I SA/Gd 917/24
WyrokWSA w Gdańsku2025-05-20
Skład orzekający: Marek Kraus, Małgorzata Gorzeń, Irena Wesołowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy wniosek o wznowienie postępowania administracyjnego, oparty na art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. (nowe okoliczności faktyczne lub dowody), został złożony w ustawowym terminie, jeśli strona powoływała się na te same okoliczności już w zażaleniu na wcześniejsze postanowienie?Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że wniosek o wznowienie postępowania został złożony z uchybieniem miesięcznego terminu, o którym mowa w art. 148 § 1 k.p.a. Strona posiadała wiedzę o okoliczności stanowiącej podstawę wznowienia (zawarcie porozumienia) już w momencie składania zażalenia na postanowienie organu pierwszej instancji, co oznacza, że termin do złożenia wniosku o wznowienie postępowania upłynął przed datą jego złożenia. W związku z tym, odmowa wznowienia postępowania przez organ była zasadna z przyczyn formalnych.Stan faktyczny
Spółka N. Sp. z o.o. wniosła skargę na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej odmawiające wznowienia postępowania, które zakończyło się postanowieniem utrzymującym w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego o określeniu wysokości nieprzekazanej kwoty przez dłużnika zajętej wierzytelności. Spółka argumentowała, że zawarte porozumienie z innym podmiotem odraczało wymagalność zajętych wierzytelności, a data jego zawarcia była nową okolicznością. Organ odwoławczy oraz sąd administracyjny uznali, że wniosek o wznowienie postępowania został złożony po terminie, ponieważ spółka powoływała się na te same okoliczności już w zażaleniu na postanowienie organu pierwszej instancji.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Marek Kraus (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Małgorzata Gorzeń Sędzia WSA Irena Wesołowska po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym w dniu 20 maja 2025 r. sprawy ze skargi N. Sp. z o.o. z siedzibą w T. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 16 września 2024 r., nr 2201-IEE.7192.1.10.2024.EW w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania oddala skargę.
1. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 16 września 2024 r. nr 2201-IEE.7192.1. 10.2024.EW, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku (dalej: "Dyrektor IAS"), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1, art. 126, art. 127 § 2, art. 145 § 1 pkt 5, art. 148
§ 1, art. 149 § 3 i art. 150 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 572) - dalej jako "k.p.a." oraz art. 17 § 1b i art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 2505 ze zm.) – dalej jako "u.p.e.a.", po rozpatrzeniu zażalenia N.1. Sp. z o.o. z siedzibą w [...] (dalej: "Skarżąca", "Spółka" lub "Strona") na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 30 lipca 2024 r. nr [...] odmawiające wznowienia postępowania zakończonego postanowieniem Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 15 maja 2024 r. nr [...] o utrzymaniu w mocy postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] (dalej: "Naczelnik US") wydanego dnia 22 marca 2024 r. nr [...] w przedmiocie określenia Spółce, jako dłużnikowi zajętej wierzytelności wysokości nieprzekazanej kwoty, utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie organu.
2. Rozstrzygnięcie zapadło na tle następującego stanu faktycznego i prawnego sprawy:
2.1. Naczelnik US wszczął postępowanie egzekucyjne do majątku N.2. Sp. z o.o. na podstawie tytułów wykonawczych obejmujących nieuregulowane należności podatkowe.
W toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego do majątku zobowiązanej - na podstawie art. 89 § 1 u.p.e.a. - organ egzekucyjny sporządził zawiadomienie nr [...] z 21 września 2022 r. o zajęciu w N.1. Sp. z o.o. wierzytelności z tytułu wzajemnych rozliczeń z ww. podmiotem.
W zawiadomieniu o zajęciu wymieniono tytułu wykonawcze, w oparciu o które dochodzono kwoty w łącznej wysokości 1.412.481,59 zł, w tym 993.550,60 zł tytułem należności głównej. Zawiadomienie doręczono Spółce dnia 27 września 2022 r., natomiast N.2. Sp. z o.o. otrzymała je 26 września 2022 r.
W dniu 7 października 2022 r. do Urzędu Skarbowego w [...] wpłynęła odpowiedź Spółki na ww. zawiadomienie, w którym oświadczyła, że uznaje wierzytelność zajętą zawiadomieniem z 21 września 2022 r.
22 października 2022 r. organ egzekucyjny sporządził zawiadomienie nr [...] o zmianie wysokości zajęcia dokonanego zawiadomieniem nr [...] z dnia 21 września 2022 r. Powyższe działanie było konsekwencją sporządzenia przez organ egzekucyjny zmienionych tytułów wykonawczych: nr [...] i nr [...]. W zawiadomieniu o zmianie wysokości zajęcia, wskazana aktualna kwota egzekwowanych należności w łącznej wysokości wynosiła 1.465.349,83 zł, z czego kwota 1.028.052,60 zł stanowiła należność główną. Zawiadomienie o zmianie wysokości zajęcia doręczono N.1. Sp. z o.o. 15 listopada 2022 r.
Następnie, w dniu 12 czerwca 2023 r., Naczelnik US sporządził zmieniony tytuł wykonawczy nr [...]. W konsekwencji - zawiadomieniem z dnia 29 sierpnia 2023 r. nr [...] organ poinformował Spółkę o zmianie wysokości zajęcia dokonanego zawiadomieniem z 21 września 2022 r.
30 października 2023 r. organ pierwszej instancji sporządził pismo, którym wezwał N.1. Sp. z o.o. do niezwłocznego przekazania zajętych kwot, wskazania osoby odpowiedzialnej za realizację zajęcia wierzytelności oraz przedstawienia dokumentów pozwalających stwierdzić:
1) łączną kwotę wierzytelności przypadających na rzecz N.2. Sp. z o.o., wymagalnych od dnia odbioru zawiadomienia nr [...], tj. od dnia 27 września 2022 r.,
2) wymagalną kwotę wierzytelności na dzień sporządzenia odpowiedzi, przypadającą na rzecz N.2. Sp. z o.o.,
3) czy Spółka przekazywała po dacie odbioru zawiadomienia nr [...], tj. po 27 września 2022 r., jakiekolwiek kwoty na rzecz N.2. Sp. z o.o.,
4) czy Spółka dokonywała płatności na rzecz N.2. Sp. z o.o. tytułem faktur wystawionych od 30 września 2022 r. do 31 marca 2023 r.,
5) oraz przyczyn braku przekazania organowi egzekucyjnemu zajętych kwot. Wezwanie doręczono Skarżącej 8 listopada 2023 r.
Na powyższe, Spółka pismem z dnia 24 listopada 2023 r., odpowiedziała, że: łączna kwota wierzytelności przypadających na rzecz zobowiązanej od dnia 27 września 2022 r. wynosi 1.477.121,93 zł, kwota wymagalna na dzień 27 września 2022 r. wynosi 0,00 zł. Spółka nie przekazywała żadnych kwot na rzecz zobowiązanej po dniu 27 września 2022 r., nie dokonywała również po tej dacie na rzecz zobowiązanej płatności. Przyczyną braku przekazania zajętych kwot są utrzymujące się problemy z płynnością finansową oraz, że na chwilę obecną N.1. Sp. z o.o. realizuje zobowiązania związane z zaległościami wobec Urzędu Skarbowego w [...] oraz ZUS, natomiast osobą odpowiedzialną za realizację zajęcia wierzytelności jest Prezes Zarządu A.B.
W dniu 22 marca 2024 r. organ pierwszej instancji wydał postanowienie, którym na podstawie art. 71a § 9 u.p.e.a. określił Skarżącej (na dzień wydania postanowienia), jako dłużnikowi wierzytelności (zajętej zawiadomieniem z dnia 21 września 2022 r.) wysokość nieprzekazanej kwoty - 1.477.121,93 zł. Postanowienie doręczono Spółce w dniu 28 marca 2024 r.
2.2. Na postanowienie organu pierwszej instancji z dnia 22 marca 2024 r. nr [...], Spółka wniosła w ustawowym terminie zażalenie zarzucając Naczelnikowi US naruszenie:
- art. 6, art. 7, art. 8, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a., polegające na zaniechaniu dokładnego i wszechstronnego wyjaśnienia okoliczności sprawy, konsekwencją których było stwierdzenie braku podstaw N.1. Sp. z o.o. do uchylania się od przekazania zajętej wierzytelności, pomimo braku istnienia wymagalnej wierzytelności,
- art. 71a § 9 u.p.e.a. polegające na niesłusznym przyjęciu, że N.1. Sp. z o.o., jako dłużnik zajętej wierzytelności, bezpodstawnie uchyla się od przekazania zajętej wierzytelności, pomimo, że faktycznie pomiędzy N.2. Sp. z o.o. a N.1. Sp. z o.o. nie powstała wymagalna wierzytelność, a zatem brak jest również podstaw do określenia jej wysokości i prowadzenia wobec Skarżącej postępowania egzekucyjnego.
W uzasadnieniu złożonego zażalenia Spółka podniosła, że zajęte przez organ egzekucyjny zawiadomieniem z dnia 21 września 2022 r. wierzytelności istniały, ale nie były i nie są na dzień sporządzenia pisma wymagalne, bowiem N.1. Sp. z o.o. oraz N.2. Sp. z o.o. zawarły porozumienie, z którego wynika, że spółka N.1. podjęła proces inwestycyjny polegający na nabyciu gruntu zawierającego pokłady [...], natomiast spółka N.2. będzie podmiotem, który uzyska możliwość eksploatacji pokładów [...] występując o stosowną koncesję na jego wydobycie. Oba procesy są w toku (nabycie gruntu oraz uzyskanie koncesji). Celem uzyskania korzyści z możliwości eksploatacji pokładów [...] Spółka w porozumieniu wyznaczyła termin uregulowania (spłaty) istniejących i przyszłych należności na 90 dni od daty eksploatacji [...], nie później niż do dnia 31 grudnia 2025 r. Skarżąca wskazała również, że należny jej czynsz dzierżawny, na jej żądanie może być uregulowany w postaci [...], natomiast środki, które nie są wymagalne na dzień dzisiejszy przeznacza na finansowanie procesu inwestycyjnego. W związku z powyższym, w ocenie Skarżącej na dzień dzisiejszy nie istnieją wierzytelności wymagalne, które N.1. Sp. z o.o. była zobowiązana przekazać organowi egzekucyjnemu.
2.3. Postanowieniem z dnia 15 maja 2024 r. Dyrektor IAS po rozpatrzeniu zażalenia Skarżącej utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji.
Postanowienie zostało doręczone Spółce w dniu 29 maja 2024 r.
2.4. Następnie, pismem z dnia 27 czerwca 2024 r. Spółka złożyła wniosek
o wznowienie postępowania zakończonego podanym wyżej postanowieniem, przywołując za podstawę wznowienia art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. W uzasadnieniu Spółka wskazała na okoliczność zawarcia z N.2. Sp. z o.o. porozumienia dotyczącego podjęcia wspólnego przedsięwzięcia – procesu inwestycyjnego polegającego na nabyciu gruntu zawierającego pokłady [...] i uzyskania możliwości ich eksploatacji po wystąpieniu o koncesję na wydobycie. Spółka powołała się na uzgodnienia wynikającego z porozumienia w tym na okoliczności odraczające w czasie wymagalność zajętych wierzytelności. Do wniosku Spółka dołączyła dokument zatytułowany "POROZUMIENIE z dnia [...].10.2021 r."
Dyrektor IAS postanowieniem z dnia 30 lipca 2024 r. nr [...] odmówił wznowienia postępowania.
2.5. Pismem z 12 sierpnia 2024 r., na ww. postanowienie Spółka złożyła zażalenie wnosząc o jego uchylenie.
Organ odwoławczy w wyniku rozpatrzenia zażalenia, utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora IAS z dnia 30 lipca 2024 r. o odmowie wznowienia postępowania zakończonego postanowieniem z dnia 15 maja 2024 r. o utrzymaniu w mocy postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] wydanego dnia 22 marca 2024 r. w przedmiocie określenia Spółce, jako dłużnikowi zajętej wierzytelności wysokości nieprzekazanej kwoty.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Dyrektor Izby podał, iż nie znalazł podstaw do uchylenia zaskarżonego postanowienia.
Wydając zaskarżone postanowienie w dacie 30 lipca 2024 r. organ słusznie wskazał, że podanie o wznowienie postępowania administracyjnego wszczyna postępowanie wstępne, które powinno się zakończyć załatwieniem sprawy w sposób przewidziany w art. 149 k.p.a. tj. wydaniem postanowienia o wznowieniu postępowania lub o odmowie jego wznowienia.
W złożonym przez Spółkę wniosku z 27 czerwca 2024 r. za podstawę wznowienia wskazano przepis art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Stosownie do jego treści, w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję. Na tej podstawie można zatem dokonać weryfikacji decyzji ostatecznej, jeżeli spełnione zostaną łącznie przesłanki: 1) ujawnione okoliczności faktyczne lub dowody są nowe, 2) ujawnione okoliczności faktyczne lub dowody są istotne dla sprawy zakończonej kwestionowaną decyzją, 3) ujawnione okoliczności faktyczne lub dowody istniały w dniu wydania kwestionowanej decyzji ostatecznej, 4) ujawnione okoliczności faktyczne lub dowody nie były znane organowi, który wydał kwestionowaną decyzję (co potwierdza wyrok WSA w Warszawie sygn. akt I SA/Wa 1458/21
z 31.01.2023r.).
Organ pierwszej instancji w zaskarżonym postanowieniu uznał, iż w sprawie nie została spełniona jedna z wymienionych przesłanek, gdyż fakt zawarcia porozumienia
z N.2. Sp. z o.o. oraz okoliczności jego zawarcia znane były organowi w momencie wydawania postanowienia z dnia 15 maja 2024 r. [...]
Spółka, nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem, we wniesionym zażaleniu z dnia 12 sierpnia 2024r. wskazała, iż powołana okoliczność zawarcia porozumienia
w zażaleniu z dnia 4 kwietnia 2024 r. na postanowienie Naczelnika US z 22 marca 2024r., nie wskazywała daty jego zawarcia. Data ta nie była organowi rozstrzygającemu sprawę znana, gdyż wynika ona z dokumentu załączonego do wniosku o wznowienie postępowania. Zatem data porozumienia wynika z dowodu, który nie był znany organowi.
Z kolei, pominięcie porozumienia z [...] października 2021 r. załączonego do wniosku z 27 czerwca 2024 r. doprowadziło w ocenie Spółki, do błędnego wniosku, że powoływanie się na okoliczność zawarcia z N.2. sp. z o.o. porozumienia, już po dokonaniu zajęcia, nie mogło odnieść pozytywnego dla strony skutku.
Dyrektor odnosząc się do twierdzeń Skarżącej w pierwszej kolejności wyjaśnił, że w orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest pogląd, z którego wynika, że instytucja wznowienia postępowania stanowi szczególny tryb postępowania, a przesłanki jej zastosowania należy intepretować ściśle. Zasada, zgodnie z którą przesłanki wznowienia postępowania podlegają ścisłej wykładni i nie mogą być interpretowane rozszerzająco, pełni również istotną funkcję gwarancyjną z punktu widzenia zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego. Wznowienie postępowania jest instytucją procesową, która umożliwia weryfikację ostatecznych decyzji (postanowień) administracyjnych
z powodu wad postępowania, natomiast nie może ono służyć, jako środek do kolejnego merytorycznego rozpoznania sprawy, zakończonej decyzją ostateczną.
Organ odwoławczy zauważył, iż podnosząc zarzuty w zażaleniu z 4 kwietnia 2024r., na postanowienie Naczelnika US z 22 marca 2024 r., Spółka powołała na uzgodnienia wynikające z zawartego porozumienia, w tym na okoliczności odraczające w czasie wymagalność zajętych wierzytelności. Dyrektor IAS dokonując rozstrzygnięcia
w postanowieniu z 15 maja 2024 r. ocenił przedstawione przez Skarżącą okoliczności tego porozumienia. Zatem, w ocenie Dyrektora Izby, słusznie organ pierwszej instancji
w zaskarżonym postanowieniu uznał, że dowód przedstawiony przez Skarżącą w postaci porozumienia zawartego dnia [...] października 2021 r. na wykazanie braku wymagalności zajętych wierzytelności, nie może stanowić podstawy do wznowienia postępowania.
Dyrektor IAS zgodził się też z twierdzeniem organu pierwszej instancji, że instytucja wznowienia postępowania ma zastosowanie wówczas, gdy o okoliczności mogącej mieć wpływ na rozstrzygnięcie podjęte przez organ, strona dowiedziała się już po jego wydaniu,
a nie w sytuacji, gdy Strona będąca w posiadaniu dowodu mogącego mieć znaczenie
w sprawie, przedstawiła go po wydaniu przez organ niekorzystnego dla niej rozstrzygnięcia ostatecznego. Zarzuty wadliwego ustalenia stanu faktycznego i błędnej wykładni przepisów prawa materialnego przez organy administracji publicznej winny bowiem być podnoszone
i oceniane w zwyczajnym postępowaniu administracyjnym.
Dodatkowo, w ocenie Dyrektora IAS organ pierwszej instancji słusznie także wskazał, że mając na uwadze fakt powoływania się na porozumienie z [...] października 2021 r. w zażaleniu z 4 kwietnia 2024 r. trudno uznać, że wnosząc o wznowienie postępowania pismem z 27 czerwca 2024 r. Spółka zachowała termin wskazany w art. 148 k.p.a., a którego zachowanie jest niezbędne do wszczęcia postępowania z art. 145 k.p.a.
Końcowo organ odwoławczy zauważył, iż fakt istnienia przedmiotowego porozumienia przed zajęciem wierzytelności został podniesiony przez Skarżącą również
w skardze złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 27 czerwca 2024 r. na postanowienie z dnia 15 maja 2024 r. Dyrektor Izby nie uznając powyższego, jako okoliczności uwzględniającej skargę przekazał skargę Spółki wraz ze swoją odpowiedzią do Sądu celem dalszego jej rozpoznania.
Mając na uwadze powyższe Dyrektor stwierdził, że zaskarżone postanowienie wydane zostało zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. Zawiera ponadto wszystkie składniki postanowienia administracyjnego wymienione w art. 124 § 1 i § 2 k.p.a., w tym zarówno uzasadnienie prawne jak i faktyczne. Zasadnym zatem w jego ocenie było podjęcie rozstrzygnięcia na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., stanowiącym o utrzymaniu
w mocy zaskarżonego postanowienia organu pierwszej instancji.
3. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, Skarżąca zaskarżonemu postanowieniu Dyrektora IAS z dnia 16 września 2024 r. zarzuciła naruszenie:
1) art. § 1 pkt 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego polegające na nie zawieszeniu postępowania wznowieniowego do czasu prawomocnego zakończenia postępowania sądowoadministracyjnego;
2) art. 6, art. 7, art. 8, art. 77 § 1 oraz art. 80 i art. 145 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, polegające na zaniechaniu dokładnego i wszechstronnego wyjaśnienia okoliczności sprawy, konsekwencją których było stwierdzenie braku podstaw skarżącej do wznowienia postępowania;
2) art. 71a § 9 u.p.e.a. polegające na niesłusznym przyjęciu, że N.1. Sp. z o.o. jako dłużnik zajętej wierzytelności bezpodstawnie uchyla się od przekazania zajętej wierzytelności, pomimo że faktycznie pomiędzy zobowiązanym, a skarżącym nie powstała wymagalna wierzytelność, a zatem brak jest również podstaw do określenia jej wysokości
i prowadzenia wobec skarżącego postępowania egzekucyjnego.
Z uwagi na wskazane powyżej naruszenia prawa, Skarżąca wniosła o uchylenie postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
4. W odpowiedzi na skargę Dyrektor IAS podtrzymał stanowisko przedstawione
w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia oraz wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
5.1. Skarga jest niezasadna.
5.2. Na wstępie rozważań należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności
z prawem. Przepisy art. 3 § 2 pkt 2 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej jako "p.p.s.a.") stanowią, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane
w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty, na postanowienia wydane
w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.
W wyniku takiej kontroli postanowienie podlega uchyleniu w razie stwierdzenia przez Sąd: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę wznowienia postępowania administracyjnego, lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c p.p.s.a.). W razie stwierdzenia, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu, sąd oddala skargę w całości albo w części w myśl art. 151 p.p.s.a.
Z kolei z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, które to ograniczenie nie ma zastosowania w niniejszej sprawie.
W myśl art. 119 pkt 3 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.
Przedmiotem kontroli w rozpoznawanej sprawie jest postanowienie Dyrektora IAS
z dnia 16 września 2024 r. utrzymujące w mocy postanowienie z dnia 30 lipca 2024 r.
o odmowie wznowienia postępowania w przedmiocie określenia Spółce, jako dłużnikowi zajętej wierzytelności wysokości nieprzekazanej kwoty. Zatem na podstawie powołanego art. 119 pkt 3 p.p.s.a. pozwoliło to na rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym.
Badając z kolei rozpoznawaną sprawę w zakreślonej powyżej kognicji, Sąd stwierdził, iż nie doszło do naruszenia przepisów, które skutkowałoby koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego postanowienia.
5.3. Kwestią sporną w przedmiotowej sprawie jest ocena zasadności odmowy wznowienia postępowania zakończonego postanowieniem Dyrektora IAS z dnia 15 maja 2024 r. w sprawie utrzymania w mocy postanowienia Naczelnika US z 22 marca 2024 r.
w przedmiocie określenia Spółce, jako dłużnikowi zajętej wierzytelności wysokości nieprzekazanej kwoty.
Na wstępie wyjaśnić należy, iż wznowienie postępowania administracyjnego jest nadzwyczajną instytucją procesową stwarzającą prawną możliwość ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy zakończonej ostatecznym postanowieniem administracyjnym bądź decyzją administracyjną.
Wznowienie postępowania jest dopuszczalne w sytuacji, gdy postępowanie w którym zapadło weryfikowane rozstrzygnięcie było dotknięte jedną z kwalifikowanych wad procesowych wymienionych enumeratywnie w art. 145 § 1, art. 145a § 1, art. 145aa § 1 lub art. 145b § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 572 ze zm.) – zwanej dalej "k.p.a."
W myśl art. 148 § 1 k.p.a, podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. Jak natomiast stanowi art. 148 § 2 k.p.a., termin do złożenia podania o wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a biegnie od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji.
Wznowienie postępowania następuje w drodze postanowienia (art. 149 § 1 k.p.a). Postanowienie to stanowi podstawę do przeprowadzenia przez właściwy organ postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy (art. 149 § 2 k.p.a.). Odmowa wznowienia postępowania zgodnie z art. 149 § 3 k.p.a również następuje w drodze postanowienia.
Dodatkowo, zgodnie z art. 126 k.p.a., do postanowień stosuje się odpowiednio przepisy art. 105, art. 107 § 2-5 oraz art. 109-113, a do postanowień, od których przysługuje zażalenie, oraz do postanowień określonych w art. 134 - również art. 145-152 oraz art. 156-159, z tym że zamiast decyzji, o której mowa w art. 151 § 1 i art. 158 § 1, wydaje się postanowienie.
Z powyższego wynika, że postępowanie w przedmiocie wniosku o wznowienie postępowania może zostać wszczęte jedynie po uprzednim zweryfikowaniu dopuszczalności wznowienia postępowania, samo zaś złożenie wniosku o wznowienie postępowania nie wznawia automatycznie postępowania. W pierwszej kolejności organ bada zatem przesłanki formalne wniosku o wznowienie postępowania. Ustala, czy wniosek pochodzi od podmiotu uprawnionego do żądania wznowienia postępowania, czy wskazano w nim podstawę wznowienia, ale i także, czy zachowany został termin do złożenia takiego wniosku.
Dopiero w przypadku spełnienia wszystkich przesłanek formalnych, organ wydaje postanowienie o wznowieniu postępowania, o którym mowa w art. 149 § 1 k.p.a.
Postanowienie zaś o odmowie wznowienia postępowania wydawane jest w sytuacji, gdy żądający wznowienia postępowania nie spełnił przesłanek warunkujących wszczęcie postępowania wznowieniowego. Powodami wydania postanowienia odmownego
w powyższym zakresie mogą być nie tylko przyczyny podmiotowe lub przedmiotowe ale również uchybienie przez stronę ustawowemu terminowi określonemu w art. 148 § 1 i 2 k.p.a. Odmowa wznowienia następuje wówczas z przyczyn formalnych.
Jak zatem wyżej podano, podmiot wnoszący podanie o wznowienie postępowania zobowiązany jest je wnieść do organu administracji, który uprzednio wydał akt administracyjny nie tylko jako podmiot uprawniony do żądania takiego wznowienia, lecz także ze wskazaniem podstawy i okoliczności je uzasadniających. Co również ważne wniosek taki powinien zostać złożony w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania.
W uregulowaniu tym wyraźnie wskazuje się na moment dowiedzenia się
o okoliczności, a nie na moment dowiedzenia się o tym, że owa okoliczność może stanowić podstawę wznowienia postępowania (o przysługującym prawie wznowienia). Przyjęty pogląd nie jest kwestionowany w orzecznictwie i doktrynie (por. wyroki NSA z 19 marca 2008 r. sygn. akt II OSK 127/07 i z 9 stycznia 2002 r. sygn. akt V SA 1460/01, wyrok WSA w Rzeszowie z 8 września 2010 r. Sygn. akt II SA/Rz 279/10 – orzeczenia dostępne na stronie Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych: https://orzeczenia.nsa.gov.pl, zwanej dalej "CBOSA").
Na tle powołanego art. 148 § 1 k.p.a., zgodnie też stwierdza się, że to na stronie spoczywa ciężar dowodu dochowania terminu, o którym mowa w tym przepisie. Zatem to strona musi udowodnić, kiedy dowiedziała się o okolicznościach stanowiących podstawę wznowienia postępowania, ze ścisłością dostateczną do ustalenia, że jej podanie
o wznowienie wpłynęło przed upływem terminu wskazanego w tym przepisie.
Powyższe nie zwalnia jednak organu od obowiązku dokonania weryfikacji twierdzeń strony i przedstawianych przez nią dowodów oraz przeprowadzenia wyjaśnienia w zakresie ustalenia tej okoliczności, a następnie dokonania oceny zebranego materiału dowodowego zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów. Wszczęcie natomiast postępowania
w sprawie wznowienia postępowania na wniosek pomimo uchybienia terminu stanowi naruszenie prawa, które godzi w zasadę ogólnej trwałości decyzji administracyjnych. Dlatego też organ administracji obowiązany jest w pierwszej kolejności badać z urzędu między innymi zachowanie terminu określonego przepisami prawa.
5.4. W stanie faktycznym sprawy, Skarżąca składając wniosek z dnia 27 czerwca 2024 r. o wznowienie postępowania zakończonego postanowieniem Dyrektora IAS z dnia 15 maja 2024 r., którym utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika US z 22 marca 2024 r. w przedmiocie określenia Spółce, jako dłużnikowi zajętej wierzytelności wysokości nieprzekazanej kwoty, jako podstawę wznowienia wskazała przepis art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. W treści wniosku Spółka podała, że w zażaleniu (na postanowienie Naczelnika US z dnia 22 marca 2024 r.) wskazała na okoliczność zawarcia z N.2. Sp. z o.o. porozumienia dotyczącego wspólnego przedsięwzięcia polegającego na pozyskaniu terenów z pokładami [...] i uruchomieniu jego wydobywania. Z powyższym Spółka wiązała skutek w postaci braku istnienia wymagalnych wierzytelności, które zobowiązana była przekazać organowi egzekucyjnemu. Z kolei w uzasadnieniu postanowienia organ stwierdził, że nie przedstawiła dowodu na brak wymagalności wierzytelności, w związku z tym załącza porozumienie z dnia [...] października 2021 r., z którego wprost taki brak wynika.
Powołując się na podaną okoliczność, Skarżąca dodatkowo w zażaleniu z dnia 12 sierpnia 2024 r. ale i także we wniesionej do tut. Sądu skardze wyjaśniła, że zawarcie pomiędzy podmiotami porozumienia nie było znane organowi, bo nie wskazywało na datę jego zawarcia. Data ta wynikała z dokumentu, który został załączony do wniosku
o wznowienie postępowania. Jego pominięcie z kolei doprowadziło organ do błędnego wniosku, że powoływanie się przez Skarżącą na okoliczność zawarcia porozumienia
z N.2. Sp. z o.o. już po dokonaniu zajęcia, nie mogło odnieść pozytywnego dla niej skutku. Porozumienie zawarto bowiem 11 miesięcy przed dokonaniem zajęcia.
Organ, dokonując jednak analizy wniosku o wznowienie postępowania pod względem formalnym wziął pod uwagę fakt, iż Skarżąca wnosząc zażalenie z dnia 4 kwietnia 2024 r. już w trybie zwykłym powołała się na uzgodnienia wynikające z zawartego pomiędzy ww. podmiotami porozumienia, w tym na okoliczności odraczające w czasie wymagalność zajętych wierzytelności.
W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Dyrektor IAS stwierdził, że mając na uwadze fakt powoływania się przez Skarżącą na porozumienie z dnia [...] października 2021 r. w zażaleniu z dnia 4 kwietnia 2024 r. trudno uznać, iż wnosząc w dniu 27 czerwca 2024 r. wniosek o wznowienie postępowania Spółka zachowała miesięczny termin (od dnia, w którym dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia), wskazany w art. 148 k.p.a, którego zachowanie jest niezbędne do wszczęcia postępowania z art. 145 cytowanej ustawy.
W ocenie Sądu należy zgodzić się z podanym przez organ odwoławczy stanowiskiem. Z badanego bowiem w toku postępowania administracyjnego i dokonanych w jego trakcie ustaleń wynika, że wniosek Skarżącej o wznowienie postępowania został złożony z uchybieniem terminu do jego wniesienia, co prawidłowo skutkowało wydaniem postanowienia o odmowie wznowienia postępowania.
Zdaniem Sądu na tle okoliczności sprawy nie ulega wątpliwości, że Skarżąca już wcześniej - bo w dacie złożenia zażalenia na postanowienie Naczelnika US z dnia 22 marca 2024 r., wprost przywołała okoliczność zawarcia pomiędzy nią, a Spółką N.2. Sp. z o.o. porozumienia co do podjęcia procesu inwestycyjnego, polegającego na nabyciu gruntu zawierającego pokłady [...], zaś N.2. miało uzyskać na jego mocy możliwość eksploatacji pokładów [...] występując o stosowną koncesję na jego wydobycie. W treści zażalenia powołano również dalsze postanowienia rzeczonego porozumienia. Zatem zbieżność treści porozumienia, o którym mowa w zażaleniu z dnia 4 kwietnia 2024 r. oraz porozumienia z wniosku o wznowienie postępowania powoduje, iż nie można uznać, że chodzi o dwa różne porozumienia z różnych dat, lecz, że informacje dotyczą jednego i tego samego porozumienia z dnia [...] października 2021 r.
Zatem zarówno okoliczność zawarcia porozumienia jak i samo porozumienie jako dowód znane było Spółce już w trakcie postępowania prowadzonego w przedmiocie określenia wysokości nieprzekazanej organowi egzekucyjnemu kwoty przez dłużnika zajętej wierzytelności, natomiast strona nie wykazała iż dowód ten pozyskała w innym okresie.
W związku z tym Sąd stwierdza, iż Skarżąca przy złożeniu wniosku
o wznowienie postępowania uchybiła wymaganemu ustawowo terminie wynikającemu z art. 148 § 1 k.p.a, gdyż jak trafnie zauważył organ, świadomość i wiedzę o zawarciu porozumienia z N.2. Sp. z o.o. o podjęciu procesu inwestycyjnego, jak i istnieniu tego dowodu Skarżąca posiadała znacznie wcześniej, powołując się na zawarte porozumienie już w zażaleniu z dnia 4 kwietnia 2024 r.
Zatem, już samo stwierdzenie przez organ administracji publicznej – we wstępnej fazie postępowania, że doszło do uchybienia terminu do wniesienia podania o wznowienie postępowania sprawiało, że zasadnym było wydanie postanowienia o odmowie jego wznowienia na podstawie art. 149 § 3 k.p.a.
Strona ponadto nie przywołała żadnych innych okoliczności, które mogłyby mieć znaczenie w sprawie i wpłynąć na zasadność wydania postanowienia o wznowieniu postępowania.
Z kolei argumentacja Skarżącej, że dopiero data zawarcia porozumienia pomiędzy podmiotami i jego załączenie do ww. wniosku stanowiło nową okoliczność, o której mowa
w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. w świetle przedstawionych ustaleń nie mogła stanowić skutecznej podstawy do wznowienia postępowania zakończonego postanowieniem z dnia 15 maja 2024 r.
Sąd zauważa, że organ wprawdzie dokonał oceny wskazanego we wniosku porozumienia zawartego w dniu [...] października 2021 r. jako niestanowiącego nowej okoliczności, nieznanej organowi w dniu wydania ww. postanowienia, a więc pod katem istnienia przesłanki z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. jednakże powyższe nie miało wpływu na wynik sprawy, bowiem organ na przeprowadzonym etapie wstępnym badania wniosku prawidłowo odmówił wznowienia postępowania ze względu na brak zachowania terminu, o którym mowa w art. 148 § 1 k.p.a.
Przywołana zatem argumentacja Skarżącej co do nieprawidłowości odmowy wznowienia postępowania nie znajduje uzasadnienia.
5.5. Nie można również zgodzić się ze stanowiskiem Skarżącej, że nie zawieszono postępowania wznowieniowego do czasu prawomocnego zakończenia postępowania sądowoadministracyjnego zainicjowanego skargą złożoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na postanowienie Dyrektora IAS z 15 maja 2024 r., gdyż postępowanie wznowieniowe (o czym już wspomniano wcześniej) nie zostało wszczęte, wobec tego brak było przesłanki zawieszenia postępowania. Dopiero wydanie postanowienia o wznowieniu postępowania prowadzi do przejścia do drugiej fazy postępowania, w którym przeprowadza się badanie przyczyn wznowienia postępowania
a następnie rozstrzyga co do istoty sprawy. W niniejszej sprawie faza taka nie nastąpiła
z racji odmowy wszczęcia postępowania w sprawie. Zatem, argumentacja Skarżącej podnoszona w tej materii pozostaje chybiona.
Podobnie za chybiony należy uznać zarzut naruszenia art. 71a § 9 u.p.e.a, bowiem w niniejszym postępowaniu dotyczącym odmowy wszczęcia postępowania wznowieniowego, organ nie dokonywał oceny zastosowania art. 71a § 9 u.p.e.a.
5.6. W ocenie Sądu nie doszło także do uchybienia wskazanych w skardze przepisów art. 6, art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. statuujących zasady ogólne postępowania administracyjnego tj.: zasada praworządności, prawdy obiektywnej oraz uwzględniania interesu społecznego i słusznego interesu obywateli, zasada pogłębiania zaufania do organów państwa, czy zebrania i oceny materiału dowodowego w sprawie.
Zdaniem Sądu zaskarżone postanowienie zostało wydane z poszanowaniem powołanych przepisów postępowania. Prawidłowo w sprawie został również zgromadzony materiał dowodowy, przy prowadzeniu koniecznych czynności wyjaśniających. Dokonana zaś ocena okoliczności sprawy wyrażona w zaskarżonym postanowieniu została sformułowana prawidłowo, zgodnie z wymogiem wynikającym z art. 124 § 2 k.p.a. W tym miejscu podkreślenia jednakże wymaga, że ani niezgodny z oczekiwaniami Strony wynik przeprowadzonego postępowania administracyjnego, ani też subiektywne jej przekonanie
o wadliwości zaskarżonego postanowienia, nie mogą same w sobie stanowić podstawy uwzględnienia skargi.
5.7. W związku z powyższym, Sąd uznając skargę za niezasadną, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.09.2026. · Źródło