I SA/Gd 877/16

PostanowienieWSA w Gdańsku2016-12-21

Skład orzekający: Monika Hennig

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy skarżący, który jest właścicielem domu obciążonego hipoteką i którego rachunek bankowy został zajęty w postępowaniu egzekucyjnym, a którego jedynym źródłem dochodu są świadczenia emerytalne, może ubiegać się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym (zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego)?
Ratio decidendi
Skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, co jest warunkiem przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Choć jego sytuacja finansowa jest trudna, a dochody przeznaczane są na bieżące potrzeby, skarżący był w stanie uiścić koszty sądowe na wcześniejszych etapach postępowania (wpisy od skarg, opłaty za doręczenie odpisów), które były porównywalne z potencjalnymi kosztami na obecnym etapie (wpis od skargi kasacyjnej w kwocie 100 zł). W związku z tym przyznano prawo pomocy jedynie w zakresie ustanowienia radcy prawnego, odmawiając zwolnienia od kosztów sądowych.
Stan faktyczny
Skarżący H. C. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego, w związku ze skargą na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej dotyczące postępowania egzekucyjnego. Skarżący i jego małżonka posiadają dom obciążony hipoteką, a ich jedynym dochodem są świadczenia emerytalne. W ramach egzekucji zajęto rachunek bankowy skarżącego. Skarżący wykazał, że jego dochody są w całości przeznaczane na bieżące wydatki.
Rozstrzygnięcie
Przyznano skarżącemu prawo pomocy przez ustanowienie radcy prawnego; odmówiono przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie (zwolnienia od kosztów sądowych).

Pełny tekst orzeczenia

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Monika Hennig po rozpoznaniu w dniu 21 grudnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku H. C. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej [...] z dnia [...], nr [...] w przedmiocie zarzutów dotyczących prowadzonego postępowania egzekucyjnego postanawia: 1. przyznać skarżącemu prawo pomocy przez ustanowienie radcy prawnego; 2. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. Wnioskiem złożonym na formularzu PPF w dniu 22 listopada 2016 r. (data stempla pocztowego), skarżący H. C. zwrócił się o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 245 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.), przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu następuje, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym, obejmującym tylko zwolnienie od kosztów sądowych lub tylko ustanowienie pełnomocnika z urzędu następuje, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 245 § 3 p.p.s.a.). Nadmienić przy tym należy, że ustanowienie dla strony pełnomocnika z urzędu wymaga dodatkowego złożenia przez wnioskodawcę osobistego oświadczenia o niezatrudnianianiu lub niepozostawaniu w innym stosunku prawnym z ww., przy czym nie dotyczy to pełnomocnika ustanowionego na podstawie przepisów o prawie pomocy (art. 246 § 3 p.p.s.a.). Podejmując rozstrzygnięcie w przedmiocie prawa pomocy należy mieć na uwadze, że orzeczenie w tej kwestii winno wynikać ze zrównoważonej i wzajemnej oceny dwóch elementów: rozmiaru kosztów jakie musi ponieść strona wnioskująca o prawo pomocy na poczet postępowania sądowego i aktualnych możliwości płatniczych jej samej jak i osób pozostających z taką osobą we wspólnym gospodarstwie domowym (por. m.in.: postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 9 października 2008 r., sygn. akt I SA/Po 825/08; Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych; orzeczenia.nsa.gov.pl). Mając na uwadze powyższe należy wskazać, że na tym etapie sprawy koszty niniejszego postępowania kształtuje ewentualny wpis od skargi kasacyjnej, który wynosi 100 zł (§ 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi; Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.) oraz ewentualne wynagrodzenie profesjonalnego pełnomocnika (radcy prawnego), które jest ustalane, co do zasady, swobodnie pomiędzy stronami, tj. mocodawcą i pełnomocnikiem. Pewną wskazówką dla oceny obciążeń finansowych, jakie wnioskodawca musiałaby ponieść z tego tytułu jest jedynie wysokość opłat, określonych w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz. U. z 2015 r. poz. 1805). Na podstawie oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżącego, złożonego przez niego pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych oświadczeń, o której mowa w art. 233 § 1 w związku z § 6 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny (Dz. U. Nr 88, poz. 553 ze zm.), dokumentów dołączonych do wniosku oraz znajdujących się w aktach administracyjnych sprawy, a także oświadczenia złożonego przez małżonkę skarżącego, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy w sprawie o sygn. akt I SA/Gd 876/16, referendarz sądowy ustalił, co następuje: małżonkowie są właścicielami domu o powierzchni 73 m2 i wartości około 70.000 zł. Innego majątku ani skarżący ani jego małżonka nie posiadają. Z nieruchomości wszczęta została egzekucja – kwota należności publicznoprawnych zabezpieczonych hipotekami wynosi 201.973,45 zł. W ramach prowadzonej egzekucji zajęto także rachunek bankowy skarżącego, przy czym zgodnie z informacją z banku z dnia 26 lipca 2016 r. od dnia 1 grudnia 2014 r. na rachunku nie odnotowano żadnych operacji oraz brak jest jakichkolwiek środków na zaspokojenie należności wynikającej z zajęcia. Źródłem utrzymania małżonków są przyznane każdemu z nich świadczenia emerytalne, które łącznie wynoszą 2.476,14 zł netto miesięcznie. Małżonkowie swoje stałe miesięczne wydatki określili na poziomie 2.471,50 zł. Zaliczyli do nich opłaty za energię elektryczną (331 zł), dostawę wody, ścieki i wywóz śmieci (160 zł), telefon i abonament RTV (69,90 zł), zapłatę podatku (140,60 zł), zakup opału (380 zł), środków czystości (120 zł), odzieży (140 zł), wyżywienie (350 zł), wydatki na leki i prywatne leczenie (300 zł), zaopatrzenie ortopedyczne (150 zł), przejazdy na zakupy i do lekarzy (180 zł) oraz uzupełnienie zużytych przedmiotów (150 zł). W tak ustalonym stanie sprawy referendarz sądowy uznał, że skarżący nie ma aktualnie realnych możliwości finansowych poniesienia kosztów zastępstwa procesowego z wyboru. Natomiast brak jest podstaw aby przyjąć, że skarżący nie jest w stanie uiścić kosztów sądowych, które na tym etapie postępowania stanowi ewentualny wpis od skargi kasacyjnej w kwocie 100 zł. Zauważyć należy, że pomimo iż małżonkowie zadeklarowali, że swój dochód w całości przeznaczają na pokrycie bieżących potrzeb, jak również nie posiadają zasobów pieniężnych, to w każdej ze spraw uiścili koszty sądowe powstałe na wcześniejszych etapach postępowania. Zarówno skarżący jak i jego małżonka opłacili należne wpisy od wniesionych skarg (po 100 zł) oraz uiścili opłatę kancelaryjną za doręczenie odpisów wyroków wraz z uzasadnieniem (po 100 zł). Mając na uwadze, że wysokość kosztów sądowych, które mogą powstać na tym etapie postępowania jest tożsama z wysokością kosztów, które skarżący już poniósł referendarz sądowy uznał, że skarżący jest w stanie partycypować w tych kosztach, uiszczając kwotę 100 zł. Z tych wszystkich względów na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło