I SA/Gd 900/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Gorzeń, Sędziowie Sędzia NSA Elżbieta Rischka, Sędzia WSA Ewa Wojtynowska ( spr.), po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym w dniu 7 stycznia 2021 r. sprawy ze skargi R.B. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w G. z dnia 8 lipca 2020 r., nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę. Zaskarżonym postanowieniem Dyrektor Izby Administracji Skarbowej ( dalej: DIAS, organ odwoławczy ) działając na podstawie: - art. 138 § 2 w związku z art. 127 § 2 i art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm.), dalej jako K.p.a., - art. 59 § 5 w związku z art. 17 § 1 i art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jednolity: Dz. U. z 2019 r., poz. 1438 ze zm.), dalej jako u.p.e.a., po rozpatrzeniu zażalenia R.B. na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 14 maja 2020 r. w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie zmienionego tytułu wykonawczego z dnia 18 maja 2018 r., uchylił zaskarżone postanowienie w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. Powyższe rozstrzygnięcie zostało wydane w następującym stanie faktycznym sprawy: Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej decyzją z dnia 4 października 2017r. ustalił R.B. zobowiązanie w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych od dochodów z nieujawnionych źródeł przychodów lub nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach za 2007r. Przedmiotowej decyzji postanowieniem z dnia 16 października 2017r. nadano rygor natychmiastowej wykonalności. Ww. postanowienie zostało doręczone pełnomocnikowi strony za pomocą środków komunikacji elektronicznej w dniu 31 października 2017r. Na podstawie tego postanowienia decyzja Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej stała się wykonalna, zatem w dniu 31 października 2017r. wystawiono tytuł wykonawczy oraz wszczęto wobec zobowiązanego postępowanie egzekucyjne. Zawiadomieniami z dnia 8 listopada 2017r. dokonano zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w [...] S.A. oraz zajęcia świadczenia z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych. Przedmiotowe zawiadomienia wraz z odpisem tytułu wykonawczego zostały odebrane przez R.B. w dniu 24 listopada 2017r. W związku z wniesieniem przez zobowiązanego zarzutów na prowadzone postępowanie egzekucyjne Naczelnik Urzędu Skarbowego w P pismami z dnia 1 grudnia 2017r. wniósł o wstrzymanie realizacji zajęć przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych oraz [...] S.A. Postępowanie w przedmiocie zgłoszonych zarzutów zostało ostatecznie rozstrzygnięte postanowieniem Naczelnika Urzędu Skarbowego w P z dnia 30 kwietnia 2018r. Zobowiązany wniósł zażalenie na przedmiotowe postanowienie z uchybieniem terminu do jego wniesienia, a DIAS postanowieniem z dnia 26 lipca 2018r. odmówił przywrócenia terminu do jego wniesienia. W dniu 18 maja 2018r. wierzyciel wystawił zmieniony tytuł wykonawczy w związku z wydaniem przez DIAS decyzji z dnia 5 kwietnia 2018r. uchylającej decyzję organu I instancji w całości i ustalającej wysokość zobowiązania podatkowego w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych od dochodów z nieujawnionych źródeł przychodów lub nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach za 2007r. w kwocie 79.931,00 zł. Organ egzekucyjny dokonał aktualizacji zawiadomienia o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego strony na poczet należności pieniężnej w [...] S.A. i podjął wstrzymaną realizację zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego z dniem 11 lutego 2020r., a także w tym samym dniu dokonał zajęcia świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej w organie rentowym ZUS. W dniu 26 lutego 2020r. organ egzekucyjny sporządził zawiadomienie o zmianie wysokości zajęcia egzekucyjnego dokonanego u dłużnika zajętej wierzytelności - Zakład Ubezpieczeń Społecznych i dołączył do przedmiotowej aktualizacji odpis zmienionego tytułu wykonawczego, Pismem z dnia 19 marca 2020 r. R.B., powołując się na okoliczności wprowadzenia stanu epidemii i konieczność zapewnienia środków niezbędnego utrzymania, wniósł o umorzenie względnie zawieszenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie na podstawie zmienionego tytułu wykonawczego. W odpowiedzi na wezwanie organu wyjaśnił, że powyższe pismo stanowi wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego złożony na podstawie art. 59 § 1 pkt 2, 3 i 7 u.p.e.a. Ponadto wskazał, że stan faktyczny i prawny zmienił się po dacie złożenia wniosku z dnia 25 lutego2020 r. o umorzenie postępowania egzekucyjnego jak i wniosku z dnia 19 marca 2020r. o umorzenie względnie zawieszenie prowadzonego postępowania egzekucyjnego z uwagi na wprowadzony stan epidemii Covid-19 i wejście w życie przepisów wynikających z tarczy antykryzysowej. Postanowieniem z dnia 14 maja 2020r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w P odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego, gdyż w niniejszej sprawie nie zaistniała żadna okoliczność wymieniona w art. 59 § 1 pkt. 2, 3 i 7 uprawniająca do umorzenia postępowania. R.N. wniósł zażalenie na powyższe postanowienie, zarzucając naruszenie: - art. 59 § 1 pkt. 2, 3 i 7 u.p.e.a., - art. 15 zzs ust. 9 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U.2020 r., poz.568), - art. 124 § 1, § 2 K.p.a. w związku z art. 59 § 1 pkt. 2, 3, i 7 u.p.e.a., poprzez ich niewłaściwe zastosowanie. W oparciu o powyższe zarzuty wniósł o uchylenie postanowienia w całości i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez umorzenie postępowania egzekucyjnego. Postanowieniem z dnia 8 lipca 2020r. DIAS uchylił postanowienie organu I instancji w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu DIAS wskazał, że postanowieniem z dnia 8 czerwca 2020 r. uchylił w całości i przekazał do ponownego rozpoznania zaskarżone przez stronę postanowienie wydane przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w P z dnia 15 kwietnia 2020 r., które rozstrzygnęło podniesione przez zobowiązanego kwestie z pisma z dnia 25 lutego 2020 r. w tożsamym przedmiocie tj. umorzenia postępowania egzekucyjnego. W ocenie organu odwoławczego brak było podstaw do odrębnego procedowania w sprawie pisma z dnia 25 lutego 2020 r. zatytułowanego "wniosek o umorzenie względnie zawieszenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie zmienionego tytułu wykonawczego wystawionego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w P z dnia 18 maja 2018 r." ze względu na stan zagrożenia epidemicznego. Zdaniem organu okoliczności sprawy dowodzą wspólnego stanu faktycznego i tożsamej podstawy prawnej, stąd zasadne było połączenie obu spraw, tj. wniosku z dnia 25 lutego 2020 r. oraz pisma z dnia 19 marca 2020 r. do wspólnego ich rozpoznania. W konsekwencji DIAS uznał, że okoliczności niniejszej sprawy uzasadniają podjęcie rozstrzygnięcia na podstawie art. 138 § 2 K.p.a., bowiem rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w znacznej części. Orzeczenie organu pierwszej instancji podjęte zostało bowiem bez zbadania i oceny wszystkich zgłoszonych przesłanek oraz istotnych dla rozstrzygnięcia okoliczności. Takie działanie organu pierwszej instancji naruszało zasady określone w art. 7 i art. 8 oraz w art. 77 § 1 K.p.a.. Charakter uchybień, jakich dopuścił się organ egzekucyjny, przesądza o uchyleniu postanowienia i przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. Przy czym powyższe naruszenie przepisów postępowania nie może zostać sprostowane przez organ drugiej instancji bez naruszenia wyrażonej w art. 15 K.p.a. zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy, organ egzekucyjny w pierwszej kolejności winien wziąć pod uwagę wskazane w niniejszym rozstrzygnięciu okoliczności. Niemniej sposób przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego i ocena uzyskanych dowodów w tym zakresie należy do kompetencji organu I instancji. Przy czym ponowne rozpatrzenie sprawy nie może ograniczać się jedynie do zbadania okoliczności wskazanych przez organ II instancji, bowiem organ I instancji jest zobowiązany do kompleksowego rozpoznania sprawy i wydania stosownego rozstrzygnięcia w jej przedmiocie. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na powyższe postanowienie strona, zarzucając mu naruszenia przepisów postępowania, które miały istotny wpływ na wynik sprawy tj: 1. art. 138 § 2 w związku z art. 144 K.p.a., w związku art. 18 u.p.e.a., 2. art. 59 § 1 pkt. 2, 3 i 7 u.p.e.a., 3. art. 15 zzs ust. 1 i 9 ustawy z dnia 31 marca 2020 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19 innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020r. poz. 568), 4. art. 124 § 1 i § 2 K.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie, wniosła o: - uchylenie w całości postanowienia DIAS - zasądzenie od organu na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. DIAS w odpowiedzi na skargę, wnosząc o jej oddalenie, podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku ustalił i zważył, co następuje: Na wstępie rozważań należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 2167) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.) - dalej: "P.p.s.a.", stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty. W wyniku takiej kontroli postanowienie może zostać uchylone w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) P.p.s.a.). Z przepisu art. 134 § 1 P.p.s.a. wynika z kolei, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Tym samym, sąd ma prawo i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony. Należy również wskazać, że w myśl art. 119 pkt 3 P.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Skarga jest bezzasadna. W okolicznościach rozpoznawanej sprawy istotne jest, czy rację ma DIAS uchylając na podstawie art. 138 § 2 K.p.a., postanowienie organu I instancji wobec potrzeby uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w znacznej części, polegającego na prawidłowej analizie kwestii podniesionych przez R.B. w piśmie z dnia 25 lutego 2020 r. oraz z dnia 19 marca 2020 r. sprecyzowanych pismami z dnia 2 kwietnia 2020 r. oraz w dniu 27 kwietnia 2020 r. Jak wynika z akt sprawy DIAS postanowieniem z dnia 8 czerwca 2020 r. uchylił w całości i przekazał do ponownego rozpoznania zaskarżone przez R.B. postanowienie wydane przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w P z dnia 15 kwietnia 2020 r., które rozstrzygnęło podniesione przez skarżącego argumenty z pisma z dnia 25 lutego 2020 r. w tożsamym przedmiocie tj. umorzenia postępowania egzekucyjnego. Powtarzając za organem odwoławczym zgodzić należy się z jego stanowiskiem, że brak było podstaw do odrębnego procedowania w sprawie pisma strony z dnia 25 lutego 2020 r. zatytułowanego "wniosek o umorzenie względnie zawieszenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie zmienionego tytułu wykonawczego wystawionego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w P z dnia 18 maja 2018 r." ze względu na stan zagrożenia epidemicznego. Zdaniem Sądu okoliczności sprawy dowodzą wspólnego stanu faktycznego i tożsamej podstawy prawnej, stąd zasadne było połączenie obu spraw, tj. wniosku strony z dnia 25 lutego 2020 r. oraz pisma z dnia 19 marca 2020 r. i przyjęcia ich do wspólnego ich rozpoznania. Tym samym Sąd uznał, że DIAS prawidłowo przyjął, że zaistniały przesłanki podjęcia rozstrzygnięcia na podstawie art. 138 § 2 K.p.a., bowiem rozstrzygnięcie sprawy wymagało uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w znacznej części. Orzeczenie organu I instancji podjęte zostało bowiem bez zbadania i oceny wszystkich zgłoszonych przesłanek oraz istotnych dla rozstrzygnięcia okoliczności. Takie działanie Naczelnika naruszało zasady określone w art. 7 i art. 8 oraz w art. 77 § 1 K.p.a. Charakter tych uchybień nie mógł zostać sprostowany przez organ odwoławczy bez naruszenia wyrażonej w art. 15 K.p.a. zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego. Odnosząc się do zarzutu skargi, że w zaskarżonym postanowieniu DIAS nie uwzględnił, że wydanie przez organ I instancji postanowienia z dnia 14 maja 2020 r. było niedopuszczalne, Sąd podobnie jak organ odwoławczy uznaje, że brzmienie art. 15 zzs ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020r., poz. 374 z późn. zm.) stanowił, iż w okresie stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID bieg terminów procesowych i sądowych w postępowaniach egzekucyjnych nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres. Natomiast art. 15 zzs ust. 9 tej ustawy regulował, że w okresie, o którym mowa w ust. 1, organ lub podmiot może wydać odpowiednio decyzję w całości uwzględniającą żądanie strony lub uczestnika postępowania, zaświadczenie o braku podstaw do wniesienia sprzeciwu, wyrazić stanowisko albo wydać interpretację indywidualną lub decyzję w sprawach, o których mowa w ust. 3a. Zgodzić się należy, że twierdzenia te należy skonfrontować z treścią art. 17 § 1 u.p.e.a. Z brzmienia tego przepisu wynika zaś, że o ile przepisy u.p.e.a. nie stanowią inaczej, rozstrzygnięcie i zajmowane przez organ egzekucyjny lub wierzyciela stanowisko w sprawach dotyczących postępowania egzekucyjnego następuje w formie postanowienia. Na postanowienie to służy zażalenie, jeżeli niniejsza ustawa lub K.p.a. tak stanowi. Powyższe wskazuje, że przepisy u.p.e.a., co do zasady, jako formę rozstrzygnięcia przewidują orzeczenie w formie postanowienia, a nie decyzji. Ustawodawca w art. 15zzs ust. 9 ustawy o COVID-19 zawarł uprawnienie do wydawania decyzji korzystnych dla stron, w celu ochrony ich interesów. Przepis ten należało odczytywać literalnie, a więc w odniesieniu do decyzji, a co za tym idzie nie miał on zastosowania w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym. Żaden przepis ustawy o COVID-19 nie rozszerzał stosowania art. 15zzs ust. 9 do postanowień. Tym samym, przepis ten nie miał zastosowania do postępowań egzekucyjnych. Zaskarżone postanowienie zawiera ponadto wszystkie elementy postanowienia wymienione w art. 124 § 1 i § 2 K.p.a., w tym zarówno uzasadnienie prawne jak i faktyczne. Dlatego Sąd uznał, że postanowienie należało uchylić, a sprawa skarżącego powinna zostać ponownie rozpoznana przez organ I instancji, o czym zasadnie skonstatował DIAS. Mając na względzie przedstawione powyżej okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151 w zw. z art. 120 P.p.s.a., oddalił skargę uznając ją za bezzasadną.