania mieszkania, ponieważ zamieszkuje u brata, który reguluje wszystkie należności. Ponadto, skarżąca nie posiada rachunków bankowych. Sprzeciw uzupełniono o podpisane dokumenty dotyczące wysokości osiąganych wynagrodzeń. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 P.p.s.a. w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Na postanowienie przysługuje zażalenie. Rozpatrując ponownie wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku nie dopatrzył się istnienia przesłanek uzasadniających przyznanie takiego prawa. Zgodnie z art. 245 P.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym (§ 1). Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje natomiast zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2). W myśl art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Podkreślić w tym miejscu należy, że instytucja prawa pomocy stanowi jedną z gwarancji realizacji konstytucyjnej zasady prawa do sądu jako podstawowego standardu państwa prawnego. Celem tej instytucji jest zapewnienie dostępu do sądu administracyjnego osobom, którym brak środków finansowych dostęp ten uniemożliwia. Warto również wskazać, że przytoczone powyżej przepisy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 P.p.s.a. Tutejszy Sąd podziela stanowisko zajęte przez Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 6 października 2004 r. (GZ 64/04), zgodnie z którym udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. Zatem rzeczą wnioskodawcy, jako zainteresowanego, jest wykazanie, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonych wyżej przepisach. Tym samym to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z tego prawa, zaś rozstrzygnięcie Sądu w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. Tymczasem, w niniejszej sprawie Sąd ustalił, że dochód trzyosobowej rodziny wynosi 1.588,96 zł netto, zaś na jego wysokość składa się uzyskiwane przez oboje małżonków wynagrodzenie z tytułu umowy o pracę świadczoną w wymiarze ½ etatu. Są to jedyne przychody uzyskiwane przez rodzinę wnioskującej. Pomimo niskich dochodów wnioskodawczyni, ani jej małżonek, wedle złożonego oświadczenia nie korzystają bowiem z pomocy opieki społecznej. Oceniając sytuację wnioskodawczyni należy jednakże zwrócić uwagę, że w toku postępowania z wniosku o przyznanie prawa pomocy A. P. nie przedłożyła dowodów potwierdzających ponoszenie jakichkolwiek wydatków. Według jej twierdzeń, pomimo uzyskiwanego wynagrodzenia, nie partycypuje ona, ani jej małżonek w kosztach utrzymania miejsca zamieszkania, ponieważ pokrywa je inna osoba, u której osoby te zamieszkują. W aktach sprawy, brak jest również innych informacji o ponoszonych na utrzymanie rodziny kosztach (zakup żywności, odzieży, leków, pomocy szkolnych, itp.). Małżonkowie P. nie posiadają konta bankowego, przez co nie jest możliwe ustalenie wspomnianych okoliczności na podstawie wyciągu z rachunku. W tej sytuacji Sąd stwierdza, że wnioskodawczyni nie sprostała wymogowi dostatecznego wyjaśnienia stanu faktycznego, na który składa się sytuacja majątkowa jej rodziny, co z kolei uniemożliwia przyznania jej prawa pomocy. Ponadto, należy zwrócić uwagę na wysokość wpisu od skargi, z poniesienia którego skarżąca pragnie zostać zwolniona. Wpis ten, zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 29 sierpnia 2011 r., ustalony został w kwocie 100 zł. Kwota ta, biorąc pod uwagę wysokość osiąganych przez małżonków P. dochodów, nie powinna zatem stanowić zbyt dużego obciążenia dla domowego budżetu rodziny. Tym bardziej, że jest to jednorazowe świadczenie - jej uregulowanie w nakreślonym w w/w zarządzeniu terminie, w przypadku nie wystąpienia braków formalnych, prowadzić będzie do merytorycznego rozpoznania sprawy bez konieczności ponoszenia dodatkowych kosztów. Reasumując, Sąd uznał, że w świetle dostarczonego przez wnioskodawczynię materiału dowodowego otrzymywane dochody dają możliwość uiszczenia wpisu w pełnej wysokości, jak również zadbania o własny interes w postaci ustanowienia w niniejszej sprawie profesjonalnego pełnomocnika. W ocenie Sądu, skarżąca nie wykazała bowiem, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Mając na względzie przedstawione powyżej okoliczności przemawiające za odmową przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 260 P.p.s.a., postanowił jak w sentencji.