I SA/Gd 874/08

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Monika Hennig po rozpoznaniu w dniu 15 maja 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku L. Z. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział [...] z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie umorzenia zaległości z tytułu nieuregulowanych składek postanawia przyznać skarżącemu prawo pomocy przez ustanowienie radcy prawnego. L. Z. wnioskiem z dnia 4 marca 2009 r. (data stempla pocztowego) zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych w niniejszej sprawie oraz ustanowienie radcy prawnego. Wprawdzie skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, jednakże rozpoznania wymaga jedynie część złożonego wniosku obejmująca żądanie ustanowienia pełnomocnika. Zgodnie z brzmieniem art. 239 § 1 pkt 1 lit. e) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., strona skarżąca działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Okoliczność ta ma istotne znaczenie z punktu widzenia przesłanek, w świetle których należy dokonać oceny zasadności wniesionego przez stronę żądania. Ponieważ skarżący korzysta z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych, zastosowanie w niniejszej sprawie będą miały przepisy o przyznaniu prawa pomocy w zakresie dotyczącym zastępstwa prawnego na zasadach prawa pomocy. O odpowiednim ich stosowaniu stanowi bowiem art. 262 p.p.s.a. Z przepisu art. 245 § 3 p.p.s.a. wynika, że prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przy czym ustanowienie dla strony adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego wymaga dodatkowego złożenia przez wnioskodawcę osobistego oświadczenia o niezatrudnianianiu lub niepozostawaniu w innym stosunku prawnym z ww. (art. 246 § 3 p.p.s.a.). W myśl art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wskazane przepisy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 p.p.s.a. Zatem to rzeczą wnioskodawcy jako zainteresowanego jest wykazanie, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonych przepisach. Tym samym to na nim spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. Na podstawie złożonego przez wnioskodawcę oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach oraz przedłożonych na zarządzenie referendarza sądowego z dnia 9 kwietnia 2009 r. dokumentów i oświadczeń ustalono, że prowadzi on wspólne gospodarstwo domowe z żoną oraz małoletnim synem, źródłem utrzymania rodziny jest osiągany przez żonę skarżącego dochód z tytułu świadczenia z ubezpieczenia chorobowego w wysokości 1 843,78 zł netto miesięcznie (dowód: zaświadczenie od pracodawcy z dnia 20 kwietnia 2009 r. o wysokości miesięcznych wynagrodzeń brutto i netto w okresie od 1 stycznia do 30 kwietnia 2009 r.), wnioskodawca od dnia 30 stycznia 2008 r. zarejestrowany jest jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku (dowód: zaświadczenie z powiatowego urzędu pracy z dnia 22 kwietnia 2009 r.), majątek małżonków stanowi nieruchomość o obszarze 774 m2 zabudowana domem o powierzchni 150 m2 oraz wierzytelności pieniężne (przy czym nie podano ich wartości), nie posiadają oni rachunków bankowych i innych, na których gromadzone są środki pieniężne, jak również przedmiotów o wartości powyżej 3 000 euro, w tym pojazdów mechanicznych (dowód: dodatkowe oświadczenie z dnia 22 kwietnia 2009 r.). Na podstawie przedłożonych odpisów faktur za ścieki za styczeń i marzec 2009 r., wodę za II półrocze 2008 r., energię elektryczną za okres od 6 listopada 2008 r. do 7 stycznia 2009 r. oraz od 7 stycznia do 5 marca 2009 r., telefon stacjonarny za luty i marzec 2009 r. oraz komórkowy za okres od 6 marca do 5 kwietnia 2009 r. i od 6 kwietnia do 5 maja 2009 r., faktur i paragonów za zakup leków w lipcu i grudniu 2008 r. oraz w styczniu i kwietniu 2009 r., rozliczenia za abonament telewizyjny na dzień 2 stycznia i 2 marca 2009 r., nakazu płatniczego w sprawie wymiaru podatku od nieruchomości na 2009 r. przyjęto, że miesięczne koszty utrzymania rodziny kształtują się na poziomie około 1 640 zł. Wskazać przy tym trzeba, że małżonkowie posiadają zadłużenie z tytułu nieregulowania należności za ścieki, energię elektryczną i telefon. Ponadto małżonka skarżącego posiada zadłużenie wobec banków i gminy, przy czym z nadesłanych pięciu odpisów wezwań do zapłaty skierowanych do żony wnioskodawcy tylko dwa dotyczą roku 2009 i wynika z nich, że kwota jej zadłużenia na dzień 16 marca i 22 kwietnia 2009 r. wynosiła 6 547,77 zł. Pozostałe odpisy wezwań na łączną kwotę 4 977,62 zł datowane są na dzień 7 stycznia, 30 kwietnia i 16 lipca 2008 r. Posiada ona także zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych za październik 2006 r. w kwocie 158,68 zł oraz w podatku od towarów i usług za listopad 2005 r., kwiecień i październik 2006 r. w łącznej kwocie 695,83 zł (dowód: zaświadczenie naczelnika urzędu skarbowego z dnia 27 kwietnia 2009 r.). Jej wynagrodzenie oraz przysługujące jej wierzytelności podlegają zajęciu do kwoty 21 386,30 zł wraz z należnymi odsetkami i kosztami (dowód: odpis zawiadomienia o wszczęciu przez komornika sądowego egzekucji z dnia 26 lutego 2009 r., odpisy zajęć z dnia 9 kwietnia 2009 r.). Natomiast stan zadłużenia skarżącego wobec urzędu skarbowego na dzień 28 kwietnia 2009 r. wynosił 243 956,42 zł (dowód: zaświadczenie naczelnika urzędu skarbowego). Postępowanie egzekucyjne prowadzone względem jego majątku przez komornika sądowego zostało umorzone wobec stwierdzenia bezskuteczności egzekucji (dowód: odpis postanowienia z dnia 1 kwietnia 2009 r.). Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności, uznano, iż skarżący wykazał, że dzień wydania niniejszego postanowienia poniesienie przez niego kosztów związanych z ustanowieniem pełnomocnika z wyboru spowoduje skutki, o których mowa w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Za taką oceną przemawia wysokość miesięcznych dochodów trzyosobowej rodziny, stan zadłużenia każdego z małżonków wobec Skarbu Państwa, banków i innych podmiotów oraz okoliczność nieposiadania zasobów pieniężnych. Wskazać przy tym należy, że dochody uzyskuje jedynie żona skarżącego i dodatkowo podlegają one zajęciu komorniczemu. W świetle przedłożonych przez stronę dokumentów jej sytuacja finansowa nie budzi wątpliwości. Tym samym skarżący spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy w tym zakresie. Z tych względów, na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji postanowienia.