I SA/Gd 886/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Alicja Stępień, Sędziowie Sędzia NSA Małgorzata Gorzeń, Sędzia NSA Sławomir Kozik (spr.), , po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym w dniu 16 stycznia 2024 r. sprawy ze skargi A.S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 8 sierpnia 2023 r., sygn. akt: SKO Gd/1361/23 w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zażalenia oddala skargę. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 8 sierpnia 2023 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku (dalej: SKO) działając na podstawie art. 228 § 1 pkt 2 w zw. z art. 239 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j.: Dz. U. z 2022 r. poz. 2651 ze zm.) – dalej jako "O.p." po rozpoznaniu zażalenia A. S. (dalej: Strona, Skarżący) na postanowienie Wójta Gminy Stegna z dnia 22 sierpnia 2022 r. w sprawie odmowy wszczęcia postępowania stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia zażalenia. W uzasadnieniu postanowienia SKO wskazało, że Wójt Gminy Stegna postanowieniem z dnia 22 sierpnia 2022 r. odmówił wszczęcia postępowania w przedmiocie ustalenia zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za posiadanie trzech tymczasowych obiektów budowlanych. Postanowienie to doręczono Stronie we wrześniu 2022 r. Natomiast pomimo prawidłowego pouczenia Strony o prawie i terminie wniesienia zażalenia zostało ono nadane w placówce pocztowej w dniu 19 stycznia 2023 r., wobec czego SKO stwierdziło, że zostało ono złożone z uchybieniem siedmiodniowego terminu określonego w art. 236 § 2 pkt 1 O.p. W konsekwencji SKO na postawie art. 228 § 1 pkt 2 O.p. stwierdził, że zażalenie zostało złożone z uchybieniem terminu do jego wniesienia. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Skarżący zaskarżył ww. postanowienie zarzucając naruszenie art. 162 § 1 i 2 O.p. Strona wniosła o uchylenie decyzji SKO oraz poprzedzającej ją decyzji Wójta Gminy i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia oraz obciążenia organu kosztami sądowymi wg norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi Skarżący wskazywał na wprowadzenie go w błąd co do przedmiotu opodatkowania podatkiem od nieruchomości i przedstawił argumentację, w której kwestionuje ustalenie wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2022 rok. W odpowiedzi na skargę SKO podtrzymało stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu i wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Skarga podlega oddaleniu, albowiem zaskarżone postanowienie jest prawidłowe. Przedmiotem niniejszej sprawy, a zarazem kwestią wymagającą rozstrzygnięcia jest stwierdzenie, czy Skarżący złożył zażalenie z uchybieniem terminu do jego wniesienia. Na wstępie należy wyjaśnić, że organ w postępowaniu wstępnym podejmuje czynności mające na celu ustalenie, czy zażalenie jest dopuszczalne oraz czy zostało wniesione z zachowaniem terminu. Warunkiem skuteczności czynności procesowej – wniesienia zażalenia – jest zachowanie ustawowego terminu. Uchybienie tego terminu powoduje bezskuteczność zażalenia, co oznacza, że sprawa nie będzie podlegała ponownej merytorycznej ocenie przez organ odwoławczy. W przypadku złożenia przez stronę skargi na postanowienie w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zażalenia, kontrola sądu ogranicza się jedynie do ustaleń co do tego, czy zażalenie zostało wniesione w terminie, a zatem czy organ miał podstawy do orzeczenia o przekroczeniu przez stronę terminu. W tym postępowaniu nie bada się prawidłowości rozstrzygania organu I instancji, gdyż zażalenie wniesione po terminie jest czynnością bezskuteczną. W takiej sytuacji występuje przeszkoda formalna do merytorycznego rozpatrzenia wniesionego zażalenia. Wniesienie przez stronę spóźnionego zażalenia zamyka jej drogę do instancyjnej kontroli wydanego rozstrzygnięcia. W kontekście powyższego nie można w ramach niniejszej sprawy administracyjnej merytorycznie odnosić się do zarzutów dotyczących zasadności odmowy wszczęcia postępowania w przedmiocie ustalenia zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości, ponieważ zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.) – dalej jako "p.p.s.a." sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, którą w tym przypadku jest kwestia uchybienia przez stronę terminu do wniesienia zażalenia. W związku z powyższym ani sąd, ani organ w ramach niniejszej sprawy nie są uprawnione do badania: zasadności odmowy wszczęcia postępowania, prawidłowości ustalenia podstawy opodatkowania w podatku od nieruchomości, czy naruszeń prawa procesowego w ww. zakresie. Ponadto zasygnalizowania wymaga, że stwierdzenie uchybienia terminu do złożenia zażalenia nie zależy od uznania organu, a obowiązek taki wynika wprost z ustawy. Zatem każde przekroczenie terminu zobowiązuje organ do wydania postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia środka zaskarżenia. Odnosząc powyższe uwagi do stanu niniejszej sprawy należy wskazać, że z akt sprawy wynika, że Wójta Gminy Stegna w dniu 22 sierpnia 2022 r. wydał postanowienie w sprawie odmowy wszczęcia postępowania. Postanowienie organu podatkowego zawierało pouczenie o terminie (7 dni od daty doręczenia) i sposobie wniesienia zażalenia (do organu II instancji za pośrednictwem organu I instancji). Sąd analizując dowody zgromadzone w aktach sprawy nie stwierdził jakichkolwiek nieprawidłowości przy doręczeniu ww. postanowienia. W myśl art. 165a § 2 O.p. na postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania służy zażalenie. Zgodnie z art. 236 § 2 pkt 1 O.p. zażalenie wnosi się w terminie 7 dni od dnia doręczenia postanowienia stronie. Z art. 236 § 2 pkt 1 O.p. wynika, że zażalenie wnosi się w terminie 7 dni od dnia doręczenia postanowienia, co prawidłowo zostało wskazane w pouczeniu skierowanym do Skarżącego. Możliwość skutecznego złożenia zażalenia została zatem ustawowo ograniczona terminem siedmiu dni od daty doręczenia postanowienia, co przejawia się tym, że spóźnione zażalenie nie będzie prowadziło do ponownej, merytorycznej analizy zaskarżonego rozstrzygnięcia. W celu stwierdzenia, czy Strona uchybiła terminowi do wniesienia zażalenia w pierwszej kolejności należy odnieść się do prawidłowość doręczenia postanowienia z dnia 22 sierpnia 2022 r. W niniejszej sprawie doręczenie postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania nastąpiło w sposób zastępczy zgodnie z niże wskazanymi przepisami Ordynacji podatkowej. Zgodnie z art. 148 O.p. pisma doręcza się osobom fizycznym pod adresem miejsca ich zamieszkania albo pod adresem do doręczeń w kraju (§ 1). Pisma osobom fizycznym mogą być także doręczane: w siedzibie organu podatkowego; w miejscu zatrudnienia lub prowadzenia działalności przez adresata - adresatowi lub osobie upoważnionej przez pracodawcę do odbioru korespondencji (§ 2). W razie niemożności doręczenia pisma w sposób określony w § 1 i 2, a także w innych uzasadnionych przypadkach pisma doręcza się w każdym miejscu, gdzie się adresata zastanie (§ 3). Stosowanie do art. 149 O.p. W przypadku nieobecności adresata w miejscu zamieszkania albo pod adresem do doręczeń w kraju pisma doręcza się za pokwitowaniem pełnoletniemu domownikowi, a gdyby go nie było lub odmówił przyjęcia pisma - sąsiadowi, zarządcy domu lub dozorcy - gdy osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. Zawiadomienie o doręczeniu pisma sąsiadowi, zarządcy domu lub dozorcy umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub na drzwiach mieszkania adresata, lub w widocznym miejscu przy wejściu na posesję, na której zamieszkuje adresat lub której adres wskazano jako adres do doręczeń. Analiza dowodu doręczenia przesyłki nr [...] wskazuje, że została ona wysłana na adres zamieszkania wskazywany przez Stronę w informacji o nieruchomościach i obiektach budowlanych IN-1 z dnia 22 lipca 2022 r. (tj.: [...]) i wobec niepodjęcia przesyłki przez adresata w terminie 14 dni od pierwszej próby doręczenia pozostawiona w aktach ze skutkiem doręczenia, co znajduje uzasadnienie w treści przepisów art. 150 O.p. Zgodnie z art. 150 § 1 pkt 1 O.p. w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 148 § 1 lub art. 149: operator pocztowy w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej - w przypadku doręczania pisma przez operatora pocztowego. Zgodnie z art. 150 § 2 O.p. zawiadomienie o pozostawaniu pisma w miejscu określonym w § 1, wraz z informacją o możliwości jego odbioru w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy w terminie 7 dni od dnia pozostawienia zawiadomienia, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, lub miejsca wskazanego jako adres do doręczeń w kraju, na drzwiach jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata. W myśl art. 150 § 3 O.p. w przypadku niepodjęcia pisma w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru pisma w terminie nie dłuższym niż 14 dni od dnia pierwszego zawiadomienia o złożeniu pisma w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy. Zgodnie z art. 150 § 4 O.p. w przypadku niepodjęcia pisma, doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy. Z treści art. 150 O.p. wynika zatem, że doręczenie w trybie zastępczym uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia czternastodniowego terminu, liczonego od dnia pierwszej nieudanej próby doręczenia, o której adresat dowiaduje się ze stosownego zawiadomienia - awizo. Od tej daty należy liczyć czternastodniowy termin do przyjęcia domniemania doręczenia pisma. Domniemanie to polega na założeniu, że adresat przesyłki zapoznał się z jej treścią ostatniego dnia tego terminu, a zatem z tą datą wiążą się również odpowiednie skutki procesowe, jak chociażby bieg terminu do wniesienia środków zaskarżenia. W rozpatrywanej sprawie przesyłka zawierająca postanowienie Wójta Gminy z dnia 22 sierpnia 2022 r., została przesłana na podany przez Skarżącego adres i wobec nieobecności adresata w tym miejscu była dwukrotnie awizowana (tj. w dniach: 24 sierpnia 2022 r. i 1 września 2022 r.), o czym umieszczono zawiadomienie w oddawczej skrzynce pocztowej. Na skutek niepodjęcia przesyłki w terminie 14 dni od daty pierwszego awiza została ona zwrócona do organu. Stanowiło to podstawę do uznania, że doręczenie Skarżącemu postanowienia było skuteczne i zostało dokonane w dniu 7 września 2022 r. (art. 150 § 1 i 4 O.p.). Wobec powyższego należało przyjąć fikcję prawną, że Skarżący otrzymał ww. postanowienie w dniu 7 września 2022 r. i został w nim pouczony o sposobie i terminie wniesienia zażalenia, a siedmiodniowy termin do złożenia zażalenia upłynął w dniu 14 września 2022 r. Sąd zauważa, że znajdująca się w aktach sprawy koperta nie zawiera braków, które wskazywałyby na jakiekolwiek nieprawidłowości przy doręczeniu. W konsekwencji powyższego prawidłowe jest stanowisko SKO, że Strona składając zażalenie dopiero w dniu 19 stycznia 2023 r uchybiła terminowi do jego wniesienia. Przy czym należy zauważyć, że w postępowaniu przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu, organ zobowiązany jest określić dwie daty: datę doręczenia postanowienia i datę upływu terminu do złożenia zażalenia. W niniejszej sprawie SKO zaniechało ustalenia tych dat wskazując jedynie ogólnie, że termin upłynął we wrześniu 2022 r., jednakże powyższe uchybienie nie miało wpływu na wynik sprawy, ponieważ jak wyżej wskazano termin do złożenia zażalenia upłynął w dniu 14 września 2022 r., natomiast zażalenie złożono w dniu 19 stycznia 2023 r., tym samym rozstrzygnięcie o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia zażalenia należało uznać za prawidłowe. Podsumowując, Sąd nie stwierdził podstaw do uchylenia zaskarżonego postanowienia, ponieważ w niniejszej sprawie prawidłowo przyjęto, że zażalenie zostało złożone z uchybieniem siedmiodniowego terminu określonego w art. 236 § 2 pkt 1 O.p. W konsekwencji SKO prawidłowo stwierdziło, że zażalenie zostało złożone z uchybieniem terminu do jego wniesienia i zastosowało art. 228 § 1 pkt 2 O.p. (zgodnie z którym organ odwoławczy w drodze postanowienia stwierdza uchybienie terminowi do wniesienia odwołania) w zw. z art. 239 O.p. (stosownie do którego w sprawach nieuregulowanych w niniejszym rozdziale do zażaleń mają odpowiednie zastosowanie przepisy dotyczące odwołań). Sąd rozpoznając niniejszą sprawę, będąc związany dyspozycją art. 134 § 1 p.p.s.a., nie stwierdził naruszeń prawa, które powodowałoby konieczność wyeliminowania zaskarżonego postanowienia z obrotu prawnego. Mając na względzie wszystkie przedstawione okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151 ww. ustawy, oddalił skargę.