I SA/Gd 908/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Wojtynowska, Sędziowie Sędzia NSA Sławomir Kozik (spr.), Asesor WSA Bogusław Woźniak, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Monika Orska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 28 września 2006 r. sprawy ze skargi "A" Sp. z o.o. w likwidacji w D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania w podatku od nieruchomości za rok 2005 r. 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. Decyzją z dnia [...] nr [...] Burmistrz określił "A" spółce z o.o. z siedzibą w D. zobowiązanie w podatku od nieruchomości na 2005 r. na kwotę 270.383,50 złotych. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpoznaniu odwołania podatnika, utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, że zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. a i pkt 2 lit. b i pkt 3 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 roku o podatkach i opłatach lokalnych, (tekst jedn. Dz.U. z 2002 r. nr 9, poz. 84 z późn.zm.), rada gminy w drodze uchwały określa wysokość stawek podatku od nieruchomości, z tym, że stawki te nie mogą przekroczyć w 2005 r. rocznie od gruntów związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej, bez względu na sposób zakwalifikowania w ewidencji gruntów i budynków - 0,66 zł/m2 powierzchni, od budynków lub ich części związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej oraz od budynków mieszkalnych lub ich części zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej - 17,98 zł/m2 powierzchni, od budowli — 2% ich wartości określonej na podstawie art. 4 ust. l pkt 3 i ust. 3 – 7. Nadto organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z treścią art. 1a ust. 1 pkt 3 grunty, budynki i budowle związane z prowadzeniem działalności gospodarczej, to grunty, budynki i budowle będące w posiadaniu przedsiębiorcy lub innego podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą z wyjątkiem budynków mieszkalnych oraz gruntów związanych z tymi budynkami, a także gruntów o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1 lit.b, chyba, że podmiot opodatkowania nie może być wykorzystywany do prowadzenia tej działalności ze względów technicznych. W ocenie organu odwoławczego z powyżej wskazanych przepisów wynika zasada, że każdy grunt, budynek, budowla będąca w posiadaniu przedsiębiorcy, podlegająca opodatkowaniu podatkiem w stawce wyższej jako przedmiot opodatkowania związany z działalnością gospodarczą, wskazując jednocześnie, że gdy względy techniczne uniemożliwiają wykorzystanie gruntów, budynków i budowli do prowadzenia działalności gospodarczej to nie podlegają one opodatkowaniu najwyższą stawką ale stawką oznaczoną jako "pozostałe" budynki i grunty. Kolegium wskazało ponadto, że zasadą jest, że to podatnik powinien przedstawić dowód zaistnienia zdarzenia mającego wpływ na wysokość opodatkowania, gdyż ciężar dowodu spoczywa na tym, kto z określonego faktu wywodzi skutki prawne. W ocenie organu odwoławczego podatnik nie wykazał by jego część budynków i gruntów wyłączona została z opodatkowania najwyższą stawką jako przedmioty opodatkowania które nie mogą być wykorzystywane do prowadzenia działalności gospodarczej z tych względów. Na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego "A" spółka z o.o. z siedzibą w D. złożyło skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wnosząc o jej uchylenie. Strona skarżąca wydanej decyzji zarzuciła naruszenie art. 1a ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2002 r. nr 9, poz. 84 ze zm.), poprzez niezgodne z ustawą naliczenie podatku od nieruchomości za 2005 rok od gruntów i budynków, które nie są i nie mogą być wykorzystywane do prowadzenia działalności gospodarczej ze względów technicznych. Ponadto skarżąca spółka wskazała na naruszenie art. 121, 122, 123 i 124 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. tekst jednolity z 2005 r. nr 8, poz. 60 z późn.zm.), poprzez brak wynikającego z przepisów obowiązkowego podjęcia wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i wydanie decyzji bez uwzględnienia wyjaśnień skarżącego, a także art. 180 ww. ustawy poprzez niezgodne z ustawą ograniczenie środków dowodowych na okoliczność wyjaśnienia stanu faktycznego w sprawie. W uzasadnieniu skarżąca spółka wskazała, że w przedłożonej korekcie deklaracji na podatek od nieruchomości nie uwzględniono opodatkowania gruntów i budynków niewykorzystywanych do prowadzenia działalności gospodarczej ze względów technicznych, załączając wyjaśnienia, w których podniesiono, że obiekty te są w złym stanie technicznym i dlatego nie mogą być wykorzystywane do celów działalności. Skarżąca wskazała, że od 1 listopada 2004 r. spółka postawiona została w stan likwidacji z powodu jej niewypłacalności i nie posiada dostatecznych środków na doprowadzenie obiektów do stanu pierwotnego. Strona skarżąca zarzuciła, że organ podatkowy nie uwzględnił wyjaśnień strony ani też nie ustosunkował się do wizji lokalnej przeprowadzonej w spółce na okoliczność potwierdzenia przedstawionych przez niego faktów. W dalszej części uzasadnienia skarżąca spółka wskazała, że w ustawie o podatkach i opłatach lokalnych nie wskazano, jakie to względy techniczne powodują, że pewne kategorie gruntów, budynków i budowli nie będą podlegały opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości lub będą wyłączone z kategorii gruntów, budynków i budowli związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej. Zatem, w ocenie podatnika, organ gminny dowolnie na swoją korzyść zinterpretował ten zapis wydając decyzję określającą podatek od nieruchomości w znacznie wyższej kwocie. W ocenie spółki, biorąc pod uwagę wykładnię językową, względami technicznymi powinny być wszelkie przypadki, powodujące brak możliwości wykorzystania gruntów, budynków i budowli w działalności gospodarczej. Zatem rozpoczęcie procesu likwidacji budynku lub budowli czy wyłączenie z działalności gospodarczej z powodu fizycznego zużycia także powinno powodować zmniejszenie obciążeń podatkowych - gdyby miało być inaczej, to zdaniem skarżącej znalazło by to odbicie w ustawie w postaci odpowiedniego zapisu, ograniczającego krąg przypadków, powodujących wyłączenie ww. składników spod opodatkowania podatkiem od nieruchomości. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniosło o oddalenie skargi. Skarżąca w piśmie procesowym wniesionym dnia 19 września 2006 r., wskazała ponownie, że pojęcie "względów technicznych" nie zostało bezpośrednio zdefiniowane w ustawie o podatkach i opłatach lokalnych, co powoduje, że należy przyjąć rozumienie wynikające z języka potocznego i pomocniczo z prawa budowlanego. Wskazała przy tym na fakt, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...], w sprawie o sygn. akt [...], uchyliło decyzję Burmistrza w sprawie wymiaru skarżącej podatku od nieruchomości za 2006 r. przyjmując argumentację spółki, analogiczną jak w niniejszej sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie rozważań należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn.zm.) – przywoływanej dalej jako p.p.s.a. – sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności tej działalności z prawem. Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) p.p.s.a.). Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika z kolei, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Wykładnia powołanego wyżej przepisu wskazuje, że Sąd ma prawo ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony. Z drugiej jednak strony granicą praw i obowiązków Sądu wyznaczoną w przywołanym wyżej przepisie jest zakaz wkraczania w sprawę nową. Granice te zaś wyznaczone są dwoma aspektami, mianowicie legalnością działań organu administracji oraz całokształtem aspektów prawnych tego stosunku prawnego, który był objęty treścią zaskarżonego rozstrzygnięcia. Powyższe oznacza, że Sąd naruszyłby ten przepis jedynie wówczas, gdyby przekroczył określone wyżej granice danej sprawy albo gdyby ograniczył się w ocenie legalności tylko do zarzutów i wniosków skargi. Oceniając zaskarżoną decyzję organu odwoławczego z punktu widzenia wskazanych powyżej kryteriów stwierdzić należy, że narusza ona prawo w stopniu powodującym konieczność wyeliminowania jej z obrotu prawnego. Na wstępie zważyć należy, że zgodnie z treścią art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (tekst. jedn. Dz.U. z 2002 r. nr 9, poz. 84 z późn.zm.) opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości podlegają następujące nieruchomości lub obiekty budowlane: grunty, budynki lub ich części, a także budowle lub ich części związane z prowadzeniem działalności gospodarczej. Zgodnie z definicją ustawową, zawartą w art. 1a ust. 1 pkt. 3 gruntami, budynkami i budowlami związanymi z prowadzeniem działalności gospodarczej są grunty, budynki i budowle będące w posiadaniu przedsiębiorcy lub innego podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą, z wyjątkiem budynków mieszkalnych oraz gruntów związanych z tymi budynkami, a także gruntów, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b, chyba że przedmiot opodatkowania nie jest i nie może być wykorzystywany do prowadzenia tej działalności ze względów technicznych. Zgodnie z tą definicją wszystkie budynki, budowle i grunty będące w posiadaniu przedsiębiorcy lub innego podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą, z dwoma wyjątkami, są związane z prowadzeniem działalności gospodarczej, chyba że przedmiot opodatkowania nie może być wykorzystywany do prowadzenia tej działalności ze względów technicznych. Te wyjątki to budynki mieszkalne i zajęte pod nie grunty oraz grunty pod jeziorami i zajęte na zbiorniki wodne retencyjne lub elektrowni wodnych. Zatem już sam fakt posiadania przez przedsiębiorcę skutkuje tym, że budynek, budowla, grunt są związane z prowadzeniem działalności gospodarczej. W definicji nie ma bowiem warunku wykorzystywania tego rodzaju nieruchomości na cele związane z działalnością gospodarczą, wystarczy sam fakt ich posiadania przez przedsiębiorcę; są traktowane zatem jako związane z działalnością gospodarczą, chyba że nie mogą być wykorzystywane do prowadzenia działalności gospodarczej ze względów technicznych. Pojęcie "względów technicznych" nie zostało nigdzie bezpośrednio zdefiniowane przez ustawodawcę, należy zatem przyjąć rozumienie wynikające z języka potocznego i pomocniczo z prawa budowlanego. Jeżeli zatem stan techniczny np. budynku jest katastrofalny i grozi zawaleniem, bez odwoływania się do prawa budowlanego należy stwierdzić, że nie może tam być prowadzona działalność gospodarcza. W ocenie Sądu sam podatnik w deklaracji lub informacji na podatek od nieruchomości może dokonać takiej oceny. Nie można uznać, że tylko decyzja organów nadzoru budowlanego jest podstawą do wykazania, że w budynku nie może być ze względów technicznych prowadzona działalność gospodarcza, bowiem wymogu takiego nie ma w art. 1a ust. 1 pkt 3 wskazanej wyżej ustawy. Jeśli zatem organ podatkowy kwestionuje poprawność złożonej informacji lub deklaracji, to może wszcząć postępowanie i ustalić, czy wspomniane "względy techniczne" faktycznie występują. Dopiero wówczas można posiłkować się przepisami prawa budowlanego, które regulują te kwestie. Jako przykład aktu zawierającego przybliżenie "względów technicznych" można podać rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. Nr 75, poz. 690 z późn.zm.). Pomocna przy rozwiązywaniu tych problemów może być też opinia biegłego, który stwierdzi, jaki jest stan budynku lub budowli (por. L. Etel, S. Presnarowicz, Podatki i opłaty samorządowe. Komentarz, Dom Wydawniczy ABC, 2003, źródło: Lex). Obowiązek dokładnego wyjaśnienia okoliczności sprawy definiuje art. 122 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz.U. z 2005 r. nr 8 poz.60 z późn.zm.), który stanowi, że w toku postępowania organy podatkowe podejmują wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym. Podejmowanie wszelkich działań niezbędnych w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy to dyrektywa bardzo jednoznaczna, skierowana do organów podatkowych, rozwinięta w szczególności w przepisach o postępowaniu dowodowym (art. 180 - 200 ww. ustawy). Organy podatkowe, kierując się zasadą dochodzenia do prawdy materialnej, mają w toku postępowania obowiązek podejmować wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy. W kontekście powyższych rozważań trzeba jednoznacznie stwierdzić, że stanowisko zajęte przez organ odwoławczy nie jest prawidłowe. Na Burmistrzu Miasta i na Samorządowym Kolegium Odwoławczym ciążył bowiem obowiązek wynikający ze wskazanego wyżej art. 122 ordynacji podatkowej. Tymczasem oba wskazane wyżej organy stawiając podatnikowi wymóg przedstawienia decyzji organu nadzoru budowlanego w rzeczywistości przerzuciły ciężar dowodu na stronę postępowania, co jest niedopuszczalne. W związku z powyższym Sąd uznał, że zaskarżona decyzja narusza przepisy prawa procesowego, mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy i dlatego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 z późn.zm.) uchylił zaskarżoną decyzję. Zgodnie z dyspozycją art. 152 ww. ustawy Sąd orzekł, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana.