I SA/Gd 873/10

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Monika Hennig po rozpoznaniu w dniu 22 listopada 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku L. H. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej [...] z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania postanawia odmówić skarżącemu przyznania prawa pomocy. L. H. wnioskiem z dnia 15 września 2010 r. zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych, w tym wpisu od skargi określonego w kwocie 100 zł. Ze złożonego oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną, źródłem utrzymania małżonków są dochody z gospodarstwa rolnego w wysokości około 1.200 zł miesięcznie, z prowadzonych przez każdego z nich działalności gospodarczych ponoszą straty (przy czym nie podali w jakiej wysokości), ich majątek stanowi dom jednorodzinny o powierzchni użytkowej 119,4 m2, gospodarstwo rolne o powierzchni 5,35 ha oraz dwa budynki handlowe o powierzchni 180 m2 i 600 m2. Zgodnie z brzmieniem art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.), prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Na podstawie art. 255 p.p.s.a., jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona ma obowiązek złożyć na wezwanie dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczących jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. W związku z powyższym zarządzeniem referendarza sądowego z dnia 17 września 2010 r. (doręczonym pełnomocnikowi w dniu 1 października 2010 r.) wnioskodawca zobowiązany został do przedłożenia w terminie 14 dni: (1) wyciągów ze wszystkich posiadanych przez małżonków rachunków bankowych i innych, na których gromadzone są środki pieniężne, w tym kont i lokat dewizowych oraz rachunków prowadzonych dla potrzeb wykonywanej przez każdego z nich działalności, obrazujących historię i salda tych rachunków za okres ostatnich trzech miesięcy (wpływy, wypłaty, przelewy), a w przypadku ich nieposiadania – złożenia przez każdego z małżonków stosownego oświadczenia w tym przedmiocie, (2) dokumentów księgowych, z których wynikałaby wysokość osiągniętego z tytułu prowadzonej przez każdego z małżonków działalności gospodarczej dochodu (przychodu) lub poniesionej straty, kosztów uzyskania przychodów w okresie od czerwca br. Jednocześnie poinformowano skarżącego, że niezastosowanie się do treści wezwania będzie skutkować rozpoznaniem wniosku w oparciu o posiadane dokumenty. W odpowiedzi na wezwanie pełnomocnik wnioskodawcy przedłożył odpisy zeznań podatkowych za rok 2009 (wraz z załącznikami), z których wynika, że z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej wykazał on stratę w wysokości 120.096,44 zł, deklarując przychód w kwocie 363.994,12 zł oraz koszty jego uzyskania w kwocie 484.090,56 zł, zadeklarował również dochód z innych źródeł w wysokości 6.841,38 zł (PIT-36), zaś jego żona – poza przychodem ewidencjonowanym uzyskanym z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej w wysokości 13.359,77 zł (PIT-28) – osiągnęła także dochód z wypłacanego przez ZUS zasiłku w wysokości 6.469,06 zł (PIT-37, PIT-11A). Dołączono również wyciągi z księgi przychodów i rozchodów za kwiecień, maj i czerwiec 2010 r. wraz z obliczeniem dochodu osiągniętego przez wnioskodawcę za okres od kwietnia do czerwca 2010 r. Wynika z nich, że z tytułu sprzedaży towarów i usług ww. miesiącach uzyskał on przychód w wysokości 13.082,86 zł, 12.958,08 zł i 8.527,43 zł i poniósł wydatki odpowiednio w kwotach 25.461,95 zł, 13.221,12 zł i 25.141,73 zł; do czerwca br. poniósł stratę w wysokości 51.343,68 zł, bowiem osiągnięty przychód z wykonywanej przez niego działalności gospodarczej wyniósł 90.393,58 zł, a koszty jego uzyskania (ogółem) – 141.737,26 zł. Przedstawił kopię decyzji z dnia 7 grudnia 2009 r. o przyznaniu płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych na rok 2009 w łącznej wysokości 90.333,60 zł, przy czym z treści załączonej umowy dzierżawy z dnia 7 marca 2005 r. wynika, że 80% otrzymanych dopłat przekazuje on wydzierżawiającemu tytułem rocznego czynszu dzierżawnego. Nadesłał także złożone przez małżonków dodatkowe oświadczenie, iż posiadają osobisty rachunek bankowy, na którym brak jest środków pieniężnych oraz kopię zaświadczenia o przeprowadzonym badaniu technicznym samochodu osobowego marki [...], rok produkcji 1994 i nieczytelną kopię dowodu rejestracyjnego pojazdu marki [...]. Ponadto, nadesłał kopie faktur VAT za wodę za okres od 1 grudnia 2009 r. do 8 lutego 2010 r. i od 9 lutego do 10 maja 2010 r. na kwoty po 54,09 zł oraz za energię elektryczną za okres od 8 lutego do 14 lipca 2009 r. (kwota nieczytelna) wraz z prognozą za okres od września 2009 r. do lutego 2010 r. na łączną kwotę 405,33 zł i za okres 14 lipca 2009 r. do 21 stycznia 2010 r. na kwotę 944 zł wraz z prognozą za okres od marca 2010 r. do sierpnia 2010 r. na łączną kwotę 1.331,49 zł. W tak ustalonym stanie faktycznym stwierdzić należy, że skarżący nie przedłożył żadnego z wymaganych dokumentów, które pozwoliłyby na dokonanie pełnej i rzetelnej oceny sytuacji finansowej małżonków. Nie wykazał zatem, że spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy. Wnioskodawca zobowiązany bowiem został do przedstawienia wyciągów ze wszystkich posiadanych przez małżonków rachunków bankowych i innych, na których gromadzone są środki pieniężne oraz dokumentów księgowych, z których wynikałaby wysokość osiągniętego z tytułu prowadzonej przez każdego z małżonków działalności gospodarczej dochodu (przychodu) lub poniesionej straty, kosztów uzyskania przychodów w okresie od czerwca br. Natomiast dokumenty, które zostały nadesłane przez pełnomocnika strony to dokumenty, które wnioskodawca przedłożył przy sprawach o sygn. akt I SA/Gd 527/10 oraz I SA/Gd 528/10. W tym miejscu podkreślenia wymaga, że w sprawach tych Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w postanowieniach z dnia 4 października 2010 r. odmówił skarżącemu zwolnienia od kosztów sądowych z uwagi na uchylenie się od przedłożenia dokumentów, do których nadesłania wnioskodawca zobowiązany został także w niniejszej sprawie, a które pozwoliłyby ocenić zasadność złożonego wniosku. Sąd stwierdził, że na podstawie przedstawionych dokumentów nie można ustalić, czy skarżący posiada środki pieniężne, a jeżeli tak to w jakiej wysokości. Uznał przy tym oświadczenie złożone przez małżonków za niewystarczające w świetle nałożonego na wnioskdawcę zobowiązania. W niniejszej sprawie skarżący – pomimo, że znane mu było stanowisko Sądu – zachował się w sposób tożsamy. Ponownie uchylił się od przedłożenia dokumentów istotnych dla dokonania oceny jego możliwości płatniczych. Jak już wskazano wnioskodawca zobowiązany został do udokumentowania stanu zgromadzonych na rachunkach bankowych środków pieniężnych, bądź też ich braku, wyciągami z kont, które zawierałyby historię dokonywanych transakcji i salda. Powyższemu żądaniu nie czyni zatem zadość złożone przez małżonków oświadczenie, iż nie posiadają oni środków pieniężnych na osobistym rachunku bankowym. Co istotne, skarżący całkowicie pominął kwestię posiadanych rachunków bankowych związanych z wykonywaną przez każdego z małżonków działalnością gospodarczą. Uchylił się również od przedłożenia dokumentów księgowych dotyczących wysokości osiągniętych od czerwca 2010 r. przychodów z prowadzonej przez każdego z małżonków działalności gospodarczej. Mając na uwadze powyższe okoliczności, należy podkreślić, iż uchylenie się przez skarżącego od obowiązków nałożonych w trybie art. 255 p.p.s.a. stanowi przeszkodę wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a tym samym przyznania mu prawa pomocy w żądanym zakresie. Przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy brak jest bowiem możliwości poszukiwania z urzędu faktów przemawiających na korzyść ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy. Dokonywana jest jedynie ocena w świetle art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. tych okoliczności, które wskazała strona. Jedynym instrumentem służącym weryfikacji oświadczeń wnioskodawcy i tym samym umożliwiającym prawidłową ocenę jego kondycji finansowej, jest unormowanie zawarte w art. 255 p.p.s.a., zgodnie z którym odpowiednich informacji czy też dokumentów musi dostarczyć sam skarżący. Taki też pogląd prezentowany jest w orzecznictwie sądowoadministracyjnym (por. postanowienie NSA z dnia 1 marca 2006 r., sygn. akt II OZ 235/06, niepubl., postanowienie NSA z dnia 24 marca 2005 r., sygn. akt OZ 128/05, niepubl.). Wnioskodawca po raz kolejny nie dokonał wszelkich starań, by w sposób zupełny zobrazować swoją sytuację finansową, które umożliwiłoby dokonanie prawidłowej oceny jego sytuacji majątkowej, a w konsekwencji możliwość stwierdzenia, czy w istocie uzasadnia ona przyznanie prawa pomocy. Z tych względów uznano, iż skarżący nie udowodnił, że spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy i na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.