I SA/Gd 903/03

WyrokWSA w Gdańsku2004-10-21

Skład orzekający: Joanna Zdzienicka – Wiśniewska, Małgorzata Gorzeń, Krzysztof Gruszecki

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organy celne mogą zakwestionować zadeklarowaną wartość transakcyjną towaru (samochodu używanego) na podstawie cen z katalogu zagranicznego (SchwackeListe) bez przedstawienia tego dowodu stronie i sądowi oraz bez oceny jego wiarygodności?
Ratio decidendi
Organy celne nie mogą zakwestionować zadeklarowanej wartości transakcyjnej towaru na podstawie cen z katalogu zagranicznego, jeśli nie przedstawią tego dowodu stronie i sądowi oraz nie ocenią jego wiarygodności. Przepis art. 23 § 7 Kodeksu celnego wymaga uzasadnienia przyczyn zakwestionowania ceny transakcyjnej poprzez wykazanie niewiarygodności przedstawionych dokumentów lub informacji. Ogólnikowe stwierdzenia lub wskazanie na pozycje z katalogu kraju eksportu bez indywidualnej analizy nie stanowią wystarczającej podstawy do odrzucenia wartości transakcyjnej.
Stan faktyczny
Skarżący H. P. zgłosił do procedury dopuszczenia do obrotu samochód osobowy, deklarując jego wartość celną na kwotę wynikającą z umowy kupna-sprzedaży. Naczelnik Urzędu Celnego uznał zgłoszenie za nieprawidłowe w części dotyczącej wartości celnej i ustalił ją metodą zastępczą. Dyrektor Izby Celnej utrzymał tę decyzję w mocy, odmawiając jednocześnie dopuszczenia dowodu z przesłuchania świadków i powołania biegłego. Skarżący zarzucił organom celnym nieuzasadnione zakwestionowanie wartości celnej i błędne zastosowanie metody "ostatniej szansy".
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora Izby Celnej i zasądził od Dyrektora Izby Celnej na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania. Stwierdzono również, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Zdzienicka – Wiśniewska Sędzia NSA Małgorzata Gorzeń (spr.) Asesor WSA Krzysztof Gruszecki Protokolant Kinga Czernis po rozpoznaniu w dniu 21 października 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi H. P. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia 24 czerwca 2003 r. nr [...] w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe 1. uchyla zaskarżoną decyzję i zasądza od Dyrektora Izby Celnej na rzecz skarżącego kwotę 144 zł (sto czterdzieści cztery złote) tytułem zwrotu kosztów postępowania, 2. zaskarżona decyzja nie może być wykonana. Zaskarżoną decyzją Dyrektor Izby Celnej utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w przedmiocie uznania za nieprawidłowe zgłoszenia celnego H. P. w części dotyczącej wartości celnej. W uzasadnieniu decyzji Dyrektor Izby Celnej wskazał, że w dniu 11.09.2002 r. H. P. zgłosił na formularzu [...], samochód osobowy marki [...], do procedury dopuszczenia do obrotu. Do zgłoszenia celnego dołączył między innymi: umowę kupna – sprzedaży z dnia 05.09.2002 r., opiewającą na kwotę [...], Deklarację Wartości Celnej, Zaświadczenie o przeprowadzonym badaniu technicznym pojazdu nr [...] z dnia 06.09.2002 r., a także oświadczenie o kosztach transportu na odcinku zagranicznym, zgodnie z którym wynosiły one [...]. Wartość celna przedmiotowego samochodu zadeklarowana przez stronę w zgłoszeniu celnym wynosiła [...]. Niniejsze zgłoszenie spełniało wymogi formalne, w związku z czym zostało przyjęte i zarejestrowane. W wyniku przeprowadzonej weryfikacji przedmiotowego zgłoszenia celnego Naczelnik Urzędu Celnego, decyzją z dnia 28.11.2002 r., uznał wyżej wymienione zgłoszenie celne za nieprawidłowe w części dotyczącej wartości celnej. Następnie ustalił ją metodą zastępczą, określoną w art. 29 § 1 Kodeksu celnego, na kwotę [...]. Naczelnik Urzędu Celnego określił także kwotę wynikającą z długu celnego w wysokości [...]. W odwołaniu od decyzji I instancji H. P. zarzucał organowi celnemu nieuzasadnione zakwestionowanie zadeklarowanej przez niego wartości celnej samochodu, a także bezpodstawne określenie tejże wartości metodą "ostatniej szansy" (art. 29 Kodeksu celnego). Pismem z dnia 05.06.2003 r. H. P. zwrócił się z wnioskiem o dopuszczenie dowodu z przesłuchania świadków na okoliczność stanu technicznego pojazdu jego faktycznej wartości oraz ceny zakupu, wnosił także o powołanie biegłego w celu ustalenia stanu faktycznego pojazdu i wyceny na podstawie dokumentacji i oględzin pojazdu. Postanowieniem z dnia 12.06.2003 r. Dyrektor Izby Celnej odmówił uwzględnienia ww. wniosków dowodowych. Dyrektor Izby Celnej, po zapoznaniu się z całością akt sprawy zważył, co następuje: Przepis art. 85 § 1 Kodeksu celnego stanowi, iż należności celne przywozowe są wymagalne według stanu towaru i jego wartości celnej w dniu przyjęcia zgłoszenia celnego i według stawek w tym dniu obowiązujących. Zgodnie z treścią art. 23 § 1 Kodeksu celnego, wartością celną towaru jest wartość transakcyjna, to znaczy cena faktycznie zapłacona lub należna za towar sprzedany w celu przywozu na polski obszar celny, ustalana, o ile jest to konieczne, z uwzględnieniem art. 30 i art. 31 niniejszej ustawy. Przepis art. 23 § 7 Kodeksu celnego stanowi natomiast, że wartość transakcyjna nie może być przyjęta za wartość celną, w wypadku gdy organ celny z uzasadnionych przyczyn zakwestionował wiarygodność i dokładność informacji lub dokumentów, które należy dołączyć do zgłoszenia celnego. W świetle przepisu art. 23 § 7 Kodeksu celnego organom celnym przysługuje nie tylko kompetencja do oceny przedłożonych dokumentów pod względem formalnym, ale także uprawnienie do badania wiarygodności dokumentu pod względem merytorycznym, zwłaszcza w przypadku, gdy zadeklarowana wartość transakcyjna nie odzwierciedla rzeczywistej wartości towaru. Wartość transakcyjna towaru powinna bowiem odpowiadać jego cenie rynkowej w kraju eksportu. Tylko taka wartość jest wartością celną w rozumieniu art. 23 § 1 i art. 85 § 1 Kodeksu celnego. Nawet ewentualność nabycia pojazdu po wyjątkowo "okazyjnej" cenie nie ma zatem znaczenia przy ustalaniu wartości celnej. Organ celny pierwszej instancji wykazał, iż wartość zadeklarowana przez H. P. w sposób rażący odbiegała od cen adekwatnej wersji samochodu marki [...], na rynku eksportera (weryfikację przeprowadzono w oparciu o katalog SchwackeListe 7/2002). Z załączonego do zgłoszenia celnego Zaświadczenia o przeprowadzonym badaniu technicznym nr [...] z dnia 06.09.2002 r. wynika, że przedmiotowy samochód został dopuszczony w sposób bezwarunkowy do ruchu. W ww. Zaświadczeniu nie odnotowano żadnych uwag, które mogłyby rzutować na wartość pojazdu. W wyniku rewizji celnej funkcjonariusz celny stwierdził samochód marki [...], nie odnotowując przy tym żadnych wyraźnych braków, uszkodzeń lub śladów ponadnormatywnego zużycia pojazdu (wynik rewizji celnej na odwrocie karty 6 formularza [...] nr jw.). Dyrektor Izby Celnej, postanowieniem z dnia 12.06.2003 r., odmówił uwzględnienia wniosku strony z dnia 05.06.2003 r., dotyczącego przeprowadzenia dowodu z przesłuchania świadków, a także powołania biegłego. Jak bowiem wynika z art. 188 Ordynacji podatkowej, organ celny uwzględnia żądanie strony, dotyczące przeprowadzenia dowodu, jedynie wówczas, gdy przedmiotem dowodu są okoliczności mające znaczenie dla sprawy, i tylko pod warunkiem że okoliczności te nie są stwierdzone wystarczająco innym dowodem. Okoliczność zakupu pojazdu po określonej cenie transakcyjnej organ celny drugiej instancji uważa za w pełni udowodnioną przez stronę poprzez załączoną do zgłoszenia celnego umowę kupna – sprzedaży z dnia 05.09.2002 r. W niniejszej sprawie organy celne nie podważają wiarygodności tejże umowy, a jedynie wskazują na fakt, iż uwidoczniona w niej wartość transakcyjna pojazdu nie odzwierciedla jego rzeczywistej wartości. Zważywszy na powyższe, Dyrektor Izby Celnej stwierdza, że przeprowadzenie dowodu z przesłuchania świadków byłoby niecelowe. Organ odwoławczy nie mógł także uwzględnić żądania strony dotyczącego powołania rzeczoznawcy w celu ustalenia stanu technicznego pojazdu oraz jego wyceny. Zgodnie z cytowanym już wyżej przepisem art. 85 § 1 Kodeksu celnego, należności celne przywozowe są wymagane według stanu towaru i jego wartości celnej w dniu przyjęcia zgłoszenia celnego i według stawek w tym dniu obowiązujących. W konsekwencji, jedynie ocena rzeczoznawcy dotycząca stanu technicznego pojazdu oraz jego wartości rynkowej na dzień 11.09.2002 r. mogłaby stanowić miarodajny dowód w przedmiotowej sprawie. Dowodu takiego nie mogłaby natomiast stanowić opinia rzeczoznawcy dotycząca stanu i wartości pojazdu po wielu miesiącach od daty przyjęcia zgłoszenia celnego. W świetle art. 23 § 7 Kodeksu celnego, a także przytoczonych wyżej argumentów, Naczelnik Urzędu Celnego miał zatem podstawy do odmowy uznania za wartość celną zadeklarowanej przez stronę wartości transakcyjnej. Wobec odrzucenia wartości transakcyjnej jako podstawy do określenia wartości celnej przedmiotowego samochodu. Naczelnik Urzędu Celnego rozważył możliwość jej ustalenia w sposób wynikający z art. 24 Kodeksu celnego. Zgodnie z treścią niniejszego przepisu, w przypadku zakwestionowania wiarygodności danych na podstawie art. 23 § 7 Kodeksu celnego organ celny ustala wartość celną w sposób określony w art. 25-28 Kodeksu celnego. Naczelnik Urzędu Celnego prawidłowo wskazał przy tym, iż postępowanie w kwestii ustalenia wartości celnej używanych pojazdów zostało opracowane w formie Studium 1.1 przez Techniczny Komitet Ustalania Wartości Celnej Światowej Organizacji Celnej. Techniczny Komitet Ustalania Wartości Celnej w wyżej wymienionym Studium 1.1 zwrócił uwagę, że "jedną z podstawowych trudności jakie mogą się pojawić w przypadku ustalania wartości używanych pojazdów samochodowych jest trudność praktyczna, dotycząca problemu zbierania danych o faktach niezbędnych przy ustalaniu wartości transakcyjnej". Przepisy obowiązujące w Polsce, w przypadku zakwestionowania zadeklarowanej wartości transakcyjnej towaru, dają organom celnym możliwość ustalenia wartości celnej w oparciu o wartość transakcyjną towarów identycznych lub podobnych sprzedanych i wprowadzonych na polski obszar celny w tym samym lub zbliżonym czasie co towary, dla których ustalana jest wartość celna (art. 25 i art. 26 Kodeksu celnego). Techniczny Komitet Ustalania Wartości Celnej podważył wszakże możliwość skorzystania z niniejszych metod w celu ustalenia jego wartości transakcyjnej. Niemożliwym jest bowiem znalezienie pojazdów o identycznym lub podobnym stopniu zużycia. Nawet samochody podobnie użytkowane, z podobnym przebiegiem mają bowiem różny stopień zużycia, co dodatkowo przemawia za odrzuceniem tych metod jako właściwych do ustalenia wartości pojazdów używanych. Wskazał również Dyrektor Izby Celnej, że jak słusznie zauważył Naczelnik Urzędu Celnego, kolejna metoda ustalania wartości celnej towaru – metoda ceny jednostkowej towarów identycznych lub podobnych (art. 27 Kodeksu celnego) może znaleźć zastosowanie wyłącznie w przypadku importu dla celów handlowych. Dotyczy bowiem sprzedaży towarów masowych, sprzedawanych na polskim obszarze celnym w największych zbiorczych ilościach i w stanie, w jakim są towary, dla których ustalana jest wartość celna. Naczelnik Urzędu Celnego wskazał również, iż Techniczny Komitet Ustalania Wartości Celnej wypowiedział się przeciwko ustalaniu wartości celnej używanych pojazdów samochodowych metodą wartości kalkulowanej (art. 28 Kodeksu celnego). Metoda ta oparta jest na koszcie produkcji importowanych towarów. Nie może ona zatem, nawet w sposób hipotetyczny, być brana pod uwagę, jako iż używane pojazdy samochodowe – jako takie – nie są produkowane. Zważywszy na fakt, iż przedmiotowy [...] był pojazdem używanym, a także na przedstawione wyżej wyjaśnienia Technicznego Komitetu Ustalania Wartości Celnej, organ celny pierwszej instancji w sposób uprawniony uznał, że nie było możliwe ustalenie wartości celnej przedmiotowego samochodu na podstawie art. 25-28 Kodeksu celnego. Abstrahując od faktu, iż zastosowanie powyższych metod jest – co do zasady – niemalże niemożliwe, organ odwoławczy wskazuje, iż w ramach postępowania odwoławczego sprawdzono informatyczną bazę danych Hurtownia (zawierającą dane o odprawach w oddziałach celnych podległych Urzędowi Celnemu [...]i [...]). W efekcie tejże weryfikacji ustalono, że brak jest materiałów porównawczych, które mogłyby – choćby hipotetycznie – posłużyć do ustalenia wartości celnej przedmiotowego samochodu. W okresie 90 dni, od dnia 11.06.2002 r. do dnia przyjęcia niniejszego zgłoszenia celnego, jedynie H. P. sprowadził samochód marki [...], wyprodukowany w 1993 roku i klasyfikowany do kodu [...]. W niniejszej sprawie można zatem mówić o faktycznej i rzeczywistej niemożności zastosowania metod zastępczych, poprzedzających metodę ostatniej szansy. Konkludując, Dyrektor Izby Celnej stwierdził, że organ celny pierwszej instancji zasadnie posłużył się metodą tzw. ostatniej szansy (określoną w art. 29 § 1 Kodeksu celnego). Przepis art. 29 § 1 Kodeksu celnego stanowi, iż w przypadku, gdy wartość celna nie może być ustalona na podstawie art. 23 oraz art. 25-28 Kodeksu celnego, jest ona ustalana na podstawie danych dostępnych na polskim obszarze celnym, z zastosowaniem odpowiednich środków zgodnych z zasadami i ogólnymi przepisami: 1) artykułu VII Układu Ogólnego w sprawie Taryf Celnych i Handlu z 1994 roku, 2) Porozumienia w sprawie stosowania artykułu VII Układu Ogólnego w sprawie Taryf Celnych i Handlu z 1994 roku, 3) przepisów Działu III ustawy Kodeks celny. Zgodnie z postanowieniami cytowanego wyżej Porozumienia, w przypadku ustalenia wartości celnej sprowadzanych samochodów używanych w oparciu o metodę "ostatniej szansy" istnieje możliwość skorzystania z wyspecjalizowanych katalogów lub czasopism zawierających ceny rynkowe tych pojazdów na polskim obszarze celnym. Ustalając wartość celną przedmiotowego pojazdu zgodnie z metodą określoną w art. 29 § 1 Kodeksu celnego Naczelnik Urzędu Celnego skorzystał z notowań opublikowanych w aktualnym w dniu przyjęcia zgłoszenia celnego Informatorze Rynkowym Eurotax. Katalog Eurotax jest wydawnictwem powstającym w oparciu o dokładną obserwację i szczegółową analizę rynku samochodów używanych prowadzoną na reprezentatywnej próbie pojazdów z terenu całej Polski. Katalog ten jest stosowany nie tylko przez organy administracji celnej, ale także przez szereg innych instytucji oraz firm. Wartość rynkowa brutto sprowadzonego przez stronę trzydrzwiowego samochodu marki [...], wyprodukowanego w 1993 roku, napędzanego silnikiem wysokoprężnym o pojemności [...] i mocy [...], zamieszczona jest na stronie [...] katalogu [...] i wynosi [...]. Po pomniejszeniu tej wartości o zawartą w niej kwotę podatku od towarów i usług oraz kwotę podatku akcyzowego organ celny pierwszej instancji otrzymał wartość [...]. Następnie, dzieląc tę wartość przez [...] (kurs euro z dnia przyjęcia zgłoszenia celnego) organ celny pierwszej instancji w sposób prawidłowy ustalił wartość celna przedmiotowego samochodu na kwotę [...]. Skargę na powyższą decyzję wniósł H. P. Zarzucając decyzji naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię oraz niewłaściwe zastosowanie przepisów Ordynacji podatkowej i Kodeksu celnego przez przyjęcie, że zostały spełnione przesłanki do zastosowania art. 29 § 1 Kodeksu celnego, skarżący wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu skargi H.P. wskazał, że organy celne nie wzięły pod uwagę wartości faktycznej sprowadzonego samochodu, którą można było ustalić przy pomocy rzeczoznawcy, o co skarżący wnosił. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z przepisem art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270). W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) i art. 134 § 1 cyt. ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej... pod względem zgodności z prawem, rozstrzygając w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W rozpoznawanej sprawie problemem spornym jest zakwestionowanie przez organy celne zadeklarowanej ceny importowanego przez skarżącego samochodu, oraz ustalanie wartości celnej po zakwestionowaniu wartości transakcyjnej. W Kodeksie celnym przyjęto zasadę, według której wartością celną towarów jest wartość transakcyjna rozumiana jako cena faktycznie zapłacona lub należna za towar sprzedany w celu przywozu na polski obszar celny skorygowana według zasad określonych w art. 30 i art. 31 Kodeksu celnego. Zasada ta odnosi się też do używanych pojazdów samochodowych, zwłaszcza do tych, których import następuje bezpośrednio po sprzedaży. W punkcie 6 Studium 1.1 dotyczącym postępowania wobec używanych pojazdów samochodowych, stanowiącego część Wyjaśnień dotyczących wartości celnej (Dz.U. z 1999 r. Nr 80, poz. 908), czytamy bowiem "Jako że import następuje bezpośrednio po sprzedaży cena faktycznie zapłacona lub należna zgodnie z transakcją powinna stanowić podstawę ustalenia wartości transakcyjnej za każdym razem, kiedy spełnione są zalecenia i warunki Artykułu 1 Porozumienia". Będzie zatem ona mieć zastosowanie także w niniejszej sprawie, bowiem po pierwsze import nastąpił bezpośrednio po sprzedaży, po drugie spełnione są zalecenia i warunki Artykułu 1 Porozumienia (kupujący nie jest ograniczony w dysponowaniu lub użytkowaniu towaru, sprzedaż lub cena nie są uzależnione od warunków lub świadczeń, których wartość me może być ustalona w odniesieniu do towarów, dla których ustalona jest wartość celna, jakakolwiek część przychodów z jakiejkolwiek dalszej sprzedaży, dyspozycji lub użytkowania towarów przez kupującego nie przypada bezpośrednio czy tez pośrednio sprzedającemu, kupujący i sprzedający nie są powiązani). Odstępstwo od zasady, że wartością celną towarów jest wartość transakcyjna rozumiana jako cena faktycznie zapłacona lub należna za towar sprzedany w celu przywozu na polski obszar celny skorygowana, według zasad określonych w art. 30 i art. 31 Kodeksu celnego, przewiduje art. 23 § 7 Kodeksu celnego. Według tego przepisu wartość transakcyjna nie może być przyjęta za wartość celną w wypadku, gdy organ celny z uzasadnionych przyczyn zakwestionował wiarygodność i dokładność informacji lub dokumentów służących do określenia wartości celnej, które należy dołączyć do zgłoszenia celnego, albo gdy nie zostaną one przedstawione przez zgłaszającego. Interpretując ten przepis należy przede wszystkim wyjaśnić, czy pod użytym w art. 23 § 7 Kodeksu celnego pojęciem ,,wartość transakcyjna" należy rozumieć, jak wynikać by to mogło z art. 23 § 1 Kodeksu celnego, cenę faktycznie zapłaconą lub należną za towar sprzedany w celu przywozu na polski obszar celny. W ocenie Sądu w tym przypadku nie chodzi o cenę faktycznie zapłaconą lub należną za towar, lecz o cenę zadeklarowaną. Taka tylko bowiem może być poddawana w wątpliwość w razie zakwestionowania dokumentów lub informacji albo w przypadku braku dokumentów. W art. 27 § 7 Kodeksu celnego nie chodzi zatem o ustalanie przez organ celny rzeczywistej wartości towaru, lecz o wykazanie fałszu formalnego lub intelektualnego przedstawionych dokumentów. Taka interpretacja jest zgodna z Porozumieniem w sprawie stosowania artykułu VII Układu Ogólnego w sprawie Taryf i Handlu 1994 roku (Dz.U. z 1995 r. Nr 98, poz. 483), gdyż w opinii nr 2.1. Komitetu Technicznego Ustalania Wartości Celnej Światowej Organizacji Celnej do Porozumienia w sprawie stosowania artykułu VII Układu Ogólnego w sprawie Taryf Celnych i Handlu 1994 roku (Dz.U. Nr 80, poz. 908 ze zm.) wyjaśniono, że sam fakt, iż jakaś cena jest niższa od aktualnych cen rynkowych na identyczne towary nie stanowi wystarczającego powodu, by ją odrzucić z punktu widzenia Artykułu 1, z zastrzeżeniem jednak postanowień Artykułu 17 Porozumienia. Z opinii tej zatem wynika, że organy celne nie są uprawnione do badania wartości towaru, lecz do badania prawdziwości dokumentów i oświadczeń. Niższa cena od aktualnych cen rynkowych wskazywałaby bowiem, że wartość transakcyjna jest zaniżona w stosunku do wartości rynkowej, co jednak nie upoważnia organu celnego do odrzucenia jej z punktu widzenia Artykułu 1 Porozumienia. Powołanie się przy tym na Artykuł 17 Porozumienia, który stanowi, że nic w niniejszym Porozumieniu nie będzie interpretowane jako ograniczenie lub poddawane w wątpliwość praw administracji celnych do satysfakcjonującego je upewnienia się prawdziwości i dokładności jakiegokolwiek oświadczenia, dokumentu czy deklaracji, przedłożonych dla celów wartości celnej, wskazuje, że organy celne mają w takiej sytuacji jedynie prawo badać, czy dokumenty i oświadczenia złożone w celu ustalenia wartości celnej są prawdziwe. Na problem prawdziwości zgłoszonej ceny zakupu, a więc wartości transakcyjnej, wskazuje się też w powołanym już Studium 1.1, gdzie w punkcic 24 pisze się, że jedną z podstawowych trudności jakie mogą pojawić się w przypadku importu używanych pojazdów jest trudność praktyczna, dotycząca problemu zbierania danych o faktach niezbędnych przy ustalaniu wartości transakcyjnej, ponieważ zakupom czynionym przez osoby fizyczne nie zawsze towarzyszy wystawianie faktury handlowej, a często poprzestaje się na wystawieniu zwykłego pokwitowania, pisemnej notatki lub wręcz na porozumieniu ustnym. W takich przypadkach, według tego Studium, administracja celna musi sprawdzić prawdziwość zgłoszonej ceny zakupu. W art. 23 § 7 Kodeksu celnego chodzi więc o sprawdzenie prawdziwości zgłoszonej ceny a nie o ustalenie wartości towaru sprowadzonego na polski obszar celny. W niniejszej sprawie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji podano, że wartość transakcyjną zakwestionowano w wyniku analizy dokumentów załączonych do zgłoszenia celnego oraz notowań cen tego typu samochodów na rynku niemieckim, publikowanych w katalogu SchwackeListe. A zatem podstawą zakwestionowania wartości transakcyjnej były ceny publikowane w ww. katalogu, który to katalog i zawarte w nim dane został przyjęty jako dowód uzasadniający zakwestionowanie ceny transakcyjnej. Wobec powyższego dowód ten winien być dołączony do akt w postaci umożliwiającej zapoznanie się z nim stronie i Sądowi. Ponadto w treści uzasadnienia winna się znajdować ocena tego dowodu stanowiącego podstawę rozstrzygnięcia – dokonana przez organ (art. 210 § 1 i 4 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 262 Kodeksu celnego). W aktach sprawy brak tego dowodu w postaci umożliwiającej zapoznanie się z nim, również uzasadnienie decyzji, nie zawiera oceny tego dowodu. Nie można bowiem przyjąć, iż kserokopia jednej strony w języku niemieckim jest przedstawieniem dowodu spełniającym wymogi przepisów prawa. Powyższe uchybienia powodują, że ocena legalności zaskarżonej decyzji już na etapie kwestionowania wartości transakcyjnej jest niemożliwa dla Sądu jak i dla strony. Uniemożliwiają stronie właściwą obronę jej prawa, Sądowi kontrolę legalności zaskarżonej decyzji i poprzedzającego jej wydanie postępowania, ponieważ SchwackeListe nie jest powszechnie uznanym aktem prawnym i wymaga tłumaczenia na język polski, który jest językiem urzędowym w niniejszej sprawie. Zastosowanie art. 23 § 7 Kodeksu celnego wiąże się natomiast zawsze z koniecznością uzasadnienia przyczyn zakwestionowania ceny transakcyjnej przez wykazanie niewiarygodności przedstawionych dokumentów lub informacji służących do określenia wartości celnej. Zgodnie z utrwaloną linią orzecznictwa sądów administracyjnych, powyższy przepis ma charakter wyjątku od reguły, że co do zasady wartością celną jest wartość transakcyjna. Wynika to zarówno z systematyki przepisu, jak i wyraźnego zaznaczenia, że organ celny jest uprawniony do ustalenia wartości celnej metodą zastępczą tylko wówczas, gdy zakwestionuje wiarygodność i dokładność informacji lub dokumentów służących do określenia wartości transakcyjnej jako wartości celnej. Oznacza to, że organ celny za każdym razem obowiązany jest, w uzasadnieniu wykazać, iż wystąpiły przyczyny i jakie zakwestionowania wartości transakcyjnej w konkretnej sprawie. Nie będą taką przyczyną ogólnikowe stwierdzenia ani wskazanie, bez indywidualnej analizy, pozycji z katalogu kraju eksportu. Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że orzekające w niniejszej sprawie organy celne naruszyły art. 23 § 7 Kodeksu celnego, gdyż zakwestionowały wiarygodność dokumentu służącego do określenia wartości celnej bez uzasadnionych przyczyn. Wskazane naruszenie prawa miało przy tym istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż tym samym otwarto możliwość ustalenia wartości celnej z pominięciem wartości transakcyjnej. W konsekwencji skarga skarżącego podlega uwzględnieniu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270). Mając powyższe na uwadze Sąd na mocy art. 145 § 1 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylił zaskarżoną decyzję. Nadto, wobec uwzględnienia skargi, na mocy art. 200 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z art. 97 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) zasądził od organu (którym stosownie do art. 30 ust. 2 ustawy z dnia 20 marca 2002 r. o przekształceniach w administracji celnej oraz o zmianie niektórych ustaw – Dz.U. Nr 41, poz. 365 – jest właściwy dyrektor izby celnej) na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania, przyjmując, stosownie do art. 205 § 2 tej ustawy, że na koszty te w niniejszej sprawie składa się wpis sądowy. Wobec uwzględnienia skargi Sąd stwierdził też, na podstawie art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. Ponownie rozpatrując sprawę organy administracji celnej uwzględnią powyższe wskazania, co do interpretacji art. 23 § 7 Kodeksu celnego. Z tych wszystkich względów na mocy powołanych przepisów orzeczono jak w sentencji. AW

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło