I SA/Gd 897/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Przasnyski (spr.), Sędzia NSA Małgorzata Tomaszewska, Sędzia WSA Ewa Wojtynowska, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Monika Szymańska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 15 października 2014 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia 2 kwietnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości miesięcznej opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z dnia 2 kwietnia 2014 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta z dnia 9 stycznia 2014 r. w przedmiocie określenia M. K. wysokości miesięcznej opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Decyzja organu odwoławczego została wydana na tle następującego stanu faktycznego. M. K. jako właściciel nieruchomości, w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (tekst jedn.: Dz. U. z 2013 r. poz. 1399 ze zm.), mimo wezwania wystosowanego przez organ I instancji w dniu 17 czerwca 2013 r. nie złożył pierwszej deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Postanowieniem z dnia 27 sierpnia 2013 r. organ I instancji wszczął wobec M.K. postępowanie w sprawie określenia wysokości miesięcznej opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi z nieruchomości położonej w B. przy ul. (...) [...]. Decyzją z dnia 9 stycznia 2014 r. Burmistrz Miasta określił M. K. wysokość miesięcznej opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi z ww. nieruchomości za okres od lipca do grudnia 2013 r. w kwocie 25 zł. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ, powołując art.6c ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach wskazał, że właściciele nieruchomości są obowiązani ponosić na rzecz gminy, na terenie której są położone nieruchomości, opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Zgodnie zaś z art. 6o ww. ustawy w razie niezłożenia deklaracji, burmistrz określa w drodze decyzji wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, biorąc pod uwagę uzasadnione szacunki, w tym średnią ilość odpadów komunalnych, powstających na nieruchomościach o podobnym charakterze. Dalej organ podał, że przy ustalaniu wysokości opłaty posłużył się danymi uzyskanymi od "A" sp. z o.o., z których wynika, że w okresie od 1 grudnia 2011 r. do dnia 30 listopada 2012 r. na nieruchomości M. K. zużyto 55 m3 wody na cele bytowe. Na podstawie tych danych przyjęto, że średnio na nieruchomości, na której prowadzone jest gospodarstwo domowe, zużywane jest 4,58 m3 wody miesięcznie. Organ wskazał, że wziął pod uwagę stawkę w wysokości 5, 50 zł za 1 m3 zużytej wody, tj. tak jak za odpady zbierane w sposób nieselektywny (zmieszany) z uwagi na brak oświadczenia strony o zbieraniu odpadów w sposób w selektywny. Zatem, przyjmując miesięczne zużycie wody w ilości 4,58 m3 oraz stawkę opłaty w wysokości 5,50 zł za 1 m3, organ określił opłatę miesięczną za gospodarowanie odpadami komunalnymi w wysokości 25 zł, gdyż zgodnie z uchwałą Rady Miejskiej z dnia 6 marca 2013 r. nr [...] w sprawie metody ustalenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi i stawek tej opłaty oraz zwolnień przedmiotowych, opłatę z nieruchomości zamieszkałej ustala się jako iloczyn ilości zużytej wody z danej nieruchomości oraz stawki opłaty. Kwestionując ww. rozstrzygnięcie, M. K. wniósł pismem z dnia 27 stycznia 2014 r. odwołanie, w którym podniósł, że organ I instancji, określając wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, oparł się na danych, na podstawie których nie miał prawa naliczyć tej opłaty. Decyzją z dnia 2 kwietnia 2014 r. organ II instancji utrzymał w mocy decyzję Burmistrza Miasta z dnia 9 stycznia 2014 r. W motywach rozstrzygnięcia organ odwoławczy, po przytoczeniu mających zastosowanie w sprawie przepisów ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach stwierdził, że właściciele nieruchomości zamieszkałych mają obowiązek ponoszenia na rzecz gmin opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi oraz składania deklaracji, na podstawie których powyższa opłata ta jest wymierzana. Zdaniem Kolegium, w niniejszej sprawie nie budzi wątpliwości, że nieruchomość położona w B. przy ul. (...)[...] jest zamieszkała oraz że jej właściciel nie złożył deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Dalej Kolegium podkreśliło, że sposób dokonania przez organ I instancji ustalenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi mieści się w granicach dyspozycji art. 6o ww. ustawy, ponieważ organ posłużył się danymi uzyskanymi od "A" sp. z o.o., które są wiarygodne i aktualne. W związku z powyższym, według organu II instancji, ustalona wysokość miesięcznej opłaty w kwocie 25 zł jest prawidłowa. Końcowo organ odwoławczy zaakcentował, że postępowanie w sprawie było prowadzone zgodnie z przepisami ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r. poz. 749 ze zm.), zwanej dalej "O.p.". W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku M. K. wniósł o uchylenie decyzji organu odwoławczego oraz decyzji organu I instancji. Zdaniem skarżącego, gdyby postępowanie prowadzono zgodnie z przepisami prawa, to wydano by decyzje, które wykluczałyby objęcie go opłatą za gospodarowanie odpadami dla przedmiotowej nieruchomości. Podczas rozprawy przed Sądem, która odbyła się w dniu 15 października 2014 r., pełnomocnik skarżącego złożył do akt sprawy odpis pozwu Gminy przeciwko M. K., H. K. oraz W. K. o nakazanie pozwanym opuszczenie, opróżnienie i wydanie nieruchomości gruntowej, oznaczonej jako działka nr [...], o pow. 1800 m2, położonej przy ul. (...) [...] w B., dla której prowadzona jest księga wieczysta nr KW [...] oraz odpis postanowienia Sądu Rejonowego z dnia 20 listopada 2012 r. sygn. akt I [...], oddalającego wniosek H. K. o zasiedzenie wraz z odpisem postanowienia Sądu Okręgowego z dnia 12 września 2014 r. sygn. akt [...], oddalającego apelację od tego postanowienia. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z kolei z mocy art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012r. poz. 270 ze zm.) - zwanej dalej "p.p.s.a." - sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie; kontrola działalności administracji publicznej obejmuje orzekanie w sprawach skarg m.in. na decyzje administracyjne. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Sąd, dokonując kontroli zaskarżonej decyzji, stwierdził, że w tak zakreślonej kognicji decyzja ta nie narusza prawa. Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego, utrzymująca w mocy decyzję Burmistrza Miasta w sprawie określenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Powyższe decyzje zostały wydane na podstawie przepisów ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach. Przede wszystkim wskazać należy, iż ustawa ta w brzmieniu nadanym przepisami ustawy z dnia 1 lipca 2011 r. o zmianie ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 152, poz. 897), obowiązującym od 1 stycznia 2012 r., wywoływała wątpliwości w zakresie zgodności z normami Konstytucji niektórych jej uregulowań. Wyrokiem z dnia 28 listopada 2013 r., sygn. K 17/12 Trybunał Konstytucyjny orzekł m.in. w punkcie 3 i 4 sentencji, że: art. 6h i art. 6m ust. 1 w związku z art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach są zgodne z art. 2 Konstytucji RP; art. 6h i art. 6m ust. 1 w związku z art. 2 ust. 3 powołanej ustawy są zgodne z art. 2 Konstytucji RP. Nie ulega wątpliwości, że gminy są obowiązane do zorganizowania odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości, na których zamieszkują mieszkańcy - zgodnie z treścią art. 6c ust. 1 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach. Właściciel nieruchomości jest obowiązany złożyć do wójta, burmistrza lub prezydenta miasta deklarację o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi w terminie 14 dni od dnia zamieszkania na danej nieruchomości pierwszego mieszkańca lub powstania na danej nieruchomości odpadów komunalnych – art. 6m ust.1 tej ustawy. Z kolei przepis art. 6n ust. 1 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach stanowi, że: rada gminy, uwzględniając konieczność zapewnienia prawidłowego obliczenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi oraz ułatwienia składania deklaracji, określi, w drodze uchwały stanowiącej akt prawa miejscowego wzór deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi składanej przez właścicieli nieruchomości, obejmujący objaśnienia dotyczące sposobu jej wypełnienia oraz pouczenie, że deklaracja stanowi podstawę do wystawienia tytułu wykonawczego; uchwała zawiera także informację o terminach i miejscu składania deklaracji. Kluczowym w sprawie jest natomiast art. 6o ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, stanowiący, że w razie niezłożenia deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi albo uzasadnionych wątpliwości co do danych zawartych w deklaracji wójt, burmistrz lub prezydent miasta określa, w drodze decyzji, wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, biorąc pod uwagę uzasadnione szacunki, w tym średnią ilość odpadów komunalnych powstających na nieruchomościach o podobnym charakterze. Treść powyższej normy nie nasuwa wątpliwości, gdyż jej hipoteza zakłada, że w przypadku, gdy deklaracja właściciela nieruchomości przewidziana w art. 6m w ogóle nie została złożona, wtedy wójt, burmistrz lub prezydent miasta wydaje decyzję administracyjną o wysokości opłaty. Jak wskazano wyżej, to na właścicielu nieruchomości spoczywa obowiązek złożenia do właściwego organu deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. W niniejszej sprawie okolicznością bezsporną jest, że skarżący pomimo przewidzianego przepisami prawa wymogu oraz wezwania do złożenia deklaracji nie dopełnił tego obowiązku w wyznaczonym terminie. Zgodnie bowiem z § 2 uchwały Rady Miejskiej z dnia 20 grudnia 2012 r. nr [...] w sprawie określenia wzoru deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi składnej przez właściciela nieruchomości, termin ten upłynął w dniu 29 marca 2013 r. Ponadto, jak wynika z akt sprawy, w dniu 17 czerwca 2013 r. organ I instancji skierował do skarżącego wezwanie do złożenia deklaracji w terminie 7 dni od dnia otrzymania wezwania, lecz skarżący nie wypełnił tego obowiązku. M. K. akcentował w skardze, że niezgodnie z prawem został obciążony decyzją organu ustalającą opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi, czego potwierdzeniem miały być dokumenty przedłożone w trakcie rozprawy tj. odpis pozwu Gminy przeciwko M. K., H. K. oraz W. K. o nakazanie pozwanym opuszczenie, opróżnienie i wydanie nieruchomości gruntowej, oznaczonej jako działka nr [...], o pow. 1800 m2, położonej przy ul. (...) [...] w B. oraz odpisy postanowień Sądu Rejonowego oraz Sądu Okręgowego w sprawie o zasiedzenie ww. nieruchomości. Z przedłożonych dokumentów wynika, że właścicielem nieruchomości, w której zamieszkuje skarżący, jest Gmina. Odnosząc się do tych argumentów wypada zauważyć, że definicja "właściciela nieruchomości" wynika z art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, zgodnie z którym przez właścicieli nieruchomości - rozumie się także współwłaścicieli, użytkowników wieczystych oraz jednostki organizacyjne i osoby posiadające nieruchomości w zarządzie lub użytkowaniu, a także inne podmioty władające nieruchomością. Podnieść należy, że w przywołanym wyżej przepisie określono szeroki krąg podmiotów, które są (mogą być) adresatami obowiązków nałożonych przepisami ustawy. Powyższe podyktowane jest potrzebą zapewnienia prawidłowej i powszechnej realizacji celów i funkcji ustawy, wskazanych już w samej nazwie. Utrzymywanie czystości i porządku wymaga dokonywania czynności faktycznych i prawnych przez gminy i ich związki oraz wszystkie podmioty władające nieruchomościami. Sąd podkreśla, że Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu wspomnianego na wstępie wyroku z dnia 28 listopada 2013 r. stwierdził, że art. 6h i art. 6m ust. 1 w związku z art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy o utrzymaniu czystości są zgodne z zasadą poprawnej legislacji. Zdaniem Trybunału, z przepisów tych jednoznacznie wynika, że podmiotami zobowiązanymi do ponoszenia opłaty oraz do złożenia deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi są w pierwszej kolejności właściciele nieruchomości, przez których rozumie się także współwłaścicieli, użytkowników wieczystych oraz jednostki organizacyjne i osoby posiadające nieruchomość w zarządzie lub użytkowaniu, a także inne podmioty władające nieruchomością (zob. też wyrok TK z 5 listopada 1997 r., sygn. K 22/97, OTK ZU nr 3-4/1997, poz. 41). Trybunał potwierdził, że w ustawie o utrzymaniu czystości prawodawca przyjął szerszą definicję właściciela niż wynika to z art. 140 i n. ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz.U. Nr 16, poz. 93, ze zm.; dalej: kodeks cywilny). Zarazem jednak prawodawca odwołał się do zastanych pojęć prawa administracyjnego i cywilnego w szczególności takich jak: współwłasność (art. 195 i n. kodeksu cywilnego), prawo użytkowania (art. 252 i n. kodeksu cywilnego), użytkowanie wieczyste (art. 232 i n. kodeksu cywilnego), posiadanie samoistne, jak i zależne (art. 336 kodeksu cywilnego). Pojęcie władania nieruchomością oznacza posiadanie nieruchomości. Dlatego też osobą władającą nieruchomością jest zarówno posiadacz samoistny nieruchomości, jak i posiadacz zależny (użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą). Do kategorii osób władających nieruchomością należy zaliczyć również dzierżyciela, ponieważ osoba ta faktycznie włada rzeczą "za kogo innego" (art. 338 k.c.). W świetle powyższego, skarżący jest bezsprzecznie podmiotem władającym nieruchomością. Zdaniem Sądu, skarżący w toku postępowania poprzedzającego wydanie zaskarżonej decyzji nie wykazał skutecznie, że nie jest właścicielem nieruchomości w rozumieniu art. 2 ust.1 pkt 4 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, zaś przedłożone na rozprawie dokumenty również nie uprawniają do przyjęcia takiego stanowiska. Wprawdzie organy orzekające w niniejszej sprawie odniosły się do tej kwestii w sposób lakoniczny, jednakże uchybienie to nie miało jednak istotnego wpływu na wynik sprawy. Skoro więc skarżący nie złożył deklaracji, a jest właścicielem przedmiotowej nieruchomości w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, to w pełni uzasadnionym było wydanie przez Burmistrza Miasta decyzji określającej wysokość miesięcznej opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za okres od lipca 2013r. do grudnia 2013r. Zdaniem Sądu, zasadnie Kolegium uznało, że sposób dokonania przez organ I instancji ustalania wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi mieści się w granicach wynikających z treści art. 6o ww. ustawy, ponieważ organ I instancji posłużył się danymi uzyskanymi od "A" sp. z o.o., dotyczącymi zużycia wody na nieruchomości, które są wiarygodne i aktualne. Przy ustaleniu opłaty organ wziął pod uwagę stawkę w wysokości 5,50 zł za 1 m3 zużytej wody, tj. tak jak za odpady zbierane w sposób nieselektywny (zmieszany) z uwagi na brak oświadczenia skarżącego o zbieraniu odpadów w sposób selektywny. Zatem, przyjmując miesięczne zużycie wody w ilości 4,58 m3 oraz stawkę opłaty w wysokości 5,50 zł za 1 m3, Burmistrz Miasta określił opłatę miesięczną za gospodarowanie odpadami komunalnymi w wysokości 25 zł, gdyż zgodnie z uchwałą Rady Miejskiej z dnia 6 marca 2013 r. nr [...] w sprawie metody ustalenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi i stawek tej opłaty oraz zwolnień przedmiotowych, opłatę z nieruchomości zamieszkałej ustala się jako iloczyn ilości zużytej wody z danej nieruchomości oraz stawki opłaty. W związku z powyższym ustalona wysokość opłaty jest prawidłowa. Należy zaakcentować, że zgodnie z treścią art. 84 Konstytucji RP, każdy jest obowiązany do ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych, w tym podatków, określonych w ustawie. Opłata za gospodarowanie odpadami komunalnymi, jak wyjaśnił Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 28 listopada 2013r., jest świadczeniem pieniężnym, przymusowym, bezzwrotnym, jednostronnym, publicznoprawnym, odpłatnym i mającym realizować różne cele wynikające z przepisów ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach. Dlatego obowiązkiem skarżącego, jako właściciela - w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach - zamieszkanej przez niego nieruchomości, jest uiszczać opłatę. Jeśli nie złożył deklaracji, to obowiązkiem organu było określenie wysokości tej opłaty w drodze decyzji. Podsumowując, z uwagi na stosowaną na obszarze Gminy metodę ustalenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi od ilości wody zużytej na nieruchomości, ustalenie skarżącemu w drodze decyzji wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi na podstawie informacji, dotyczącej zużycia wody na nieruchomości położonej w B. przy ul. (...) [...], jest zgodne z obowiązującymi przepisami. Z tych względów, na podstawie art. 151 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, oddalił skargę.