I SA/Gd 89/12

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Aleksandra Rynduch-Szczawińska po rozpoznaniu w dniu 23 marca 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. R. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek postanawia: 1. umorzyć postępowanie z wniosku o przyznanie prawa pomocy w części obejmującej żądanie zwolnienia od kosztów sądowych, 2. przyznać wnioskodawcy prawo pomocy przez ustanowienie adwokata. Wnioskiem z dnia 16 lutego 2012 r., złożonym na formularzu PPF, J. R. zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Wraz z wnioskiem wnioskodawca przedłożył potwierdzenie przyjęcia wniosku o zawieszenie działalności gospodarczej z dnia 23 stycznia 2012 r. oraz kartę informacyjną leczenia szpitalnego z dnia 12 marca 1991 r. Przedmiotem zaskarżonej w niniejszej sprawie decyzji jest odmowa umorzenia należności z tytułu nieuregulowanych składek na ubezpieczenie społeczne i ubezpieczenie zdrowotne. Z tych względów w pierwszej kolejności wskazać należy, że zgodnie art. 239 pkt 1 lit. e) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. Poz. 270) – zwanej dalej p.p.s.a. – strona skarżąca działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Powyższe oznacza, że skarżący jest w niniejszej sprawie ustawowo zwolniony od ponoszenia kosztów sądowych. W konsekwencji wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych należało uznać za bezprzedmiotowy i umorzyć postępowanie w tym zakresie na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 p.p.s.a., o czym orzeczono w pkt 1 sentencji postanowienia. Rozpoznania wymaga zaś żądanie wnioskodawcy ustanowienia pełnomocnika z urzędu. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 245 § 3 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego następuje, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Stosownie do przepisu art. 246 § 3 p.p.s.a., adwokata, radcę prawnego, doradcę podatkowego lub rzecznika patentowego można ustanowić dla strony, która nie zatrudnia lub nie pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. Nie dotyczy to adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ustanowionego na podstawie przepisów o prawie pomocy. W myśl przepisu art. 262 p.p.s.a. przepisy o przyznaniu prawa pomocy, w zakresie dotyczącym zastępstwa prawnego na zasadach prawa pomocy, mają odpowiednie zastosowanie do stron korzystających z ustawowego zwolnienia od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. W świetle powołanych uregulowań przyznaje się prawo pomocy przez ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów związanych z ustanowieniem pełnomocnika z wyboru bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, oraz gdy nie pozostaje w stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym lub doradcą podatkowym, z wyjątkiem ustanowionego na podstawie przepisów o prawie pomocy. Zatem to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. Na podstawie złożonego przez wnioskodawcę oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach oraz przedłożonych przez niego na wezwanie referendarza sądowego wyjaśnień z dnia 9 marca 2012 r. oraz dokumentów źródłowych (wyciągów z rachunków bankowych, wyciągu z podatkowej księgi przychodów i rozchodów za 2011 r., obliczenia dochodu za 2011 r., faktury z dnia 10 listopada 2011 r., zestawienia cen leków, upomnień z dnia 1 marca 2012 r.) ustalono, że wnioskodawca prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe, utrzymując się z renty w wysokości 498,72 zł. W dniu 23 stycznia 2012 r. zgłosił wniosek o zawieszenie działalności gospodarczej, która za 2011 r. przyniosła mu stratę w wysokości 15.489,06 zł. Wnioskodawca nie jest właścicielem nieruchomości, nie posiada oszczędności, papierów wartościowych ani przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro, jest zadłużony u członków rodziny i znajomych na kwotę około 42.000 zł, posiada też zaległości względem ZUS z tytułu nieopłaconych składek, których łączna wysokość na dzień 1 marca 2012 r. wynosiła 15.599,42 zł. Majątek wnioskodawcy stanowi samochód (rok produkcji 1996), którego wartość wnioskodawca oszacował na 6.000 zł. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności faktyczne, a w szczególności wysokość dochodu wnioskodawcy oraz brak zasobów pieniężnych, uznano, iż wnioskodawca udowodnił, że nie ma realnych możliwości finansowych poniesienia kosztów ustanowienia pełnomocnika z wyboru bez uszczerbku koniecznego utrzymania. W konsekwencji na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., orzeczono jak w pkt 2 sentencji postanowienia.