I SA/Gd 9/10

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Monika Hennig po rozpoznaniu w dniu 8 kwietnia 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. G. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej [...] z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od lutego do grudnia 2005 r. postanawia odmówić skarżącemu przyznania prawa pomocy. Wnioskiem z dnia 20 stycznia 2010 r. (data stempla pocztowego) pełnomocnik M. G. zwrócił się o zwolnienie skarżącego od kosztów sądowych w niniejszej sprawie, w tym wpisu od skargi określonego w kwocie 24.851 zł. Braki formalne wniosku poprzez osobiste podpisanie go przez wnioskodawcę uzupełnione zostały w dniu 8 lutego 2010 r. (data stempla pocztowego). Zgodnie z brzmieniem art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wskazane przepisy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 p.p.s.a. Zatem to rzeczą wnioskodawcy jako zainteresowanego jest wykazanie, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonych przepisach. Tym samym to na nim spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. Ze złożonego przez wnioskodawcę oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, a także dołączonych do wniosku oraz przedłożonych na zarządzenie sędziego z dnia 17 lutego 2010 r. dokumentów źródłowych i dodatkowych oświadczeń, wynika, że prowadzi on gospodarstwo domowe wspólnie z żoną oraz dwojgiem małoletnich dzieci, pomiędzy małżonkami istnieje ustrój rozdzielności majątkowej (dowód: odpis umowy majątkowej małżeńskiej z dnia 5 kwietnia 2001 r.), źródłem utrzymania rodziny są dochody uzyskiwane przez wnioskodawcę z prowadzonej działalności gospodarczej w wysokości 3.230,76 zł oraz osiągane przez małżonkę dochody ze stosunku pracy w wysokości 1.391,12 zł netto miesięcznie (dowód: zaświadczenie od pracodawcy z dnia 3 marca 2010 r. o wysokości miesięcznego wynagrodzenia netto), majątek wnioskodawcy stanowią nieruchomości: (1) o powierzchni 0.23.55 ha zabudowana garażami i budynkiem, (2) o powierzchni 0.45.06 ha, na której znajduje się stacja paliw z trzema zbiornikami podziemnymi paliwowymi i dystrybutorem, (3) o powierzchni 0.16.32 ha zabudowana segmentem budynku magazynowo-warsztatowego o powierzchni 554 m2, (4) o powierzchni 1.83 ha (zabudowana), (5) o powierzchni 0.49 ha (niezabudowana), natomiast oboje małżonkowie posiadają (6) nieruchomość o powierzchni 0.0820 ha przeznaczoną pod budowę domu jednorodzinnego mieszkalnego zabudowaną budynkiem oraz (7) mieszkanie o powierzchni 60,20 m2 (własnościowe spółdzielcze prawo do lokalu), przy czym na każdej z opisanych nieruchomości i praw ustanowione zostały hipoteki na rzecz banków i Skarbu Państwa (dowód: notatka sporządzona w dniu 14 czerwca 2007 r. z inspekcji w wydziale ksiąg wieczystych sądu rejonowego, odpisy ksiąg wieczystych, odpis oświadczenia o uzgodnieniu treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym, umowa pożyczki oraz ustanowienie hipoteki z dnia 19 października 2009 r.), zaś z nieruchomości wymienionych w punktach od 1 do 4 i 6 oraz z pozostałych składników majątku wnioskodawcy, tj. samochodu osobowego marki [...], rok produkcji 1998, trzech dystrybutorów paliwa i pompy prowadzona jest egzekucja (dowód: odpisy zawiadomień z dnia 12 października 2009 r. o wszczęciu egzekucji z nieruchomości, odpis księgi wieczystej, odpis protokołu zajęcia ruchomości przez komornika sądowego), małżonka posiada samochód osobowy marki [...], rok produkcji 2002 o wartości 24.500 zł, na którego zakup zaciągnęła kredyt (dowód: kopia umowy o kredyt z dnia 27 stycznia 2010 r. i faktury VAT z dnia 28 stycznia 2010 r.), małżonkowie na rachunkach bankowych nie posiadają oszczędności (kopie wyciągów z rachunków bankowych sporządzonych za okres od 1 listopada 2009 r. do 31 stycznia 2010 r., 3 listopada 2009 r. do 1 lutego 2010 r., 15 grudnia 2009 r. do 1 marca 2010 r. oraz na dzień 31 grudnia 2009 r.), koszty utrzymania rodziny według dodatkowego oświadczenia z dnia 2 marca 2010 r., do których zaliczono opłatę za czynsz, energię elektryczną oraz odpłatne leczenie, w tym wizyty lekarskie i zakup leków, wynoszą 930 zł. Wnioskodawca przedstawił kopię pisma z banku z dnia 25 czerwca 2009 r., wezwanie do zapłaty – monit z dnia 25 czerwca 2009 r., odpis wezwania do zapłaty należności z dnia 17 sierpnia 2009 r., odpisy zawiadomień o wszczęciu egzekucji z nieruchomości z dnia 12 października 2009 r., salda zobowiązań z tytułu kredytów z dnia 25 listopada 2009 r., odpis aktu notarialnego – umowy pożyczki z dnia 19 października 2009 r., z których wynika, że posiada on zadłużenie z tytułu zaciągniętych w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą kredytów bankowych (inwestycyjnych, obrotowych, odnawialnych) w łącznej wysokości 1.458.459,90 zł (należność główna bez odsetek) oraz zobowiązanie z tytułu pożyczki udzielonej przez osobę fizyczną w wysokości 150.000 zł. Natomiast kwota zobowiązań małżonków z tytułu kredytu mieszkaniowego oraz pożyczki hipotecznej na dzień 1 lutego 2010 r. wynosiła 6.483,99 euro oraz 35.463,07 zł (dowód: zawiadomienia o wysokości raty z dnia 16 listopada 2009 r.). Skarżący przedłożył także kopie zeznań podatkowych za lata 2007-2008 (PIT-36L, PIT-B), w których wykazał, że z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej w zakresie handlu detalicznego paliwami i akcesoriami samochodowymi osiągnął w roku 2007 dochód w kwocie 346.435,58 zł (deklarując przychód w wysokości 10.988.566,54 zł i koszty jego uzyskania – 10.642.130,96 zł), zaś w roku 2008 dochód z tego tytułu wyniósł 104.691,75 zł, przychód – 11.634.722,11 zł a koszty jego uzyskania – 11.530.030,36 zł. Z dołączonego odpisu bilansu na dzień 31 grudnia 2009 r. wynika zaś, że w roku 2009 wnioskodawca osiągnął zysk netto w wysokości 24.184,51 zł. Nadto, z informacji PIT-B stanowiącej załącznik do zeznania podatkowego za rok 2008 wynika, że wnioskodawca prowadzi także działalność w zakresie usług transportowych pod nazwą "A", jego udział wynosi 20%. Spółka we wskazanym roku podatkowym wykazała stratę w wysokości 3.019,95 zł, deklarując przychód w wysokości 13.400 zł i koszty jego uzyskania w kwocie 16.419,95 zł. Analiza materiału dowodowego wskazuje, że skarżący nie wykazał, że spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy. Przedstawił on bowiem swoją sytuację finansową w sposób selektywny, manipulując danymi tak by potwierdzały jego trudne położenie. Tym samym oświadczenie skarżącego uznać należało za niewiarygodne i sprzeczne z dokonanymi ustaleniami, a jego rzeczywiste możliwości płatnicze za nadal budzące istotne wątpliwości. W pierwszej kolejności wskazać należy, że skarżący przedstawił dokumenty w zakresie osiągniętego przychodu (dochodu) z prowadzonej działalności gospodarczej jedynie za lata 2007-2008, pomijając dowody, które potwierdzałyby dochody osiągnięte z tego tytułu w roku 2009. Danych tego rodzaju nie sposób ustalić na podstawie przedłożonego niepełnego sprawozdania finansowego, czyli wyłącznie bilansu sporządzonego na dzień 31 grudnia 2009 r. Wnioskodawca przedłożył wprawdzie wyciągi z rachunków bankowych prowadzonych zarówno na potrzeby działalności gospodarczej, jak i osobiste, z których wynika, iż na koniec 2009 r. zgromadził środki w niewielkiej wysokości (102,70 zł), bądź też salda końcowe kont były ujemne, jednakże dane przedstawione w bilansie sporządzonym na dzień 31 grudnia 2009 r. temu przeczą. I tak, w pozycji B.III.1. lit. c) bilansu ujęto kwotę 527.210,29 zł jako środki pieniężne w kasie i na rachunkach. Takie ustalenia prowadzą do wniosku, iż skarżący nie nadesłał wyciągów ze wszystkich posiadanych rachunków bankowych i innych, na których gromadzone są środki pieniężne, przedkładając tylko te, które potwierdzały brak możliwości finansowych na pokrycie wpisu od skargi. Jeżeli zaś środki pieniężne wykazane w bilansie znajdowały się w kasie to wnioskodawca zobowiązany był do ich ujawnienia w złożonym wniosku o przyznanie prawa pomocy w rubryce 7.2.1. Z przedstawionych dokumentów nie wynika zaś, że egzekucja prowadzona jest z rachunków bankowych, wkładów oszczędnościowych, innych wierzytelności pieniężnych czy praw majątkowych. Także wykazana w bilansie kwota zobowiązań wnioskodawcy z tytułu zaciągniętych kredytów i pożyczek istotnie różni się od ich wysokości ustalonej na podstawie przedłożonych przez stronę dokumentów. W bilansie wykazano bowiem kwotę 823.162,65 zł, zaś z nadesłanych dokumentów wynika, że wynosi ona ogółem 1.608.459,90 zł. Wskazać również należy, że prowadzona względem majątku wnioskodawcy egzekucja sama w sobie nie może stanowić okoliczności, która w rozpoznawanej sprawie uzasadniałaby zwolnienie od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych. Wprawdzie posiadane przez skarżącego składniki majątku, w tym ruchomości wykorzystywane w prowadzonej działalności gospodarczej podlegają zajęciu, jednakże nie można pominąć faktu, że jednocześnie pozostawione zostały pod jego dozorem, co potwierdza treść protokołu zajęcia. Tym samym wnioskodawca nadal może prowadzić (i prowadzi) działalność gospodarczą, z zastrzeżeniem art. 102 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2002 r. Nr 110, poz. 968 ze zm.). Także w przypadku zajęcia nieruchomości mogą one pozostawać w zarządzie zobowiązanego, który – w myśl art. 110i powołanej ustawy – ma prawo rozporządzania nimi w granicach zwykłego zarządu. W tym miejscu wyjaśnić należy, że zwykły zarząd odnosi się do czynności polegających na zwykłej, codziennej eksploatacji rzeczy (i przedsiębiorstwa), na dokonywaniu czynności niezbędnych do utrzymania działalności w określonej sferze stosunków prawnych, na zaciąganiu zobowiązań w związku z tą działalnością, zawieraniu umów dzierżawy, najmu (por. K. Piasecki, Kodeks cywilny. Księga Pierwsza. Część ogólna. Komentarz, Zakamycze, 2003). W konsekwencji wnioskodawca może oddać w najem, bądź dzierżawę nieruchomości (budynki i budowle na nich usytuowane), które nie są przez niego wykorzystywane w prowadzonej działalności gospodarczej i pobierać z tego tytułu pożytki. Nie bez znaczenia jest także okoliczność, że żona wnioskodawcy w dniu 28 stycznia 2010 r. dokonała zakupu dostawczego samochodu osobowego typu van za kwotę 24.500 zł, która stanowi niemalże równowartość wpisu od skargi w niniejszej sprawie. Fakt, iż zakup został sfinansowany środkami pochodzącymi z kredytu bankowego udzielonego w wysokości 26.264 zł pozwala jedynie stwierdzić, iż pomimo zaciągniętych dotychczas zobowiązań posiada ona zdolność kredytową. Nadmienić przy tym należy, że skarżący, prowadząc przez kilka lat działalność gospodarczą, z której osiągał ponad dziesięciomilionowe przychody, winien liczyć się z możliwością prowadzenia procesów sądowych i związaną z tym koniecznością ponoszenia ich kosztów, a tym samym mógł i powinien zabezpieczyć w tym celu odpowiednie środki finansowe. Z tych wszystkich względów uznano, iż wnioskodawca nie udowodnił, że spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy i na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji postanowienia.