I SA/Gd 877/10

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Monika Hennig po rozpoznaniu w dniu 7 stycznia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku R. R. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej [...] z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2003 r. postanawia odmówić skarżącemu przyznania prawa pomocy. R. R. we wniosku dołączonym do skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] zwrócił się o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych. Ze złożonego przez wnioskodawcę oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że prowadzi on wspólne gospodarstwo domowe z żoną i dwojgiem małoletnich dzieci, przy czym na rzecz syna przekazuje kwotę 1.500 zł tytułem alimentów, pomiędzy małżonkami istnieje ustrój rozdzielności majątkowej, źródłem utrzymania rodziny są dochody skarżącego ze stosunku pracy i diet w łącznej kwocie około 1.500 zł netto oraz dochody jego żony z prowadzonej działalności gospodarczej w wysokości około 3.000 zł miesięcznie, nie posiada on majątku w postaci nieruchomości, zasobów pieniężnych oraz przedmiotów o wartości przekraczającej 3.000 euro, względem jego majątku prowadzona jest egzekucja (stan zaległości z tytułu należności podatkowych wynosi 800.000 zł), posiada zadłużenie wobec banków z tytułu kredytów. Nadmienił, że ze względu na stan zdrowia na zakup leków oraz odpłatne wizyty lekarskie miesięcznie przeznacza kwotę około 400 zł, natomiast na leczenie córki wydatkuje kwotę około 500-600 zł. Koszty związane z utrzymaniem domu określił na poziomie około 2.000 zł. Zgodnie z brzmieniem art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.), prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z przywołanych przepisów wynika, że sprawą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Tym samym to na nim spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. Na podstawie art. 255 p.p.s.a., jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona ma obowiązek złożyć na wezwanie dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. W związku z powyższym zarządzeniem referendarza sądowego z dnia 27 października 2010 r. (doręczonym pełnomocnikowi w dniu 3 listopada 2010 r.) wnioskodawca zobowiązany został do przedłożenia w terminie 14 dni następujących dokumentów: (1) odpisów zeznań podatkowych małżonków złożonych za rok 2009, bądź też zaświadczenia o dochodach uzyskanych za ten rok z właściwego urzędu skarbowego, (2) wyciągów ze wszystkich posiadanych przez małżonków rachunków i lokat, na których gromadzone są środki pieniężne, w tym kont i lokat dewizowych oraz rachunków bankowych posiadanych w związku z prowadzoną przez żonę wnioskodawcy działalnością gospodarczą, z ostatnich trzech miesięcy wraz z historią dokonanych na rachunkach operacji, a w przypadku ich nieposiadania złożenia przez każdego z małżonków stosownego oświadczenia w tym przedmiocie, (3) zaświadczenia od pracodawcy o wysokości osiąganego przez skarżącego miesięcznego dochodu brutto i netto oraz średniego wynagrodzenia osiągniętego w okresie ostatnich trzech miesięcy, (4) dokumentu potwierdzającego wysokość przekazywanych na rzecz małoletniego syna alimentów, (5) oświadczenia złożonego przez małżonkę w przedmiocie jej majątku, w szczególności posiadanych nieruchomości, przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro, wysokości zasobów pieniężnych (oszczędności i papierów wartościowych) oraz dokumentów księgowych, z których wynikałaby wysokość osiągniętego z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej dochodu (przychodu) lub poniesionej straty, kosztów uzyskania przychodów w okresie ostatnich trzech miesięcy, a także kopii zgłoszenia NIP-1 z załącznikiem B wraz z ich aktualizacjami oraz ewidencji środków trwałych, (6) dokumentów obrazujących wysokość ponoszonych przez małżonków miesięcznych kosztów związanych z utrzymaniem (opłaty za gaz, energię elektryczną, wodę, wywóz nieczystości, telefon, inne) oraz odpłatnym leczeniem (zakup leków), (7) oświadczenia w przedmiocie zarejestrowanych na wnioskodawcę, jego żonę pojazdów mechanicznych (podania rodzaju, marki, roku produkcji oraz aktualnej wartości), (8) dokumentów obrazujących aktualny stan zadłużenia wobec Skarbu Państwa, banków i innych podmiotów, (9) dowodów dotyczących egzekucji aktualnie prowadzonej na majątku wnioskodawcy. Jednocześnie poinformowano skarżącego, że nie jest zobowiązany do przedstawienia danych i dokumentów odnoszących się do sytuacji majątkowej małżonki w sytuacji, gdy został orzeczony rozwód lub separacja, a wnioskodawca przedłoży stosowne orzeczenie sądu w tym zakresie. Wyjaśniono także, iż niezastosowanie się do treści wezwania będzie skutkować rozpoznaniem wniosku w oparciu o posiadane dokumenty. Z wymaganych dokumentów przedłożono: - odpisy zeznań podatkowych każdego z małżonków za rok 2009 (PIT-36), w których wnioskodawca wykazał dochody ze stosunku pracy w kwocie 293 zł oraz z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej w wysokości 18.773,82 zł (deklarując przychód w kwocie 150.242,48 zł i koszty jego uzyskania w wysokości 131.468,66 zł), zaś jego żona zadeklarowała przychody z wykonywanej działalności gospodarczej w wysokości 226.470,53 zł, koszty ich uzyskania w wysokości 212.726,59 zł wykazując dochód z tego tytułu w kwocie 13.743,94 zł oraz dochody ze stosunku pracy w kwocie 34.151,75 zł i świadczeń krajowych w kwocie 8.335,89 zł, - odpis ZUS RMUA za wrzesień 2010 r. wraz z zaświadczeniem od pracodawcy [...] z dnia 8 października 2010 r. o zatrudnieniu i zarobkach, z którego wynika, że wnioskodawca świadczy pracę w wymiarze ⅛ etatu za wynagrodzeniem w kwocie 160 zł brutto miesięcznie, - odpisy deklaracji dla podatku od towarów i usług VAT-7 za lipiec i sierpień 2010 r., w których zadeklarował dostawę towarów oraz świadczenie usług odpowiednio o wartości 39.000 zł i 7.000 zł, - oświadczenie wnioskodawcy z dnia 19 października 2010 r. o wysokości dochodów z tytułu działalności gospodarczej prowadzonej pod nazwą [...] osiągniętych w okresie od 1 stycznia do 30 września 2010 r. w kwocie 14.420,97 zł (przychody wyniosły 122.082,76 zł, a koszty ich uzyskania – 107.661,79 zł) oraz w roku 2009, w którym wskazał, że w związku z odliczeniem straty z 2006 r. zobowiązanie podatkowe nie powstanie, - wyciągi z rachunków bankowych wnioskodawcy prowadzonych przez [...], [...] (złotówkowego i walutowego) oraz [...] odpowiednio za okres od 1 do 31 sierpnia 2010 r., od 17 lipca do 16 sierpnia 2010 r. i od 19 lipca do 17 sierpnia 2010 r. oraz od 1 do 30 września 2010 r., a także wyciąg z rachunku bankowego małżonki prowadzonego dla potrzeb wykonywanej działalności gospodarczej za okres od 2 sierpnia do 4 listopada 2010 r., - odpis zajęcia wynagrodzenia za pracę z dnia 30 września 2009 r. do kwoty 51.614,87 zł, pisma [...] z dnia 21 października 2009 r. o niemożności realizacji zajęcia w związku z brakiem środków, wysłuchania wierzyciela i dłużnika przed umorzeniem postępowania egzekucyjnego z dnia 20 sierpnia 2010 r., zawiadomień o zajęciu rachunku bankowego z dnia 7 stycznia i 26 lutego 2010 r. do kwoty 2.261,62 zł i 6.043,77 zł, tytułu wykonawczego z dnia 4 stycznia 2010 r. na należności w podatku VAT za październik 2009 r., zawiadomienia z dnia 7 października 2010 r. o zmianie wysokości zajęcia do kwoty 100.831,83 zł, - oświadczenie z dnia 18 listopada 2009 r. złożone przez matkę syna wnioskodawcy o przekazywaniu na rzecz dziecka alimentów w kwocie 1.500 zł miesięcznie. W tak ustalonym stanie faktycznym stwierdzić należy, że wnioskodawca nie przedłożył wszystkich wymaganych dokumentów, które potwierdziłyby zasadność złożonego wniosku i pozwoliłyby na dokonanie pełnej i rzetelnej oceny jego sytuacji finansowej. Nie wykazał zatem, że spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy. W pierwszej kolejności wyjaśnić trzeba wnioskodawcy, iż uchylenie się przez niego od obowiązków nałożonych w trybie art. 255 p.p.s.a. stanowi przeszkodę wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a tym samym przyznania mu prawa pomocy w żądanym zakresie. Zważyć należy, że przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy brak jest możliwości poszukiwania z urzędu faktów przemawiających na korzyść ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy. Dokonywana jest jedynie ocena w świetle art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. tych okoliczności, które wskazała strona. Jedynym instrumentem służącym weryfikacji oświadczeń wnioskodawcy i tym samym umożliwiającym prawidłową ocenę jego kondycji finansowej, jest unormowanie zawarte w art. 255 p.p.s.a., zgodnie z którym odpowiednich informacji czy też dokumentów musi dostarczyć sam skarżący. Taki też pogląd prezentowany jest w orzecznictwie sądowoadministracyjnym (por. postanowienie NSA z dnia 1 marca 2006 r., sygn. akt II OZ 235/06, niepubl., postanowienie NSA z dnia 24 marca 2005 r., sygn. akt OZ 128/05, niepubl.). Wnioskodawca uchylił się od przedstawienia wszystkich dokumentów, które pozwoliłyby ustalić wysokość miesięcznych dochodów rodziny. W oświadczeniu złożonym na formularzu PPF skarżący wskazał, że jedynym źródłem jego dochodów jest wynagrodzenie i diety w łącznej kwocie około 1.500 zł netto, podczas gdy z przedłożonych dokumentów wynika, że jego wynagrodzenie ze stosunku pracy wynosi 160 zł brutto. Skarżący nadesłał sporządzoną przez siebie w dniu 19 października 2010 r. informację o dochodach za okres od 2009 do 30 września 2010 r., na podstawie której ustalono, że osiąga on także dochody z prowadzonej działalności gospodarczej. Jednakże na podstawie danych w niej zawartych nie sposób określić miesięcznych dochodów osiągniętych z tego tytułu w okresie ostatnich trzech miesięcy. Poza deklaracjami VAT-7 za lipiec i sierpień 2010 r., w których wykazał do opodatkowania kwotę 46.000 zł z tytułu dostawy towarów oraz świadczenia usług wnioskodawca nie przedstawił żadnych dokumentów księgowych, które pozwoliłyby na dokonanie ustaleń w tym zakresie. Podkreślić przy tym należy, że wnioskodawcy znany był rodzaj dokumentów, na podstawie których możliwa byłaby weryfikacja dochodów osiąganych z tego źródła, gdyż wskazane one zostały w punkcie 5 zarządzenia referendarza sądowego z dnia 27 października 2010 r. Wnioskodawca nie nadesłał również wymaganych dokumentów dotyczących wykonywanej przez żonę działalności gospodarczej, w tym dochodów uzyskiwanych z tego tytułu oraz posiadanych środków trwałych. Z nadesłanego wyciągu z rachunku bankowego prowadzonego dla potrzeb działalności gospodarczej wynika, że w sierpniu 2010 r. wypływy na koncie wyniosły 7.116,60 zł, we wrześniu 2010 r. – 12.295,81 zł, a w październiku 2010 r. – 15.786,51 zł, co średnio miesięcznie daje kwotę 11.732,98 zł. Wątpliwości budzi zatem podana we wniosku kwota dochodu z tego tytułu, tj. około 3.000 zł. W tym miejscu odnieść się należy do wysokości przekazywanych przez skarżącego co miesiąc alimentów na rzecz małoletniego syna, mimo że okoliczność ta została potwierdzona przez matkę dziecka. Jej wysokość odpowiada bowiem wysokości zadeklarowanych we wniosku miesięcznych dochodów skarżącego, a z treści złożonego przez matkę dziecka oświadczenia wynika, że skarżący ponosi również dodatkowe koszty związane z edukacją syna, jego wypoczynkiem i zdrowiem. Rzeczą zupełnie niezrozumiałą przeznaczanie przez wnioskodawcę całego miesięcznego dochodu na utrzymanie jednego dziecka, nad którym stałą opiekę sprawuje matka, w sytuacji gdy zamieszkuje wspólnie z żoną, a na utrzymaniu małżonków pozostaje ich małoletnia córka. Zwrócić także trzeba uwagę na nieścisłości wynikające z oświadczenia skarżącego, który z jednej strony podaje, że swój cały miesięczny dochód przeznacza na alimenty, z drugiej zaś, że partycypuje w kosztach utrzymania domu, które wynoszą około 2.000 zł miesięcznie oraz ponosi wydatki w łącznej kwocie około 900-1.000 zł miesięcznie na leczenie córki i swoje. Nie bez znaczenia jest także okoliczność, że żona wnioskodawcy w październiku 2010 r. dokonała zakupu w jednym ze sklepów marki uznawanej za luksusową na kwotę 2.229 zł, zaś wnioskodawca na jednym z rachunków bankowych we wrześniu 2010 r. zgromadził oszczędności w kwocie 8.540,83 zł. Biorąc pod uwagę powołane okoliczności za wątpliwą uznano kwotę zadeklarowanych dochodów wnioskodawcy i jego żony, która stanowi źródło utrzymania rodziny. Wprawdzie z dokumentów dotyczących prowadzonej egzekucji wynika, że nie posiada on majątku, ze składników którego możliwe byłoby zaspokojenie wierzycieli, to jednak we wniosku złożonym w niniejszej sprawie skarżący pominął fakt, że posiada udziały o wartości nominalnej 45.000 zł w spółce, w której jest zatrudniony. Okoliczność ta wynika z wniosku PPF złożonego przez skarżącego w sprawie o sygn. akt I SA/Gd 1150/10. W konsekwencji stan majątkowy wnioskodawcy uznać trzeba za niewyjaśniony. Za taki też uznać należy stan majątkowy jego żony. Wnioskodawca nie przedłożył bowiem wymaganego oświadczenia żony w tym przedmiocie. Wyjaśnić przy tym należy, że istniejący w jego małżeństwie ustrój rozdzielności majątkowej nie zwalnia go z tego obowiązku. Tym bardziej, że skarżący oświadczył, że małżonkowie prowadzą wspólne gospodarstwo domowe, razem zamieszkują i wspólnie wychowują małoletnią córkę. Wnioskodawca uchylił się również od przedstawienia dokumentów obrazujących kwotę miesięcznych kosztów związanych z utrzymaniem rodziny oraz potwierdzających stan zadłużenia wobec banków. Powyższe ustalenia potwierdzają zasadność stwierdzenia, że wnioskodawca przedstawił swoją sytuację majątkową i finansową selektywnie, w taki sposób by potwierdzała ona, iż nie ma on realnych możliwości poniesienia kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Powołane ustalenia faktyczne skutkują uznaniem za niewiarygodne oświadczenia złożonego przez skarżącego. Wnioskodawca nie dokonał wszelkich starań, by w sposób zupełny zobrazować swoją sytuację finansową. Tym samym dokonanie rzetelnej i pełnej analizy sytuacji finansowej wnioskodawcy zostało przez niego samego uniemożliwione. Z tych wszystkich względów uznano, iż wnioskodawca nie udowodnił, że spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy i na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.