I SA/Gd 903/10

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Aleksandra Rynduch-Szczawińska po rozpoznaniu w dniu 19 sierpnia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. D. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej [...] z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za lipiec 2007 r. postanawia: 1. przyznać wnioskodawcy prawo pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych, 2. odmówić ustanowienia radcy prawnego. Wnioskiem złożonym na formularzu PPF w dniu 25 lipca 2011 r. skarżący A. D. zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. Powyższy wniosek jest kolejnym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy złożonym przez skarżącego w niniejszej sprawie. Prawomocnym postanowieniem z dnia 30 marca 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zwolnił bowiem skarżącego od wpisu od skargi. Stosownie do przepisu art. 245 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej p.p.s.a. – prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W myśl art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Stosownie do przepisu art. 246 § 3 p.p.s.a., adwokata, radcę prawnego, doradcę podatkowego lub rzecznika patentowego można ustanowić dla strony, która nie zatrudnia lub nie pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. Nie dotyczy to adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ustanowionego na podstawie przepisów o prawie pomocy. W świetle powołanych uregulowań osobie fizycznej przyznaje się prawo pomocy tylko w sytuacji, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania lub nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Uwzględnienie wniosku w zakresie ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika jest dodatkowo uwarunkowane niepozostawaniem przez stronę w stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym, z wyjątkiem ustanowionego na podstawie przepisów o prawie pomocy. Negatywną przesłanką ustanowienia dla strony, w ramach prawa pomocy, profesjonalnego pełnomocnika jest zatem, w myśl ostatnio powołanego przepisu, zatrudnianie lub pozostawanie w innym stosunku prawnym z którymś z wymienionych tam podmiotów świadczących zawodowo pomoc prawną. Celem instytucji prawa pomocy jest bowiem umożliwienie stronie skorzystania z konstytucyjnie gwarantowanego prawa do sądu, w sytuacji gdy nie jest ona w stanie pokryć samodzielnie całości kosztów związanych z prowadzeniem postępowania sądowego, których część może stanowić opłacenie profesjonalnego pełnomocnika. Jeżeli strona zatrudnia już takiego pełnomocnika (lub pozostaje z nim w innym stosunku prawnym), ustawodawca uznał, że ma ona wówczas zapewnioną niezbędną pomoc prawną, wobec czego ustanowienie – nawet przy spełnieniu przesłanek z art. 246 § 1 lub 2 p.p.s.a. – zawodowego pełnomocnika z urzędu do reprezentowania interesów strony w postępowaniu jest niecelowe. Z akt sprawy wynika, iż wnioskodawca udzielił w dniu 22 lipca 2011 r. pełnomocnictwa radcy prawnemu A. R. do sporządzenia skargi kasacyjnej od wyroku, który zapadł w niniejszej sprawie, oraz do reprezentowania go przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. Nadto w aktach sprawy znajduje się skarga kasacyjna sporządzona przez ww. profesjonalnego pełnomocnika w imieniu skarżącego. W świetle powyższych okoliczności faktycznych i wobec jednoznacznej wymowy powołanego wyżej przepisu art. 246 § 3 p.p.s.a. stwierdzić należało, że po stronie skarżącego zachodzi negatywna przesłanka przyznania prawa pomocy w formie ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika, uniemożliwiająca uwzględnienie jego wniosku w tym zakresie. W konsekwencji rozważyć należy, czy wnioskodawca wykazał, że nie jest w stanie ponieść pozostałych kosztów postępowania, tj. kosztów sądowych. Na podstawie oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach złożonego przez wnioskodawcę oraz przedłożonych przez niego dokumentów źródłowych (odpisów zaświadczenia z dnia 14 lipca 2011 r. z urzędu pracy i zaświadczenia z dnia 11 lipca 2011 r. pracodawcy syna wnioskodawcy o wysokości wynagrodzenia) ustalono, że jest on zarejestrowany jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku, nie uzyskuje żadnych dochodów, pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z dwoma synami. Starszy z braci otrzymuje wynagrodzenie za pracę w wysokości 1.933 zł netto, które jest jedynym źródłem utrzymania trzyosobowej rodziny. Wnioskodawca ani jego synowie nie posiadają oszczędności, papierów wartościowych ani przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro, ich majątek stanowi mieszkanie o powierzchni 141 m2 oraz samochód osobowy (rok produkcji 1992) o wartości około 3.000 zł. Biorąc pod uwagę ustalone okoliczności faktyczne, w tym w szczególności nieuzyskiwanie dochodu przez wnioskodawcę, brak oszczędności oraz wysokość wynagrodzenia syna wnioskodawcy, które przeznaczane jest na potrzeby trzech osób, uznano, iż wnioskodawca wykazał, że nie ma obecnie realnych możliwości finansowych poniesienia kosztów sądowych w niniejszej sprawie bez uszczerbku koniecznego utrzymania. Z tych względów, na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 2 i § 3 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.