I SA/Gd 884/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Monika Hennig po rozpoznaniu w dniu 1 października 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K. G. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na interpretację Ministra Finansów z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych postanawia: odmówić skarżącemu przyznania prawa pomocy. Wnioskiem z dnia 12 sierpnia 2013 r. (data stempla pocztowego), K. G. zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych, w tym wpisu sądowego od skargi w kwocie 200 zł. W złożonym oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wnioskodawca podał, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z narzeczoną, na utrzymaniu ma małoletniego syna, źródłem dochodów rodziny jest prowadzone przez wnioskodawcę gospodarstwo rolne, z którego miesięczny dochód wynosi 938 zł i przyznany jego narzeczonej zasiłek z MOPS w kwocie 477 zł, posiada dom o powierzchni 200 m2 oraz nieruchomość rolną o powierzchni 4.23 ha. W uzasadnieniu wyjaśnił, że dochody z gospodarstwa rolnego uzyskuje ze sprzedaży płodów jesienią, wobec czego mają one charakter sezonowy. Wskazał także, że posiada zadłużenie z tytułu zaciągniętego kredytu i z tego tytułu spłaca miesięczne raty. Zgodnie z brzmieniem art. 245 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej jako p.p.s.a.), prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z przywołanych przepisów wynika, że sprawą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Tym samym to na nim spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. Przepis art. 255 p.p.s.a. stanowi, że jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Na podstawie ww. przepisu referendarz sądowy zarządzeniem z dnia 20 sierpnia 2013 r. (doręczonym w dniu 9 września 2013 r.) wezwał wnioskodawcę do przedłożenia w terminie 7 dni następujących dokumentów: (1) odpisów wszystkich złożonych przez wnioskodawcę i jego narzeczoną zeznań podatkowych za rok 2012 (PIT-28, PIT-36, PIT-36L, PIT-37, PIT-38, PIT-39), a w przypadku ich nieskładania za ww. rok stosownych zaświadczeń w tym przedmiocie z właściwego urzędu skarbowego; (2) wyciągów ze wszystkich posiadanych przez wnioskodawcę i jego narzeczoną rachunków bankowych i innych, na których gromadzone są środki pieniężne, w tym kont i lokat dewizowych, z ostatnich trzech miesięcy wraz z historią dokonanych na rachunkach operacji (przelewów, wpłat, wypłat); w przypadku ich nieposiadania – złożenia przez każdą z ww. osób oświadczenia w tym przedmiocie; (3) dokumentu potwierdzającego wysokość przyznanego narzeczonej wnioskodawcy zasiłku z pomocy społecznej (np. decyzja); (4) oświadczenia złożonego przez narzeczona wnioskodawcy w przedmiocie jej majątku, w szczególności posiadanych nieruchomości, przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro, wysokości zasobów pieniężnych (oszczędności i papierów wartościowych); (5) oświadczenia w przedmiocie wysokości przysługujących wnioskodawcy, jego narzeczonej płatności przekazywanych przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa i daty ich przekazania na rachunek bankowy oraz przedłożenia stosownych dokumentów w tym zakresie (odpisów decyzji przyznających dopłaty); (6) dokumentów obrazujących wysokość ponoszonych miesięcznych wydatków związanych z kosztami utrzymania rodziny (opłaty za gaz, energię elektryczną, wodę, wywóz nieczystości, telefon, inne); (7) oświadczenia w przedmiocie zarejestrowanych na wnioskodawcę oraz jego narzeczoną pojazdów mechanicznych (podania ich marki, modelu, roku produkcji oraz aktualnej wartości); (8) zaświadczenia z banku o aktualnym stanie zadłużenia wnioskodawcy z tytułu zaciągniętych kredytów (pożyczek) wraz z dokumentem obrazującym wysokość miesięcznych rat. Jednocześnie poinformowano wnioskodawcę, że niezastosowanie się do treści wezwania będzie skutkować rozpoznaniem wniosku o posiadane dokumenty. Dnia 16 września 2013 r. (data stempla pocztowego) wnioskodawca nadesłał: - odpis korekty zeznania podatkowego PIT-36 za rok 2012 r. (wraz z uzasadnieniem przyczyn korekty deklaracji), w którym z tytułu działalności wykonywanej osobiście wykazał dochód w wysokości 4.000 zł, zaś z tytułu innych źródeł – 71.000 zł; - zaświadczenie naczelnika urzędu skarbowego z dnia [...], w którym organ wskazał, że nie posiada informacji o dochodach uzyskanych przez narzeczoną wnioskodawcy za 2012 r.; - odpis decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...] o przyznaniu narzeczonej wnioskodawcy zasiłku rodzinnego na dziecko w kwocie 77 zł miesięcznie do 31 października 2013 r. oraz dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w kwocie 400 zł miesięcznie do 20 września 2013 r., przy czym kwota przyznana na wrzesień br. wyniosła 266,70 zł; - odpis umowy zawartej w dniu 6 czerwca 2011 r. z [...] o kredyt obrotowy na wznowienie produkcji w gospodarstwie rolnym w kwocie 25.000 zł; - odpis powiadomienia z dnia 26 sierpnia 2013 r. o nieuregulowanych zobowiązaniach pożyczki pieniężnej udzielonej przez [...], które wynoszą 11.122,68 zł; - kopię faktury VAT z dnia 19 sierpnia 2013 r. za zakup gazu butlowego na kwotę 55 zł; - oświadczenie złożone przez narzeczoną wnioskodawcy, w którym wyjaśniła, że nie posiada rachunku bankowego, majątku w postaci nieruchomości, przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro oraz pojazdów mechanicznych, nie otrzymuje płatności z Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, wskazała również, że miesięczne koszty związane z utrzymaniem rodziny wynoszą około 1.000 zł. W pierwszej kolejności podkreślić należy, że wnioskodawca już z samego faktu nałożenia na nią zobowiązania w trybie art. 255 p.p.s.a., tj. przedłożenia dodatkowych dokumentów celem usunięcia wątpliwości co do określonych we wniosku o przyznanie prawa pomocy jego możliwości płatniczych oraz wskazaniu, że niezastosowanie się do treści wezwania będzie skutkować rozpoznaniem wniosku w oparciu o posiadane dokumenty mógł wywieść, że złożone przez niego we wniosku oświadczenie uznano za niewystarczające oraz że zostanie obciążony negatywnymi skutkami związanymi z nieprzedłożeniem wymaganych dokumentów. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym ugruntował się pogląd, w świetle którego uchylenie się przez wnioskodawcę od obowiązków nałożonych w trybie art. 255 p.p.s.a. stanowi przeszkodę wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a tym samym przyznania mu prawa pomocy w żądanym zakresie. Zważyć należy, że przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy brak jest możliwości poszukiwania z urzędu faktów przemawiających na korzyść ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy. Dokonywana jest jedynie ocena w świetle art. 246 § 1 p.p.s.a. tych okoliczności, które wskazała strona. Jedynym instrumentem służącym weryfikacji oświadczeń wnioskodawcy i tym samym umożliwiającym prawidłową ocenę jego kondycji finansowej, jest unormowanie zawarte w art. 255 p.p.s.a., zgodnie z którym odpowiednich informacji czy też dokumentów musi dostarczyć sam skarżący (por. postanowienie NSA z dnia 1 marca 2006 r., sygn. akt II OZ 235/06, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych; postanowienie NSA z dnia 24 marca 2005 r., sygn. akt OZ 128/05, niepubl.). Mając na uwadze przedstawione okoliczności faktyczne, Referendarz sądowy uznał, że sytuacja majątkowa wnioskodawcy pozostaje wciąż niejasna, zaś złożone przez niego oświadczenie nadal budzi uzasadnione wątpliwości. Wnioskodawca nie nadesłał bowiem wszystkich wymaganych dokumentów, w szczególności nie przedłożył wyciągów z posiadanych przez siebie rachunków bankowych. Tego rodzaju dokument pozwoliłyby na weryfikację zawartych we wniosku danych o nieposiadaniu przez wnioskodawcę środków pieniężnych. Podkreślić przy tym należy, że wnioskodawca posiada rachunki bankowe w [...] oraz [...] (w tym ostatnim rachunek bieżący i związany z obsługą udzielonego kredytu), co ustalono na podstawie nadesłanych dokumentów. Nadto, wnioskodawca, który prowadzi gospodarstwo rolne na obszarze 4.23 ha, w żaden sposób nie odniósł się do kwestii płatności (dopłat) przekazanych mu przez ARiMR. Nie udokumentował także wysokości wskazanych przez jego narzeczoną na poziomie 1.000 zł wydatków związanych z utrzymaniem trzyosobowej rodziny, w tym kosztów eksploatacji domu. Natomiast nadesłane przez wnioskodawcę dokumenty pozwalają przyjąć, że wskazał on i udokumentował jedynie te okoliczności, które w jego ocenie mogłyby przemawiać za uznaniem, że znajduje się on w trudnej sytuacji finansowej, która nie pozwala mu na pokrycie kosztów sądowych w niniejszej sprawie. W ocenie wnioskodawcy okoliczności uzasadniające przyznanie mu prawa pomocy to: korzystanie przez jego narzeczoną z zasiłków wypłacanych przez MOPS, niskie i mniemające charakteru stałego dochody trzyosobowej rodziny, które w świetle nadesłanych dokumentów we wrześniu br. wyniosły 1.281,70 zł miesięcznie oraz zadłużenie z tytułu zaciągniętego kredytu i pożyczki bankowej. Takie zachowanie wnioskodawcy prowadzi do wniosku, że to on sam, poprzez selektywne podawanie danych i przedkładanie dokumentów, uniemożliwił dokonanie pełnej oceny jego możliwości płatniczych. W tak ustalonym stanie faktycznym stwierdzić należało, że sytuacja finansowa wnioskodawcy wciąż pozostaje niejasna, a jego aktualne, rzeczywiste możliwości płatnicze nadal pozostają niewyjaśnione. Zdaniem orzekającego wnioskodawca uniemożliwił dokonanie pełnej oceny swojej kondycji finansowej poprzez powoływanie okoliczności (i ich udokumentowanie) w taki sposób, by prowadziły one do wniosku, że poniesienie kosztów sądowych, w tym wpisu sądowego od skargi w kwocie 200 zł, spowoduje skutki, o których mowa w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. W konsekwencji uprawnione jest stwierdzenie, że wnioskodawca nie wykazał, że spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy. Przypomnieć należy, że to wnioskodawca ma obowiązek wykazania, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania (czy to w całości, czy też w części). Owe wykazanie polega w rzeczywistości na przedstawieniu w sposób przekonywujący, że nie ma on jakichkolwiek realnych możliwości poniesienia tych kosztów, bądź też ich uiszczenie spowoduje uszczerbek zapewnieniu koniecznego utrzymania dla składającego wniosek i jego rodziny. Wnioskodawca tego nie uczynił. Z tych wszystkich względów, na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.