I SA/Gd 915/17

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Aleksandra Rynduch-Szczawińska po rozpoznaniu w dniu 17 listopada 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku W. M. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie orzeczenia odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki postanawia: odmówić wnioskodawczyni przyznania prawa pomocy. Wnioskiem, złożonym na formularzu PPF, którego braki uzupełniono w dniu 14 sierpnia 2017 r., skarżąca W. M. zwróciła się w niniejszej sprawie o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Z oświadczenia wnioskodawczyni o jej stanie rodzinnym, majątku i dochodach, złożonego pod rygorem odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia, o której mowa w art. 233 § 1 w związku z § 6 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny (Dz. U. Nr 88, poz. 553 ze zm.) wynika, że prowadzi ona sama gospodarstwo domowe, nie uzyskując żadnego dochodu, nie ponosząc jakichkolwiek kosztów związanych eksploatacją mieszkania i pozostając na utrzymaniu syna, nie posiada oszczędności, papierów wartościowych i innych praw majątkowych, wierzytelności ani przedmiotów o wartości powyżej 5.000 zł, posiada zaś zasądzone zobowiązania cywilnoprawne w wysokości 137.000 zł oraz publicznoprawne w wysokości 12.219.365 zł, jej majątek stanowią: działka letniskowa o powierzchni 600 m2 i wartości około 86.000 zł, dwa mieszkania o powierzchni 49 m2 oraz 129 m2 i łącznej wartości około 1.300.000 zł, z których prowadzona jest egzekucja. Wnioskodawczyni wskazała, iż jej kłopoty wynikają z działalności prowadzonej przez jej małżonka, z którym nie ma wspólności majątkowej. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.) – zwanej dalej p.p.s.a.– przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zgodnie z brzmieniem art. 245 § 3 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przywołane przepisy regulujące instytucję prawa pomocy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 p.p.s.a. Zatem – co wymaga podkreślenia – to rzeczą wnioskodawcy jako zainteresowanego jest wykazanie, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonych przepisach. Tym samym to na nim spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. Stosownie do art. 255 p.p.s.a., jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Na podstawie wskazanego przepisu referendarz sądowy zarządzeniem z dnia 21 sierpnia 2017 r. wezwał wnioskodawczynię do przedłożenia w terminie 7 dni następujących dokumentów źródłowych: a) odpisów wszystkich złożonych zeznań podatkowych za rok 2016 (PIT-28, PIT-36, PIT-36L, PIT-37, PIT-38, PIT-39), a w przypadku ich niezłożenia za ww. rok stosownego zaświadczenia w tym przedmiocie z właściwego urzędu skarbowego, b) wyciągów i wykazów ze wszystkich posiadanych rachunków bankowych (rachunków bieżących, rachunków oszczędnościowych, rachunków lokat, w tym kont i lokat dewizowych, maklerskich i innych, na których gromadzone są środki pieniężne), obrazujących historię i salda tych rachunków w okresie od 1 maja br., a w przypadku ich nieposiadania złożenia stosownego oświadczenia w tym przedmiocie, c) oświadczenia, czy wnioskodawczyni jest zarejestrowana jako osoba bezrobotna – w przypadku odpowiedzi twierdzącej przedłożenia zaświadczenia właściwego organu potwierdzającego tę okoliczność, d) w związku pozostawaniem na utrzymaniu syna podania informacji na temat wysokości dochodów syna i posiadanego przez niego majątku, e) oświadczenia wnioskodawczyni, czy zamieszkuje wspólnie z synem, na którego utrzymaniu pozostaje, a jeżeli wnioskodawczyni zamieszkuje osobno podania kosztów utrzymania zajmowanej nieruchomości wraz z dowodami potwierdzającymi ich wysokość, f) oświadczenia, czy wnioskodawczyni nadal pozostaje w związku małżeńskim i zamieszkuje wspólnie z małżonkiem, w przypadku odpowiedzi przeczącej – wyjaśnienia, czy którykolwiek z małżonków zainicjował postępowanie zmierzające do separacji lub rozwodu i udokumentowania tej okoliczności oraz przedłożenia oświadczenia małżonka w tym przedmiocie, w przypadku odpowiedzi twierdzącej – wskazania składników majątku małżonka oraz przedłożenia stosownych dokumentów na okoliczność źródła i wysokości jego dochodów oraz ponoszonych przez niego kosztów utrzymania zajmowanej przez małżonków nieruchomości, g) oświadczenia syna wnioskodawczyni, czy poza ponoszeniem za wnioskodawczynię jej bieżących kosztów utrzymania udziela wnioskodawczyni pomocy finansowej, a jeżeli tak – wskazania jej częstotliwości i wysokości przekazanej wnioskodawczyni w okresie od 1 maja br., h) oświadczenia, czy wnioskodawczyni korzysta z pomocy społecznej (podania form i wysokości tej pomocy) wraz z odpisami decyzji przyznających te świadczenia (lub ich odmawiających), i) dowodów dotyczących egzekucji prowadzonej obecnie z majątku wnioskodawczyni, w szczególności obrazujących aktualną wysokość egzekwowanych należności i zastosowane środki egzekucyjne, j) dokumentów obrazujących aktualną wysokość zobowiązań wnioskodawczyni (wobec ZUS/KRUS, urzędu skarbowego, banków i innych instytucji finansowych, kontrahentów, dostawców mediów, itp.), k) w przypadku wspólnego zamieszkiwania małżonków i niezainicjowania przez nich postępowania zmierzającego do rozwodu lub separacji – przedłożenia dokumentów wymienionych w punktach a),b),h),i),j) dotyczących małżonka wnioskodawczyni. Wnioskodawczyni została też poinformowana, że niezastosowanie się do treści wezwania będzie skutkować odmową przyznania jej prawa pomocy oraz że istniejący w jej małżeństwie ustrój rozdzielności majątkowej nie zwalnia jej z obowiązku przedstawienia sytuacji majątkowej i finansowej małżonka w razie wspólnego pozostawania małżonków w gospodarstwie domowym. Powyższe wezwanie zostało doręczone wnioskodawczyni w dniu 13 września 2017 r. (dowód: potwierdzenie odbioru, k. 36). W odpowiedzi wnioskodawczyni wniosła w dniu 20 września 2017 r. o przedłużenie zakreślonego terminu. Zarządzeniem z dnia 26 września 2017 r. referendarz sądowy przedłużył o 7 dni termin do przedłożenia dokumentów źródłowych, o czym wnioskodawczyni została poinformowana w dniu 17 października 2017 r. (dowód: potwierdzenie odbioru, k. 41). W odpowiedzi na wezwanie wnioskodawczyni przedłożyła jedynie odpisy dwóch postanowień komornika (z dnia 16 listopada 2015 r. o przekazaniu sprawy i z dnia 30 listopada 2016 r. o powołaniu biegłego do wykonania czynności niezbędnych dla sporządzenia opisu i oszacowania nieruchomości) oraz wydruk zeznania podatkowego PIT-37 za 2016 r., uchylając się od przedłożenia pozostałych dokumentów wymienionych w wezwaniu. Podkreślenia wymaga, iż wnioskodawczyni pomimo wezwania, poinformowania jej o skutkach jego niewykonania oraz przedłużenia terminu nie złożyła żadnego z wymaganych oświadczeń na okoliczność jej faktycznej sytuacji rodzinnej i finansowej. Nie wyjaśniła, z kim faktycznie zamieszkuje i pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym. Nie odniosła się też w żaden sposób do wezwania w zakresie podania informacji o majątku i dochodach jej syna (na utrzymaniu którego pozostaje) oraz małżonka. Przede wszystkim zaś nie wyjaśniła, dlaczego pominęła małżonka – a w konsekwencji także jego dochody i majątek – w złożonym przez siebie oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, Brak informacji o wysokości dochodów małżonka wnioskodawczyni i składnikach jego majątku jest szczególnie istotny w kontekście ciążącego na małżonkach obowiązku wzajemnej pomocy, obejmującego swym zakresem także prowadzenie procesów sądowych i pokrywanie związanych z nimi kosztów, którego to obowiązku nie niweczy zniesienie między małżonkami wspólności ustawowej. Z istoty obowiązku wzajemnej pomocy małżonków wynika, że prawo pomocy nie może być przyznane jednemu z małżonków, jeżeli dochody drugiego małżonka pozwalają na pokrycie kosztów sądowych bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Podkreślenia wymaga, iż wnioskodawczyni nie przedłożyła ani wyciągów z posiadanych rachunków bankowych ani oświadczenia o ich nieposiadaniu, jak również oświadczenia, czy korzysta z pomocy społecznej i czy jest zarejestrowana jako osoba bezrobotna, oświadczenia syna co do częstotliwości i wysokości udzielanej jej pomocy finansowej oraz dokumentów obrazujących wysokość jej aktualnego zadłużenia (jedyny przedłożony na tę okoliczność dokument obrazuje wysokość egzekwowanego zadłużenia na dzień 16 listopada 2015 r., a zatem sprzed 2 lat). Stwierdzić należy, iż wnioskodawczyni, uchylając się od podania informacji oraz przedłożenia dokumentów istotnych dla oceny jej sytuacji, sama uniemożliwiła ustalenie jej rzeczywistych możliwości płatniczych. W konsekwencji nie można przyjąć, iż nie jest ona w stanie uiścić kosztów sądowych w niniejszej sprawie, w szczególności należnego na obecnym etapie postępowania wpisu od skargi w kwocie 500 zł. Zważyć należy, że przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy brak jest możliwości poszukiwania z urzędu faktów przemawiających na korzyść ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy. Dokonywana jest jedynie ocena w świetle art. 246 § 1 p.p.s.a. tych okoliczności, które wskazała strona. Jedynym instrumentem służącym weryfikacji oświadczeń wnioskodawcy i tym samym umożliwiającym prawidłową ocenę jego kondycji finansowej, jest unormowanie zawarte w art. 255 p.p.s.a., zgodnie z którym odpowiednich informacji czy też dokumentów musi dostarczyć sam skarżący. Mając na uwadze powyższe, uznano, że wnioskodawczyni nie wykazała, iż spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy w niniejszej sprawie. W konsekwencji na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.