I SA/Gd 87/03
WyrokWSA w Gdańsku2004-08-25
Skład orzekający: Marek Gorski, Małgorzata Gorzeń, Krzysztof Retyk
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organy celne mogą zakwestionować zadeklarowaną wartość transakcyjną towaru, opierając się na zagranicznych katalogach cenowych, bez przedstawienia tych dowodów stronie i bez oceny ich wiarygodności?Ratio decidendi
Organy celne nie mogą bez uzasadnionych przyczyn zakwestionować wiarygodności i dokładności informacji lub dokumentów służących do określenia wartości celnej. Zakwestionowanie wartości transakcyjnej na podstawie zagranicznych katalogów cenowych wymaga przedstawienia tych dowodów stronie i sądowi oraz oceny ich wiarygodności. Brak tych elementów stanowi naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego, uniemożliwiając kontrolę legalności decyzji.Stan faktyczny
Skarżący importował używany samochód, deklarując jego wartość celną na podstawie umowy kupna-sprzedaży. Organy celne zakwestionowały tę wartość, opierając się na zagranicznych katalogach cenowych (Schwacke Liste) i ustalając wartość celną metodą zastępczą. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów Kodeksu celnego, wskazując m.in. na nieprawidłowe ustalenie stawki podatku akcyzowego. Sąd administracyjny rozpoznał sprawę, uwzględniając skargę.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora Izby Celnej i zasądził od Dyrektora Izby Celnej na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania. Stwierdził, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Marek Gorski Sędziowie NSA Małgorzata Gorzeń (spr.) Asesor WSA Krzysztof Retyk Protokolant Wioleta Gładczuk po rozpoznaniu w dniu 25 sierpnia 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi M. K. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia 20 grudnia 2002 r. Nr [...] w przedmiocie wartości celnej towaru 1) uchyla zaskarżoną decyzję i zasądza od Dyrektora Izby Celnej na rzecz skarżącego kwotę 209,90 zł (dwieście dziewięć złotych i dziewięćdziesiąt groszy) tytułem zwrotu kosztów postępowania; 2) zaskarżona decyzja nie może być wykonana.
3 I SA/Gd 87/03
U z a s a d n i e n i e
Zaskarżoną decyzją Dyrektor Izby Celnej utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego M. K. za nieprawidłowe.
W uzasadnieniu decyzji Dyrektor Izby Celnej wskazał, że w dniu 04.09.2002 r. M. K. zgłosił do odprawy celnej na podstawie JDA SAD z dnia 04.09.2002 r. używany samochód marki Ford Escort wyprodukowany w 1991 roku. Do zgłoszenia celnego strona załączyła umowę kupna - sprzedaży z dnia 26.08.2002 r. przedmiotowego samochodu opiewająca na kwotę 250 EURO, deklarację wartości celnej.
Naczelnik Urzędu Celnego decyzją z dnia 09.09.2002 r. uznał zgłoszenie celne za nieprawidłowe i określił wartość celną przedmiotowego towaru na podstawie art. 29 § 1 w związku z art. 23 § 7 Kodeksu celnego na kwotę 1.721,67 EURO.
Pismem z dnia 01.10.2002 r. strona odwołała się od niniejszej decyzji, wnosząc o jej uchylenie oraz zwrot niesłusznie pobranych należności celnych wraz z odsetkami.
Po zapoznaniu się z materiałami zgromadzonymi w aktach sprawy Dyrektor Izby Celnej podtrzymał stanowisko Naczelnika Urzędu Celnego , utrzymał w mocy decyzję organu celnego pierwszej instancji. Podejmując takie rozstrzygnięcie, organ odwoławczy zważył, co następuje:
Przepis art. 85 § 1 Kodeksu celnego stanowi, iż należności celne przywozowe są wymagalne według stanu towaru i jego wartości celnej w dniu przyjęcia zgłoszenia celnego i według stawek w tym dniu obowiązujących. Zgodnie z treścią art. 23 § 1 Kodeksu celnego wartością celną towaru jest wartość transakcyjna, to znaczy cena faktycznie zapłacona lub należna za towar sprzedany w celu przywozu na polski obszar celny, ustalana, o ile jest to konieczne, z uwzględnieniem art. 30 i art. 31 niniejszej ustawy. Przepis art. 23 § 7 Kodeksu celnego stanowi natomiast, że wartość transakcyjna nie może być przyjęta za wartość celną, w wypadku gdy organ celny z uzasadnionych przyczyn zakwestionował wiarygodność i dokładność informacji lub dokumentów, które należy dołączyć do zgłoszenia celnego.
Wskazał również Dyrektor Izby Celnej, że jak słusznie zauważył organ celny pierwszej instancji, zgodnie z treścią art. 23 § 7 Kodeksu celnego, wartość transakcyjna nie może być przyjęta za wartość celną w przypadku, gdy organ celny z uzasadnionych przyczyn zakwestionował wiarygodność i dokładność informacji lub dokumentów służących do określenia wartości celnej, które należy dołączyć do zgłoszenia celnego. Przepis art. 23 § 7 Kodeksu celnego upoważnia organy celne do odmowy przyjęcia w takim przypadku wartości transakcyjnej jako wartości celnej towaru. Przywołany wyżej przepis usprawnia organy celne do oceny przedłożonych dokumentów pod względem formalnym, ale również daje możliwość badania wiarygodności dokumentu pod względem merytorycznym w sytuacji, gdy z uzasadnionych przyczyn wysokość podanej ceny transakcyjnej budzi uzasadnione wątpliwości co do jej prawdziwości. Należy podkreślić, że rezultat badania wiarygodności ceny wynikającej z dokumentów nie zawsze musi prowadzić do ustalenia rzeczywistej ceny, którą zapłaciła strona. Badanie wiarygodności ceny transakcyjnej może jedynie doprowadzić do ustalenia, że jest ona niewiarygodna w aspekcie ustalenia wartości celnej. Ustalenie innej wartości celnej aniżeli wartość transakcyjna nie jest tożsame ze stwierdzeniem, że wykazana przez stronę cena była w rzeczywistości wyższa; oznacza jedynie odrzucenie wartości transakcyjnej jako podstawy wymiaru cła.
O zakwestionowaniu wartości transakcyjnej wskazanej w umowie z dnia 26.08.2002 r. zadecydowała niska cena sprowadzonego pojazdu w stosunku do jego wartości tj. 1.400 EUR wskazanej w katalogu Schwacke Liste 8/2002 str. 242 oraz przeprowadzona rewizja celna. Przeprowadzone postępowanie celne potwierdziło, że ustalona metodą zastępczą wartość celna pojazdu wynosiła 6.996,00 PLN (tj. 1.721,67 EURO wg kursu z dnia przyjęcia zgłoszenia celnego) i w sposób oczywisty odbiegała od wartości celnej zadeklarowanej przez stronę.
Organy celne nie mogą bezkrytycznie opierać się na cenie wskazanej w dokumentach załączanych przez podmioty dokonujące obrotu towarowego z zagranicą. Nie poddanie dokumentów ocenie pod względem ich wiarygodności materialnej stanowiłoby naruszenie zasad postępowania nakazującego organom celnym wyjaśnienie stanu faktycznego.
Podniósł Dyrektor Izby Celnej, że w świetle art. 23 § 7 Kodeksu celnego, a także przytoczonych wyżej argumentów, Dyrektor Urzędu Celnego miał podstawy do odmowy uznania za wartość celną zadeklarowanej przez stronę wartości transakcyjnej.
Dyrektor Izby Celnej zauważył, iż organ celny pierwszej instancji słusznie wskazał, że jeżeli wartość celna nie może być przyjęta na podstawie ceny transakcyjnej, należy kolejno rozważyć możliwość jej ustalenia w oparciu o jedną z metod określonych w art. 25-28 Kodeksu celnego (art. 24 § 1 tejże ustawy).
Postępowanie w kwestii ustalenia wartości używanych pojazdów zostało opracowane w formie Studium 1.1 przez Techniczny Komitet Ustalania Wartości Celnej Światowej Organizacji Celnej. Wyjaśnienia tego komitetu do porozumienia w sprawie stosowania artykułu VII Układu Ogólnego w Sprawie Taryf Celnych i Handlu z 1994 roku zostały opublikowane w formie załącznika do rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 15 września 1999 r. - Wyjaśnienia dotyczące wartości celnej (Dz.U. Nr 80, poz. 908 z 1999 r.). Techniczny Komitet Ustalania Wartości Celnej w wyżej wymienionym studium zwrócił uwagę, że "jedną z podstawowych trudności jakie mogą się pojawić w przypadku ustalania wartości używanych pojazdów samochodowych jest trudność praktyczna, dotycząca problemu zbierania danych o faktach niezbędnych przy ustalaniu wartości transakcyjnej".
Przepisy obowiązujące w Polsce w przypadku zakwestionowania wiarygodności faktury lub innego dokumentu określającego wartość transakcyjną dają organom celnym możliwość ustalenia wartości celnej towaru w oparciu o wartość transakcyjną towarów identycznych lub podobnych sprzedanych i wprowadzonych na polski obszar celny w tym samym lub zbliżonym czasie co towary, dla których ustalana jest wartość celna (art. 25 i art. 26 Kodeksu celnego). Zastosowanie wyżej wymienionych metod w odniesieniu do używanych samochodów Techniczny Komitet Ustalania Wartości Celnej uznał za problematyczne. Niemożliwym jest bowiem znalezienie pojazdów samochodowych o identycznym lub podobnym stopniu zużycia.
Jak słusznie zaznaczył organ celny pierwszej instancji, kolejna metoda ustalania wartości celnej towaru - metoda ceny jednostkowej towarów identycznych lub podobnych (art. 27 Kodeksu celnego) może znaleźć w zasadzie, zastosowanie w przypadku importu dla celów handlowych. Dotyczy bowiem sprzedaży towarów masowych, sprzedawanych na polskim obszarze celnym w największych zbiorczych ilościach i stanie, w jakim są towary dla których ustalana jest wartość celna. W przypadku importu pojedynczych samochodów organy celne nie mają możliwości sprawdzenia wiarygodności zawieranych pomiędzy podmiotami transakcji. Zwłaszcza, że wykazywane w nich ceny sprzedaży nie zawsze odpowiadają rzeczywistym operacjom finansowym.
Techniczny Komitet Ustalania Wartości Celnej wypowiedział się również przeciwko ustalaniu wartości celnej używanych pojazdów samochodowych w oparciu o metodę wartości kalkulowanej (art. 28 Kodeksu celnego). Używane pojazdy samochodowe nie są bowiem produkowane jako takie, dlatego też metoda ta oparta na koszcie produkcji importowanych towarów nie może być brana pod uwagę.
W związku z tym, iż sprowadzony przez stronę samochód jest pojazdem używanym, zgodnie z Wyjaśnieniami Technicznego Komitetu Ustalania Wartości Celnej Światowej Organizacji Celnej do Porozumienia w sprawie artykułu VII Układu Ogólnego w sprawie Taryf Celnych i Handlu z 1994 roku, nie było możliwe ustalenie wartości celnej przedmiotowego samochodu na podstawie art. 25-28 Kodeksu celnego.
Dyrektor Izby Celnej stwierdził, iż organ celny pierwszej instancji rozważył kolejno możliwość zastosowania metod ustalania wartości celnej towaru, przewidzianych w art. 25-28 Kodeksu celnego i wykazał przy tym kolejno konieczność eliminacji wszystkich wyżej wymienionych metod.
Mając powyższe na uwadze, organ celny pierwszej instancji w sposób zasadny posłużył się metodą tzw. "ostatniej szansy" określoną w art. 29 § 1 Kodeksu celnego. Artykuł ten stanowi, iż w przypadku, gdy wartość celna nie może być ustalona na podstawie art. 23 oraz art. 25-28 Kodeksu celnego, jest ona ustalana na podstawie danych dostępnych na polskim obszarze celnym, z zastosowaniem odpowiednich środków zgodnych z zasadami i ogólnymi przepisami:
1) artykułu VII Układu Ogólnego w sprawie Taryf Celnych i Handlu z 1994 roku,
2) Porozumienia w sprawie stosowania artykułu VII Układu Ogólnego w sprawie Taryf Celnych i Handlu z 1994 roku,
3) przepisów Działu III ustawy Kodeks celny.
Zgodnie z postanowieniami cytowanego wyżej porozumienia, w przypadku ustalenia wartości celnej sprowadzanych samochodów używanych w oparciu o metodę "ostatniej szansy" istnieje możliwość skorzystania z wyspecjalizowanych katalogów lub czasopism zawierających ceny rynkowe tych pojazdów na polskim obszarze celnym.
Ustalając wartość celną przedmiotowego pojazdu zgodnie z metodą określoną w art. 29 Kodeksu celnego Dyrektor Urzędu Celnego skorzystał z notowań opublikowanych w aktualnym, w dniu przyjęcia zgłoszenia celnego, Informatorze Rynkowym Eurotax 8/2002. Organ I instancji jednak błędnie przywołał w zaskarżonej decyzji numer katalogu Eurotax III/2002 zamiast Eurotax 8/2002 z którego faktycznie skorzystał ustalając wartość celną towaru. Prawidłowy numer katalogu został przywołany na odwrocie karty
6 SAD.
Powyższa pozycja podaje informacje dotyczące średnich cen pojazdów, ustalone na podstawie analizy prowadzonej na reprezentatywnej próbie pojazdów używanych z całego kraju. Informacje dotyczące danego samochodu uwzględniają spadek ceny w funkcji wieku, przebiegu i stanu technicznego pojazdu. Warto podkreślić, iż katalog wydawnictwa "EUROTAX" wykorzystywany jest nie tylko przez organy celne, ale również towarzystwa ubezpieczeniowe i urzędy skarbowe. Reasumując, z uwagi na fakt, iż powyższa informacja stanowi wypadkową z porównania wielu notowań danego typu pojazdu należy stwierdzić, iż organ celny I instancji do obliczeń przyjął wartość wskazaną w wydawnictwie Eurotax jako w pełni odpowiadającą wymogom art. 29 Kodeksu celnego. Przyjęcie kwoty bazowej z katalogu Eurotax nie oznacza przyjęcia wartości z jednego źródła, bowiem katalog ten opracowany przez Zespół Rzeczoznawców Techniki Samochodowej i Ruchu Drogowego Automobilklub Polski jest co miesiąc aktualizowany i w tym celu prowadzone są ciągłe badania rynku przy udziale wyspecjalizowanych rzeczoznawców, którzy monitorują największe giełdy oraz komisy samochodowe. W oparciu o zebrane informacje ustalana jest średnia cena po jakiej jest oferowany dany pojazd w miesiącu wydania publikacji. Ponadto wykorzystanie doświadczenia wydawcy pozwala dodatkowo na określenie różnic pomiędzy cenami wywoławczymi i transakcyjnymi po to, aby na tej podstawie podawać w wydawnictwie wartości uśrednione i jednoznacznie zbliżone do transakcyjnych. Wykorzystanie średnich cen pojazdów na rynku krajowym, publikowanych w specjalistycznych wydawnictwach zaakceptował Naczelny Sąd Administracyjny w swoim orzecznictwie m.in. w wyroku z dnia 14.10.1997 r. - sygn. akt I SA/Ka 273/96.
Wartość rynkowa brutto sprowadzonego przez stronę samochodu marki Ford Escort zamieszczona jest w katalogu Eurotax 8/2002 i wynosi 8.880,00 PLN. Po pomniejszeniu powyższej wartości o podatek VAT (22%) oraz podatek akcyzowy (3,1%) organ celny otrzymał wartość 6.996,00 PLN. Przyjmując kurs euro z dnia przyjęcia zgłoszenia celnego
(1 EUR = 40635 PLN) organ celny pierwszej instancji w sposób prawidłowy ustalił wartość celną przedmiotowego samochodu na kwotę 1.721,67 EUR.
Dyrektor Izby Celnej odniósł się również do zarzutu, że organ I instancji nie podał podstawy zakwestionowania wartości towaru wynikającej z umowy. Faktycznie w zaskarżonej decyzji organ celny nie przywołał katalogu Schwacke Liste 8/2002 str. 242, który zawiera notowania cen używanych pojazdów samochodowych na rynku niemieckim i posłużył do zakwestionowania ceny przedmiotowego pojazdu. Jednakże na odwrocie karty 6 dokumentu SAD wraz z wynikiem rewizji została zamieszczona informacja o wykorzystaniu przez organ celny powyższego katalogu. Strona przed wydaniem decyzji przez Naczelnika UC miała możliwość zapoznania się z aktami sprawy w tym samym wyjaśnienia przedmiotowej kwestii.
Za nietrafny uznał również Dyrektor Izby Celnej zarzut, że organ celny zastosował nieprawidłową zasadę odliczania od ceny rynkowej narzutów. Dyrektor Izby Celnej wyjaśnił, iż odliczeń dokonano zgodnie z powszechnie znanymi zasadami matematyki. Organ celny prawidłowo przyjął, że wartość rynkowa pojazdu określona w katalogu Eurotax zawiera w sobie podatek VAT (22%) i podatek akcyzowy (3,1%). Aby dojść do wartości celnej organ celny dokonał kolejno odliczeń podatku VAT i akcyzowego.
Odnośnie poniesionych przez stronę kosztów związanych z importem przedmiotowego samochodu Dyrektor Izby Celnej stwierdził, iż opłacalność zakupu pojazdu za granicą, bądź jej brak jest indywidualną kwestią importera i nie może wpływać na ustalenie wartości celnej przedmiotowego pojazdu. Również Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 17.01.1995 r. (sygn. akt SA/ Ka 1615/94) zauważył, że opłacalność taka nie ma w świetle prawa celnego istotnego znaczenia dla ustalenia wartości celnej towaru. Najczęściej bowiem podatki i należności celne stanowią instrument za pomocą którego dane państwo kształtuje świadomie politykę importową.
Skargę na powyższą decyzję wniósł M. J. K.. Skarżący zarzucił decyzji naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 23-29 Kodeksu celnego oraz art. 5 Porozumienia w sprawie stosowania art. VII Układu ogólnego w sprawie taryf celnych i handlu z 1994 roku i wniósł o jej uchylenie.
W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał, że samochód zakupił w dniu 06.08.2002 r. za cenę 250,- EUR, transakcja ta została potwierdzona dowodem zakupu oraz dokumentem SAD. Wskazał również skarżący, że ustalona przez Izbę Celną wartość długu celnego wynosi 6.996,00 PLN. Wartość długu celnego określono na podstawie art. 29 Kodeksu celnego, jednak z naruszeniem art. 5 Porozumienia w sprawie stosowania art. VII Układu ogólnego w sprawie taryf celnych i handlu. Wartość rynkową pojazdu określono na 8.800,00 PLN.
Wartość tą pomniejszono o 22% VAT i otrzymano kwotę 7.213,00 PLN. Od tej kwoty odjęto podatek akcyzowy w wysokości 3,1%. Taka wartość podatku akcyzowego jest niewłaściwa dla typu sprowadzanego przez skarżącego towaru i dlatego powinna być zastąpiona stawką odpowiednią w wysokości 65%. Izba Celna zastosowała tą właśnie stawkę do naliczenia kwoty długu celnego. Stawka 3,1% jest właściwa dla samochodów nowych, a sprowadzony przez skarżącego samochód takim nie jest, z czego wynika, że naruszono art. 29 § 1 pkt 2 oraz § 2 pkt 2 i 7 Kodeksu celnego oraz art. 5 Porozumienia.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z przepisem art. 97 § l ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem
1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270).
W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) i art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej... pod względem zgodności z prawem, rozstrzygając w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
W rozpoznawanej sprawie problemem spornym jest zakwestionowanie przez organy celne zadeklarowanej ceny importowanego samochodu, oraz metoda ustalania wartości celnej po zakwestionowaniu wartości transakcyjnej.
W Kodeksie celnym przyjęto zasadę, według której wartością celną towarów jest wartość transakcyjna rozumiana jako cena faktycznie zapłacona lub należna za towar sprzedany w celu przywozu na polski celny skorygowana według zasad określonych w art. 30 i art. 31 Kodeksu celnego. Zasada ta odnosi się też do używanych pojazdów samochodowych, zwłaszcza do tych, których import następuje bezpośrednio po sprzedaży. W punkcie 6 Studium 1.1 dotyczącym postępowania wobec używanych pojazdów samochodowych, stanowiącego część Wyjaśnień dotyczących wartości celnej (Dz.U. z 1999 r. Nr 80, poz. 908), czytamy bowiem "Jako że import następuje bezpośrednio po sprzedaży cena faktycznie zapłacona lub należna zgodnie z transakcją powinna stanowić podstawę ustalenia wartości transakcyjnej za każdym razem, kiedy spełnione są zalecenia i warunki Artykułu 1 Porozumienia".
Będzie zatem ona mieć zastosowanie także w niniejszej sprawie, bowiem po pierwsze import nastąpił bezpośrednio po sprzedaży, po drugie spełnione są zalecenia i warunki Artykułu 1 Porozumienia (kupujący nie jest ograniczony w dysponowaniu lub użytkowaniu towaru, sprzedaż lub cena nie są uzależnione od warunków lub świadczeń, których wartość nie może być ustalona w odniesieniu do towarów, dla których ustalona jest wartość celna, jakakolwiek część przychodów z jakiejkolwiek dalszej sprzedaży, dyspozycji lub użytkowania towarów przez kupującego nie przypada bezpośrednio czy też pośrednio sprzedającemu; kupujący i sprzedający nie są powiązani.
Odstępstwo od zasady, że wartością celną towarów jest wartość transakcyjna rozumiana jako cena faktycznie zapłacona lub należna za towar sprzedany w celu przywozu na polski obszar celny skorygowana według zasad określonych w art. 30 i art. 31 Kodeksu celnego, przewiduje art. 23 § 7 Kodeksu celnego. Według tego przepisu wartość transakcyjna nie może być przyjęta za wartość celną w wypadku, gdy organ celny z uzasadnionych przyczyn zakwestionował wiarygodność i dokładność informacji lub dokumentów służących do określenia wartości celnej, które należy dołączyć do zgłoszenia celnego, albo gdy nie zostaną one przedstawione przez zgłaszającego.
Interpretując ten przepis należy przede wszystkim wyjaśnić, czy pod użytym w art. 23 § 7 Kodeksu celnego pojęciem "wartość transakcyjna" należy rozumieć, jak wynikać by to mogło z art. 23 § 1 Kodeksu celnego, cenę faktycznie zapłaconą lub należną za towar sprzedany w celu przywozu na polski obszar celny. W ocenie Sądu w tym przypadku nie chodzi o cenę faktycznie zapłaconą lub należną za towar, lecz o cenę zadeklarowaną. Taka tylko bowiem może być poddawana w wątpliwość w razie zakwestionowania dokumentów lub informacji albo w przypadku braku dokumentów.
W art. 27 § 7 Kodeksu celnego nie chodzi zatem o ustalenie przez organ celny rzeczywistej wartości towaru, lecz o wykazie fałszu formalnego lub intelektualnego przedstawionych dokumentów. Taka interpretacja jest zgodna z Porozumieniem w sprawie stosowania artykułu VII Układu Ogólnego w sprawie Taryf i Handlu z 1994 roku (Dz.U. z 1995 r. Nr 98, poz. 483), gdyż w opinii nr 2.1. Komitetu Technicznego Ustalania Wartości Celnej Światowej Organizacji Celnej do Porozumienia w sprawie stosowania artykułu VII Układu Ogólnego w sprawie Taryf Celnych i Handlu z 1994 roku (Dz.U. Nr 80, poz. 908 ze zm.) wyjaśniono, że sam fakt, iż jakaś cena jest niższa od aktualnych cen rynkowych na identyczne towary nie stanowi wystarczającego powodu, by ją odrzucić z punktu widzenia Artykułu 1, z zastrzeżeniem jednak postanowień Artykułu 17 Porozumienia. Z opinii tej zatem wynika, że organy celne nie są uprawnione do badania wartości towaru, lecz do badania prawdziwości dokumentów i oświadczeń. Niższa cena od aktualnych cen rynkowych wskazywałaby bowiem, że wartość transakcyjna jest zaniżona w stosunku do wartości rynkowej, co jednak nie upoważnia organu celnego do odrzucenia jej z punktu widzenia Artykułu 1 Porozumienia. Powołanie się przy tym na Artykuł 17 Porozumienia, który stanowi, że nic w niniejszym Porozumieniu nie będzie interpretowane jako ograniczenie lub poddawanie w wątpliwość praw administracji celnych do satysfakcjonującego je upewnienia się o prawdziwości i dokładności jakiegokolwiek oświadczenia, dokumentu czy deklaracji, przedłożonych dla celów wartości celnej, wskazuje, że organy celne mają w takiej sytuacji jedynie prawo badać, czy dokumenty i oświadczenia złożone w celu ustalenia wartości celnej są prawdziwe. Na problem prawdziwości zgłoszonej ceny zakupu, a więc wartości transakcyjnej, wskazuje się też w powołanym już Studium 1.1, gdzie w punkcie 24 pisze się, że jedną z podstawowych trudności jakie mogą pojawić się w przypadku importu używanych pojazdów jest trudność praktyczna, dotycząca problemu zbierania danych o faktach niezbędnych przy ustalaniu wartości transakcyjnej, ponieważ zakupom czynionym przez osoby fizyczne nie zawsze towarzyszy wystawianie faktury handlowej, a często poprzestaje się na wystawieniu zwykłego pokwitowania, pisemnej notatki lub wręcz na porozumieniu ustnym. W takich przypadkach, według tego Studium, administracja celna musi sprawdzić prawdziwość zgłoszonej ceny zakupu. W art. 23 § 7 Kodeksu celnego chodzi więc o sprawdzenie prawdziwości zgłoszonej ceny a nie o ustalenie wartości towaru sprowadzonego na polski obszar celny.
W niniejszej sprawie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji podano, że wartość transakcyjną zakwestionowano w wyniku analizy dokumentów załączonych do zgłoszenia celnego oraz notowań cen tego typu samochodów na rynku niemieckim, publikowanych w katalogu Schwacke Liste. A zatem podstawą zakwestionowania wartości transakcyjnej były ceny publikowane w ww. katalogu, który to katalog i zawarte w nim dane został przyjęty jako dowód uzasadniający zakwestionowanie ceny transakcyjnej. Wobec powyższego dowód ten winien być dołączony do akt w postaci umożliwiającej zapoznanie się z nim stronie i Sądowi. Ponadto w treści uzasadnienia winna się znajdować ocena tego dowodu stanowiącego podstawę rozstrzygnięcia - dokonana przez organ (art. 210 § 1 i 4 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 262 Kodeksu celnego).
W aktach sprawy brak tego dowodu w postaci umożliwiającej zapoznanie się z nim, również uzasadnienie decyzji nie zawiera oceny tego dowodu. Nie można bowiem przyjąć, iż kserokopia jednej strony w języku niemieckim jest przedstawieniem dowodu spełniającym wymogi przepisów prawa.
Powyższe uchybienia powodują, że ocena legalności zaskarżonej decyzji już na etapie kwestionowania wartości transakcyjnej jest niemożliwa dla Sądu jak i dla strony. Uniemożliwiają stronie właściwą obronę jej prawa, Sądowi kontrolę legalności zaskarżonej decyzji i poprzedzającego jej wydanie postępowania, ponieważ Schwacke Liste nie jest powszechnie uznanym aktem prawnym i wymaga tłumaczenia na język polski, który jest językiem urzędowym w niniejszej sprawie.
Zastosowanie art. 23 § 7 Kodeksu celnego wiąże się bowiem zawsze z koniecznością uzasadnienia przyczyn zakwestionowania ceny transakcyjnej przez wykazanie niewiarygodności przedstawionych dokumentów lub informacji służących do określenia wartości celnej.
Zgodnie z utrwaloną linią orzecznictwa sądów administracyjnych, powyższy przepis ma charakter wyjątku od reguły, że co do zasady wartością celną jest wartość transakcyjna.
Wynika to zarówno z systematyki przepisu, jak i wyraźnego zaznaczenia, że organ celny jest uprawniony do ustalenia wartości celnej metodą zastępczą tylko wówczas, gdy zakwestionuje wiarygodność i dokładność informacji lub dokumentów służących do określenia wartości transakcyjnej jako wartości celnej. Oznacza to, że organ celny za każdym razem obowiązany jest w uzasadnieniu wykazać, iż wystąpiły przyczyny zakwestionowania wartości transakcyjnej w konkretnej sprawie.
Nie będą taką przyczyną ogólnikowe stwierdzenia ani wskazanie, bez indywidualnej analizy, pozycji z katalogu kraju eksportu.
Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że orzekające w niniejszej sprawie organy celne naruszyły art. 23 § 7 Kodeksu celnego, gdyż zakwestionowały wiarygodność dokumentu służącego do określenia wartości celnej bez uzasadnionych przyczyn. Wskazane naruszenie prawa miało przy tym istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż tym samym otwarto możliwość ustalenia wartości celnej z pominięciem wartości transakcyjnej. W konsekwencji skarga skarżącego podlega uwzględnieniu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia
30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153,
poz. 1270).
Mając powyższe na uwadze Sąd na mocy art. 145 § 1 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylił zaskarżoną decyzję.
Nadto, wobec uwzględnienia skargi, na mocy art. 200 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z art. 97 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) zasądził od organu (którym stosownie do art. 30 ust. 2 ustawy z dnia 20 marca 2002 r. o przekształceniach w administracji celnej oraz o zmianie niektórych ustaw - Dz.U. Nr 41, poz. 365 - jest właściwy dyrektor izby celnej) na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania, przyjmując, stosownie do art. 205 § 2 tej ustawy, że na koszty te w niniejszej sprawie składa się wpis sądowy.
Wobec uwzględnienia skargi Sąd stwierdził też na podstawie art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana.
Ponownie rozpatrując sprawę organy administracji celnej uwzględnią powyższe wskazania, co do interpretacji art. 23 § 7 Kodeksu celnego.
Z tych wszystkich względów na mocy powołanych przepisów orzeczono jak
w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło