I SA/Gd 868/11

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Aleksandra Rynduch-Szczawińska po rozpoznaniu w dniu 22 grudnia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. P. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej [...] z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie zarzutów dotyczących postępowania egzekucyjnego postanawia: odmówić wnioskodawcy przyznania prawa pomocy. Wnioskiem, uzupełnionym na formularzu PPF w dniu 24 października 2011 r., A. P. zwróciła się w niniejszej sprawie o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Zgodnie z oświadczeniem o stanie rodzinnym, majątku i dochodach złożonym przez wnioskodawczynię pozostaje ona we wspólnym gospodarstwie domowym z mężem i D. P. Małżonkowie uzyskują dochód ze stosunku pracy w łącznej wysokości 1.588,99 zł brutto, nie posiadają oszczędności, papierów wartościowych ani przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro, nie są też właścicielami nieruchomości. Zgodnie z brzmieniem art. 245 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej p.p.s.a. – prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W myśl art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Stosownie do przepisu art. 246 § 3 p.p.s.a., adwokata, radcę prawnego, doradcę podatkowego lub rzecznika patentowego można ustanowić dla strony, która nie zatrudnia lub nie pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. Nie dotyczy to adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ustanowionego na podstawie przepisów o prawie pomocy. Wskazane przepisy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 p.p.s.a. Zatem rzeczą wnioskodawcy jako zainteresowanego jest wykazanie, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonych przepisach. Tym samym to na nim spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. Na podstawie art. 255 p.p.s.a., jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Działając na podstawie ww. przepisu, referendarz sądowy zarządzeniem z dnia 27 października 2011 r. (doręczonym w dniu 22 listopada 2011 r. – potwierdzenie odbioru) wezwał wnioskodawczynię do przedłożenia w terminie 7 dni: odpisów wszystkich złożonych przez wnioskodawczynię i jej małżonka zeznań podatkowych za rok 2010 (PIT-28, PIT-36, PIT-36L, PIT-37, PIT-38), a w przypadku ich nieskładania za ww. rok stosownych zaświadczeń w tym przedmiocie z właściwego urzędu skarbowego, zaświadczeń od pracodawców wnioskodawczyni i jej małżonka o wysokości średniego wynagrodzenia brutto/netto za okres ostatnich trzech miesięcy wraz z informacją o wysokości dokonywanych potrąceń egzekucyjnych, wyciągów i wykazów ze wszystkich posiadanych przez wnioskodawczynię i jej małżonka rachunków bankowych (rachunków osobistych, rachunków lokat oraz kont i lokat dewizowych), obrazujących historię i salda tych rachunków w okresie ostatnich trzech miesięcy, a w przypadku ich nieposiadania złożenia przez każdą z wymienionych osób stosownego oświadczenia w tym przedmiocie, oświadczenia w przedmiocie pobierania przez wnioskodawczynię lub osoby pozostające z nią we wspólnym gospodarstwie domowym świadczeń rodzinnych (zasiłku rodzinnego, dodatków do zasiłku rodzinnego, świadczeń opiekuńczych) wraz z odpisami decyzji przyznających te świadczenia lub zaświadczeniem właściwego organu potwierdzającego ich aktualną wysokość, oświadczenia w przedmiocie korzystania przez wnioskodawczynię lub osoby pozostające z nią we wspólnym gospodarstwie domowym z pomocy społecznej (podania form i wysokości tej pomocy) wraz z odpisami decyzji przyznających te świadczenia, oświadczenia w przedmiocie zarejestrowanych na wnioskodawczynię lub jej małżonka pojazdów mechanicznych (podania ich marki, modelu, roku produkcji oraz aktualnej wartości), dokumentów obrazujących aktualną wysokość zobowiązań wnioskodawczyni i jej małżonka (wobec ZUS, urzędu skarbowego, instytucji finansowych, dostawców mediów i innych podmiotów), dokumentów obrazujących wysokość ponoszonych w okresie ostatnich trzech miesięcy przez wnioskodawczynię i jej małżonka kosztów utrzymania (opłaty za czynsz, energię elektryczną, gaz, ogrzewanie, innych) oraz oświadczenia w przedmiocie wieku i stopnia pokrewieństwa z wnioskodawczynią D. P., z którą prowadzi wspólne gospodarstwo domowe. W odpowiedzi na powyższe wezwanie wnioskodawczyni przedłożyła dodatkowe oświadczenie z dnia 29 listopada 2011 r., w którym wskazała, że nie korzysta z pomocy społecznej, nie posiadają z małżonkiem pojazdów mechanicznych, zaś D. P. to ich małoletnia córka, która pozostaje na ich utrzymaniu. Wraz z oświadczeniem wnioskodawczyni przedłożyła zeznania podatkowe za ubiegły rok (PIT-37), w których małżonkowie wykazali łączny dochód w wysokości 21.036 zł, oraz niepodpisane przez pracodawcę małżonków [...] dokumenty obrazujące wysokość ich wynagrodzeń z okresu ostatnich trzech miesięcy. Z dokumentów tych wynika, że podane we wniosku o przyznanie prawa pomocy kwoty wynagrodzeń małżonków są kwotami netto, a nie brutto. Po analizie zgromadzonego materiału dowodowego ustalono, że jest on niepełny, gdyż wnioskodawczyni nadesłała jedynie część wskazanych w wezwaniu dokumentów. Podkreślić należy, że wnioskodawczyni uchyliła się od przedłożenia dokumentów źródłowych, które są istotne dla oceny jej rzeczywistych możliwości płatniczych. I tak pomimo wyraźnego wezwania wnioskodawczyni nie przedłożyła wyciągów z prowadzonych dla niej i jej małżonka rachunków bankowych ani (alternatywnie) oświadczenia o nieposiadaniu tychże rachunków, dokumentów obrazujących wysokość kosztów utrzymania i aktualną wysokość zobowiązań małżonków, nie złożyła też oświadczenia w przedmiocie pobierania świadczeń rodzinnych. Nadesłanie brakujących dokumentów umożliwiłoby ustalenie okoliczności mających wpływ na ocenę zasadności wniosku, takich jak stan oszczędności małżonków, wysokość i rodzaj dochodów księgowanych na ich rachunkach bankowych, jak również rodzaj i wysokość ponoszonych przez nich koniecznych wydatków związanych z utrzymaniem. Powyższe postępowanie wnioskodawczyni, polegające na selektywnym podawaniu informacji i przedkładaniu dokumentów, skutkuje niewyjaśnieniem istotnych wątpliwości dotyczących jej rzeczywistych możliwości płatniczych. W tych okolicznościach stwierdzić trzeba, że to sama wnioskodawczyni uniemożliwiła dokonanie pełnej oceny jej sytuacji finansowej. Zważyć należy, że przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy nie prowadzi się dochodzenia, w sytuacji, gdy dokładne dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych wnioskodawcy nie są znane, gdyż uchyla się on od złożenia stosownych dokumentów w tym przedmiocie. Jak już bowiem wskazano, to sprawą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Z tych względów uznano, że wnioskodawczyni nie wykazała, iż spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy. W konsekwencji na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.