I SA/Gd 880/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Wojtynowska po rozpoznaniu w dniu 26 stycznia 2009 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J. G. na postanowienie Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Wnioskiem z dnia 6 września 2008 r. skarżący wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym tj. zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wskazał, że we wspólnym gospodarstwie domowym pozostaje wraz z żoną. Skarżący posiada dom wielorodzinny (współwłasność 8 spadkobierców), mieszkanie własnościowe o pow. 48 m², działkę z domkiem rekreacyjnym - letnim oraz depozyt w wysokości 665, 09 zł w Centralnym Domu Maklerskim. Utrzymują się wraz z małżonką ze świadczeń emerytalnych w łącznej wysokości 4352 zł brutto. Ponadto skarżący podniósł, iż jest schorowany, a ww. świadczenia emerytalne wystarczają na skromne życie Postanowieniem z dnia 3 października 2008 r., sygn. akt V SA/Wa 1238/08 referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. W uzasadnieniu wskazano, że zgodnie z art. 239 pkt 1 lit e ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr153, poz. 1270 ze zm.; dalej jako "p.p.s.a.") nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych przez strony skarżące działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych. Mając zatem na uwadze, że ustawa p.p.s.a. nie przewiduje możliwości umorzenia postępowania w przedmiocie wniosku obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych w sytuacji zwolnienia z mocy ustawy z obowiązku ich ponoszenia, referendarz postanowił odmówić prawa pomocy w tym zakresie. Odnosząc się natomiast do wniosku o ustanowienie adwokata, referendarz uznał, że wysokość dochodu przypadającego na członka rodziny nie pozwala na przyjęcie, aby w sprawie zaistniały przesłanki przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, o których mowa w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. tj. W ocenie referendarza wnioskodawca nie wykazał aby poniesienie kosztów zastępstwa procesowego mogło spowodować wystąpienie uszczerbku dla koniecznego utrzymania skarżącego i jego rodziny. J. G. wniósł sprzeciw od powyższego postanowienia, w którym wskazał, że dokonana przez Sąd analiza jego sytuacji finanowej miała charakter pobieżny. Skarżący wyjaśnił, że świadczenia emerytalne, które otrzymuje wraz z żoną nie służą z zasady pomnażaniu oszczędności i nie mogą być traktowane tak jak to ocenił je Sąd, tym bardziej, iż mimo wszystko dostrzegł on podeszły wiek i zły stan zdrowia skarżącego, co niewątpliwie powinno być przecież istotnym elementem mającym wpływ na ocenę sytuacji finansowej strony. Z uwagi na powyższe, "statystyczne" ujęcie dochodów skarżącego i jego żony jest zbyt daleko idącym uproszczeniem dokonanym na podstawie pobieżnej i niestarannej analizy. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 260 ustaw p.p.s.a. w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Oznacza to, iż Sąd nie dokonuje kontroli prawidłowości rozstrzygnięcia wydanego przez referendarza, które w związku ze skutecznym wniesieniem sprzeciwu automatycznie traci moc, lecz od podstaw dokonuje merytorycznego rozpoznania sprawy na podstawie przedłożonego przez wnioskodawcę oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym oraz na podstawie pozostałych przedłożonych przez wnioskodawcę dokumentów. Sąd podziela stanowisko, że pomimo złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, niniejsza sprawa nie może zostać rozpoznana w oparciu o art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., zgodnie z którym przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Wobec faktu, iż wnioskodawca jest zwolniony z ponoszenia kosztów sądowych w przedmiotowej sprawie z mocy samego prawa (art. 239 pkt 1 lit e p.p.s.a.), a prawo nie przewiduje jednocześnie umorzenia niniejszego postępowania z przyczyn jego bezprzedmiotowości, koniecznością pozostaje odmowa przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. i na tej samej podstawie prawnej dokonanie oceny żądania wnioskodawcy o przyznanie prawa pomocy poprzez ustanowienie adwokata. Stosownie bowiem do art. 262 p.p.s.a. gdy strona korzysta z ustawowego zwolnienia od obowiązku uiszczania kosztów sądowych, odpowiednie zastosowanie mają przepisy o przyznaniu prawa pomocy w zakresie dotyczącym zastępstwa prawnego na zasadach prawa pomocy. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku koniecznego utrzymania siebie i rodziny. Zgromadzona w sprawie dokumentacja jest wystarczająca dla dokonania analizy sytuacji finansowej dochodów wnioskodawcy. Podkreślania wymaga, że wnosząc sprzeciw nie wskazał on aby uległa ona zmianie. Niezależnie od tego, że skarżący jako przyczynę znacznych wydatków wskazuje swój podeszły wiek oraz chorobę, nie wykazał on jednak jakiego rzędu są to wydatki, w tym czy przewyższają one lub w znacznej części pokrywają się z uzyskiwanym przez skarżącego dochodem. Treść art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. nie pozostawia natomiast wątpliwości, że to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wykazania, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku koniecznego utrzymania siebie i rodziny. Z przedłożonych przez wnioskodawcę dokumentów wynika natomiast jedynie to, że uzyskuje on wraz z żoną stosunkowo wysokie świadczenia emerytalne oraz pozostaje zabezpieczony majątkowo posiadając, poza własnym mieszkaniem, działkę rekreacyjną oraz udział we współwłasności domu wielorodzinnego. Z powyższych względów Sąd na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.