I SA/Gd 92/08

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Monika Hennig po rozpoznaniu w dniu 26 maja 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. K. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej [...] z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie zabezpieczenia na majątku skarżącej przybliżonej kwoty zobowiązania podatkowego w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych od dochodów z nieujawnionych źródeł przychodów za 2001 r. postanawia odmówić skarżącej przyznania prawa pomocy. M. K. wnioskiem z dnia 21 lutego 2008 r. (data stempla pocztowego), którego braki formalne usunięto w dniach 10 marca i 22 kwietnia 2008 r., zwróciła się o zwolnienie od kosztów sądowych w niniejszej sprawie, w tym wpisu od skargi określonego w kwocie 500 zł. Ze złożonego przez skarżącą oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że prowadzi ona wspólne gospodarstwo domowe z mężem, źródłem utrzymania małżonków są otrzymywane przez każdego z nich świadczenia emerytalne w łącznej wysokości 2 167 zł brutto miesięcznie, ich majątek stanowi dom o powierzchni 450 m2. W tym miejscu zwrócić uwagę należy, iż we wniosku z dnia 10 marca 2008 r. w rubryce nr 7.2.2 formularza przeznaczonej dla wpisania przedmiotów o wartości powyżej 3 000 euro będących własnością czy to wnioskodawcy, czy też osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym wskazano kolekcję dziesięciomarkowych monet z okresu cesarstwa niemieckiego. W uzupełnionym zaś wniosku z dnia 22 kwietnia 2008 r. skarżąca skorygowała tę rubrykę nie wykazując ww. przedmiotów. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zgodnie z brzmieniem art. 245 § 3 p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przywołane przepisy regulujące instytucję prawa pomocy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 p.p.s.a. Zatem to rzeczą wnioskodawcy jako zainteresowanego jest wykazanie, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonych przepisach. Tym samym to na nim spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie sądu w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. Rozpoznając przedmiotowy wniosek wzięto pod uwagę nie tylko dane o stanie majątkowym skarżącej przedstawione przez nią w formularzu PPF, ale także dane zawarte w złożonym przez jej męża dodatkowym oświadczeniu z dnia 21 kwietnia 2008 r. i przedłożonych przez niego przy sprawach o sygn. akt I SA/Gd 89-91/08 dokumentach (odpis zeznania podatkowego PIT-37, PIT-O za 2007 r. skarżącej, odpis faktury za gaz z dnia 14 kwietnia 2008 r. oraz odpis faktury za usługi telekomunikacyjne z dnia 13 marca 2008 r. wraz z odpisami dowodów zapłaty, odpisy dowodów zapłaty za prąd, odpisów odcinków emerytury wypłaconej małżonkom za kwiecień 2008 r. oraz odpisu decyzji w sprawie podatku od nieruchomości za 2008 r.) oraz informacje o sytuacji finansowej małżonków znajdujące się w aktach administracyjnych sprawy (wnioski dyrektora urzędu kontroli skarbowej z dnia 2 sierpnia 2007 r. o zabezpieczeniu zobowiązania podatkowego). Analiza materiału dowodowego wskazuje, że w złożonym wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżąca świadomie pominęła istotne składniki majątku, stanowiące czy to majątek wspólny czy też odrębny małżonków. Przyjąć zatem należy, że przedstawiła ona swoją sytuację finansową w sposób selektywny, manipulując danymi tak by potwierdzały trudną sytuację finansową jej i współmałżonka. Tym samym oświadczenie skarżącej uznać należało za niewiarygodne i sprzeczne z dokonanymi na podstawie akt sądowych i administracyjnych ustaleniami. Za taką oceną przemawiają następujące okoliczności. Przede wszystkim małżonkowie – poza wykazanym we wniosku domem jednorodzinnym wolnostojącym z garażem usytuowanym na dwóch działkach przy ul. [...] – są właścicielami lokalu mieszkalnego spółdzielczego o powierzchni 55,5 m2 wraz z gruntem o powierzchni 402 m2, położonego przy ul. [...] (k. 5 i 28 akt administracyjnych), w którym zamieszkują. Adres ten skarżąca wskazała bowiem jako jedyny we wszelkich pismach skierowanych do tut. Sądu, w tym w skardze i wniosku o przyznanie prawa pomocy, powyższy adres jako miejsce zamieszkania wskazała też w zeznaniu podatkowym za 2007 r. Na adres ten jest wysyłana również wszelka korespondencja, w tym dokumenty odnoszące się do nieruchomości położonej przy ul. [...], tj. decyzja w sprawie podatku od tej nieruchomości za 2008 r. oraz faktury za pobór gazu w tej nieruchomości. Natomiast na nieruchomości położonej przy ul. [...] ustanowione zostało (i wpisane do księgi wieczystej) ograniczone prawo rzeczowe – nieodpłatne użytkowanie na okres do 2 marca 2026 r. – na rzecz B. K. (synowej wnioskodawcy), co wynika z treści wniosków dyrektora urzędu kontroli skarbowej o zabezpieczenie zobowiązania podatkowego z dnia 2 sierpnia 2007 r. (k. 3 i 26 akt administracyjnych). Nadto przedłożenie przez męża skarżącej na okoliczność ponoszonych przez małżonków kosztów utrzymania faktury z dnia 14 kwietnia 2008 r. za zużycie gazu, wskazywać może, że małżonkowie ponoszą dodatkowo wydatki związane z kosztami utrzymania nieruchomości, w której nie zamieszkują, i którą oddali w nieodpłatne użytkowanie osobie trzeciej. Wymieniona faktura jako punkt poboru wskazuje bowiem adres przy ul. [...]. Nie bez znaczenia jest, że sam mąż skarżącej w dodatkowym oświadczeniu raz określa wysokość opłat za gaz za okres trzech miesięcy na kwotę 150 zł, w innym miejscu na kwotę 233 zł. W tych okolicznościach nie można również ustalić, której nieruchomości dotyczą przedłożone dowody zapłaty opłat za prąd, gdyż nie podają one miejsca poboru, a jedynie adres zleceniodawcy. Ponadto ustalono, że mąż skarżącej jest posiadaczem kolekcji monet, która stanowi jego majątek odrębny, a która – zgodnie z treścią powołanego przez dyrektora urzędu kontroli skarbowej we wniosku o zabezpieczenie pisma-oświadczenia z dnia 28 sierpnia 2006 r. – zamyka się w pokaźnym zestawie monet dziesięciomarkowych niemieckich, których wartość jest wyższa niż złotych monet dwudziestomarkowych. W przywołanym oświadczeniu mąż skarżącej wyjaśnił, że nie potrafi określić, ile sztuk monet faktycznie posiada, stwierdził że gdy ostatnio przed chyba trzema laty zabezpieczał monety w stanie doskonałym było chyba 155 sztuk, reszta wydawała się być w odrobinę gorszym stanie. Wskazał też, że rozpoczął zbieranie monet na początku lat 50., a ich kolekcjonowanie było pasją przejętą po ojcu (k. 28 akt administracyjnych). Pomimo, że mąż skarżącej w sprawach o sygn. akt I SA/Gd 89-91/08 uchylił się od wskazania aktualnej wartości posiadanej kolekcji numizmatycznej, to stwierdzić trzeba, że jej wartość jest znaczna, ponieważ już z oświadczenia złożonego przez niego we wnioskach o prawo pomocy wynika, że przewyższa kwotę 3 000 euro. Oświadczenie skarżącej dotyczące osiąganych przez małżonków miesięcznych dochodów również należy uznać za niewiarygodne. Z odpisów odcinków świadczeń emerytalnych przekazanych małżonkom za kwiecień 2008 r. (a dołączonych do spraw o sygn. akt I SA/ Gd 89-91/08) wynika bowiem, że z tego tytułu osiągają oni łączny dochód w wysokości 2 194,62 zł netto miesięcznie, nie zaś jak zadeklarowała skarżąca 2 167 zł brutto. Wskazać trzeba, że instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy, co oznacza, że może być stosowana tylko w przypadku osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną, do których zalicza się bezrobotnych bez prawa do zasiłku lub osoby, które pozbawione są środków do życia bądź których środki są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko potrzeby egzystencjalnie niezbędne (postanowienie NSA z dnia 19 października 2005 r., I GZ 107/05, niepubl.). Przepis art. 246 § 1 p.p.s.a. co do zasady nie ma więc zastosowania do osób osiągających dochody z własnej pracy i posiadających jakikolwiek majątek, nawet jeśli koszty sądowe stanowią poważną kwotę w miesięcznym budżecie rodziny (postanowienie NSA z dnia 18 stycznia 2005 r., sygn. akt OZ 1099/04, niepubl.). Tymczasem skarżąca i jej małżonek uzyskują stały dochód z tytułu świadczeń emerytalnych w łącznej wysokości 2 194,62 zł netto, są właścicielami dużego domu (którego pomimo, iż nie użytkują osobiście to ponoszą koszty jego utrzymania, co zdają się potwierdzać faktury za gaz), ponadto posiadają mieszkanie spółdzielcze oraz kolekcję wartościowych monet, a tym samym obiektywnie nie są ludźmi ubogimi, pozbawionymi majątku i środków do życia. Z tych wszystkich względów na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji postanowienia.