I SA/Gd 9/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Sławomir Kozik po rozpoznaniu w dniu 29 kwietnia 2010 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M.G. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 28 października 2009 r. Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od lutego do grudnia 2005 r. postanawia odmówić skarżącemu przyznania prawa pomocy. M. G. pismem z dnia 20 stycznia 2010 r. wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych w niniejszej sprawie, w tym wpisu od skargi w kwocie 24.851zł. Postanowieniem z dnia 8 kwietnia 2010 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku odmówił wnioskodawcy przyznania prawa pomocy. Od powyższego postanowienia M. G. złożył sprzeciw podnosząc, że nie zgadza się z ustaleniami poczynionymi w toku rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy. Skarżący wskazał, że nie dokonuje żadnej manipulacji przedstawionymi wskaźnikami, bowiem wynikają one z przedłożonych dokumentów. Skarżący nie mógł przedłożyć bilansu finansowego za rok 2009, bowiem brak było rozliczenia za ten rok. Firma z powodu braku płynności finansowej została zlikwidowana. Wnioskodawca wyjaśnił, że nie wszystkie wykazane w bilansie zadłużenia dotyczą wyłącznie firmy. Występują zadłużenia hipoteczne skarżącego jako osoby fizycznej. Wszelkie dokumenty w tym zakresie zostały przedłożone. W ocenie skarżącego pozostawienie nieruchomości i ruchomości pod dozorem nie oznacza uzyskania możliwości płatniczych, albowiem musiałby dokonać ich sprzedaży, co nie jest możliwe ze względu na zajęcia egzekucyjne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Zgodnie z brzmieniem art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wskazane przepisy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 p.p.s.a. Zatem to rzeczą wnioskodawcy jako zainteresowanego jest wykazanie, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonych przepisach. Tym samym to na nim spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. Ze złożonego przez wnioskodawcę oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, a także przedłożonych dokumentów źródłowych i dodatkowych oświadczeń, wynika, że prowadzi on gospodarstwo domowe wspólnie z żoną oraz dwojgiem małoletnich dzieci, pomiędzy małżonkami istnieje ustrój rozdzielności majątkowej (dowód: odpis umowy majątkowej małżeńskiej z dnia 5 kwietnia 2001 r.), źródłem utrzymania rodziny są dochody uzyskiwane przez wnioskodawcę z prowadzonej działalności gospodarczej w wysokości 3.230,76 zł oraz osiągane przez małżonkę dochody ze stosunku pracy w wysokości 1.391,12 zł netto miesięcznie (dowód: zaświadczenie od pracodawcy z dnia 3 marca 2010 r. o wysokości miesięcznego wynagrodzenia netto), majątek wnioskodawcy stanowią nieruchomości: (1) o powierzchni 0.23.55 ha zabudowana garażami i budynkiem, (2) o powierzchni 0.45.06 ha, na której znajduje się stacja paliw z trzema zbiornikami podziemnymi paliwowymi i dystrybutorem, (3) o powierzchni 0.16.32 ha zabudowana segmentem budynku magazynowo-warsztatowego o powierzchni 554 m2, (4) o powierzchni 1.83 ha (zabudowana), (5) o powierzchni 0.49 ha (niezabudowana), natomiast oboje małżonkowie posiadają (6) nieruchomość o powierzchni 0.0820 ha przeznaczoną pod budowę domu jednorodzinnego mieszkalnego zabudowaną budynkiem oraz (7) mieszkanie o powierzchni 60,20 m2 (własnościowe spółdzielcze prawo do lokalu), przy czym na każdej z opisanych nieruchomości i praw ustanowione zostały hipoteki na rzecz banków i Skarbu Państwa (dowód: notatka sporządzona w dniu 14 czerwca 2007 r. z inspekcji w wydziale ksiąg wieczystych sądu rejonowego, odpisy ksiąg wieczystych, odpis oświadczenia o uzgodnieniu treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym, umowa pożyczki oraz ustanowienie hipoteki z dnia 19 października 2009 r.), zaś z nieruchomości wymienionych w punktach od 1 do 4 i 6 oraz z pozostałych składników majątku wnioskodawcy, tj. samochodu osobowego marki [...], rok produkcji 1998, trzech dystrybutorów paliwa i pompy prowadzona jest egzekucja (dowód: odpisy zawiadomień z dnia 12 października 2009 r. o wszczęciu egzekucji z nieruchomości, odpis księgi wieczystej, odpis protokołu zajęcia ruchomości przez komornika sądowego), małżonka posiada samochód osobowy marki [...], rok produkcji 2002 o wartości 24.500 zł, na którego zakup zaciągnęła kredyt (dowód: kopia umowy o kredyt z dnia 27 stycznia 2010 r. i faktury VAT z dnia 28 stycznia 2010 r.), małżonkowie na rachunkach bankowych nie posiadają oszczędności (kopie wyciągów z rachunków bankowych sporządzonych za okres od 1 listopada 2009 r. do 31 stycznia 2010 r., 3 listopada 2009 r. do 1 lutego 2010 r., 15 grudnia 2009 r. do 1 marca 2010 r. oraz na dzień 31 grudnia 2009 r.), koszty utrzymania rodziny według dodatkowego oświadczenia z dnia 2 marca 2010 r., do których zaliczono opłatę za czynsz, energię elektryczną oraz odpłatne leczenie, w tym wizyty lekarskie i zakup leków, wynoszą 930 zł. Wnioskodawca przedstawił kopię pisma z banku z dnia 25 czerwca 2009 r., wezwanie do zapłaty – monit z dnia 25 czerwca 2009 r., odpis wezwania do zapłaty należności z dnia 17 sierpnia 2009 r., odpisy zawiadomień o wszczęciu egzekucji z nieruchomości z dnia 12 października 2009 r., salda zobowiązań z tytułu kredytów z dnia 25 listopada 2009 r., odpis aktu notarialnego – umowy pożyczki z dnia 19 października 2009 r., z których wynika, że posiada on zadłużenie z tytułu zaciągniętych w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą kredytów bankowych (inwestycyjnych, obrotowych, odnawialnych) w łącznej wysokości 1.458.459,90 zł (należność główna bez odsetek) oraz zobowiązanie z tytułu pożyczki udzielonej przez osobę fizyczną w wysokości 150.000 zł. Natomiast kwota zobowiązań małżonków z tytułu kredytu mieszkaniowego oraz pożyczki hipotecznej na dzień 1 lutego 2010 r. wynosiła 6.483,99 euro oraz 35.463,07 zł (dowód: zawiadomienia o wysokości raty z dnia 16 listopada 2009 r.). Skarżący przedłożył także kopie zeznań podatkowych za lata 2007-2008 (PIT-36L, PIT-B), w których wykazał, że z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej w zakresie handlu detalicznego paliwami i akcesoriami samochodowymi osiągnął w roku 2007 dochód w kwocie 346.435,58 zł (deklarując przychód w wysokości 10.988.566,54 zł i koszty jego uzyskania – 10.642.130,96 zł), zaś w roku 2008 dochód z tego tytułu wyniósł 104.691,75 zł, przychód – 11.634.722,11 zł a koszty jego uzyskania – 11.530.030,36 zł. Z dołączonego odpisu bilansu na dzień 31 grudnia 2009 r. wynika zaś, że w roku 2009 wnioskodawca osiągnął zysk netto w wysokości 24.184,51 zł. Nadto, z informacji PIT-B stanowiącej załącznik do zeznania podatkowego za rok 2008 wynika, że wnioskodawca prowadzi także działalność w zakresie usług transportowych pod nazwą Z. K., M. G. S.C., jego udział wynosi 20%. Spółka we wskazanym roku podatkowym wykazała stratę w wysokości 3.019,95 zł, deklarując przychód w wysokości 13.400 zł i koszty jego uzyskania w kwocie 16.419,95 zł. Analiza materiału dowodowego wskazuje, że skarżący nie wykazał, że spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy. Sąd uznał oświadczenie skarżącego za niewiarygodne i sprzeczne z dokonanymi ustaleniami, a jego rzeczywiste możliwości płatnicze za nadal budzące istotne wątpliwości. Skarżący pominął dowody, które potwierdzałyby dochody osiągnięte w roku 2009. Danych tego rodzaju nie sposób ustalić na podstawie przedłożonego niepełnego sprawozdania finansowego. Analiza powyższego bilansu prowadzi do wniosku, iż skarżący nie nadesłał wyciągów ze wszystkich posiadanych rachunków bankowych i innych, na których gromadzone są środki pieniężne, przedkładając tylko te, które potwierdzały brak możliwości finansowych na pokrycie wpisu od skargi. Także wykazana w bilansie kwota zobowiązań wnioskodawcy z tytułu zaciągniętych kredytów i pożyczek istotnie różni się od ich wysokości ustalonej na podstawie przedłożonych przez stronę dokumentów. W bilansie wykazano kwotę 823.162,65 zł, zaś z nadesłanych dokumentów wynika, że wynosi ona ogółem 1.608.459,90 zł. Zajęte składniki majątku pozostawiono pod dozorem wnioskodawcy, co sprawia, że może prowadzić działalność gospodarczą i osiągać dochody. Nie bez znaczenia jest także okoliczność, że żona wnioskodawcy w dniu 28 stycznia 2010 r. dokonała zakupu samochodu za kwotę 24.500 zł, która stanowi niemalże równowartość wpisu od skargi w niniejszej sprawie. Fakt, iż zakup został sfinansowany środkami pochodzącymi z kredytu bankowego udzielonego w wysokości 26.264 zł pozwala jedynie stwierdzić, iż pomimo zaciągniętych zobowiązań posiada ona zdolność kredytową. Ponadto, zakup pojazdu za taką kwotę dowodzi, że podstawowe potrzeby rodziny życiowe były zaspokajane. Jest to też okoliczność istotna o tyle, że w przypadku osób pozostających w związku małżeńskim oceny możliwości poniesienia kosztów sądowych dokonuje się również z uwzględnieniem sytuacji majątkowej współmałżonka. Małżonkowie mają bowiem względem siebie obowiązek pomocy, obejmujący swym zakresem także prowadzenie procesów sądowych i pokrywanie związanych z nimi kosztów, którego to obowiązku nie niweczy zniesienie między małżonkami wspólności ustawowej (por. postanowienie SN z 5 maja 1967 r., sygn. akt I CZ 37/67, LEX nr 6155, postanowienie NSA z dnia 6 października 2004 r., sygn. akt GZ 71/04. ONSAiWSA 2005 r. nr 1 poz. 8). Z istoty obowiązku wzajemnej pomocy małżonków wynika, że prawo pomocy nie może być przyznane jednemu z małżonków, jeżeli dochody drugiego małżonka pozwalają na pokrycie kosztów sądowych bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Nadmienić również należy, że skarżący, prowadząc przez kilka lat działalność gospodarczą, z której osiągał ponad dziesięciomilionowe przychody, winien liczyć się z możliwością prowadzenia procesów sądowych i związaną z tym koniecznością ponoszenia ich kosztów, a tym samym mógł i powinien zabezpieczyć w tym celu odpowiednie środki finansowe. W tym stanie rzeczy, z uwagi na uchylenie się od przedłożenia dokumentów lub złożenia oświadczeń pozwalających ocenić zasadność wniosku nie można przyjąć, że wnioskodawca dokonał wszelkich starań, by w sposób zupełny zobrazować swoją sytuację finansową. W ocenie Sądu postępowanie wnioskodawcy nie pozwala na wyjaśnienie istotnych wątpliwości dotyczących jego rzeczywistej sytuacji majątkowej. W związku z powyższym Sąd uznał, że wnioskodawca nie wykazał, że spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy. Sąd nie jest przy tym zobowiązany do prowadzenia dochodzenia wówczas, gdy dokładne dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych wnioskodawcy nie są znane, albowiem uchyla się on od złożenia odpowiednich dokumentów, czy oświadczeń w tym przedmiocie. Rzeczą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Z tych względów Sąd na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., orzekł jak w postanowieniu.