I SA/Gd 92/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Marek Kraus po rozpoznaniu w dniu 25 maja 2026 r. na posiedzeniu niejawnym skargi Z. B. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 18 grudnia 2025 r. sygn. akt SKO Gd/3339/25 w przedmiocie ponaglenia na niezałatwienie sprawy w terminie postanawia: odrzucić skargę. Pismem z dnia 15 lipca 2025 r. Z. B. (dalej "Skarżący") wniósł ponaglenie na działanie Prezydenta Miasta Starogardu Gdańskiego, z uwagi na niezałatwienie wniosku Skarżącego z dnia 11 czerwca 2025 r. o umorzenie zaległości podatkowej w terminie wynikającym z art. 37 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 775 ze zm., dalej "k.p.a."). Postanowieniem z dnia 18 grudnia 2025 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku (dalej "Kolegium"), na podstawie art. 239 w zw. z art. 141, art. 139, art. 169 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2025 r. poz. 111, dalej "O.p."), uznało, że Prezydent Miasta Starogardu Gdańskiego nie dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania w sprawie dotyczącej rozpatrzenia wniosku o umorzenie zaległości podatkowej. Kolegium wskazało, że ww. wniosek Skarżącego został pozostawiony bez rozpatrzenia na podstawie art. 169 § 1a O.p. W postanowieniu zawarto pouczenie, że nie przysługuje na nie żaden środek zaskarżenia. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz postanowienia o pozostawieniu wniosku o umorzenie zaległości podatkowej bez rozpoznania, a także uznanie, że organy dopuściły się bezczynności i przewlekłości w sprawie, podnosząc zarzut obejścia przepisów k.p.a. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej odrzucenie, gdyż Skarżący pomimo pouczenia w zaskarżonym postanowieniu, wniósł na nie skargę, w sytuacji gdy skarga nie przysługuje. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: W pierwszej kolejności należy wskazać, że przed przystąpieniem do merytorycznego rozpoznania skargi Sąd zawsze bada legitymację skargową strony, zachowanie terminu do wniesienia skargi oraz jej warunków formalnych, a przede wszystkim dokonuje oceny dopuszczalności skargi, w szczególności bada, czy dotyczy ona przedmiotu objętego właściwością sądu administracyjnego. Zgodnie bowiem z art. 3 § 1 i § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 – dalej "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, przy czym kontrola ta obejmuje orzekanie w sprawach skarg m.in. na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty. A contrario przyjąć należy, że skarga jest niedopuszczalna, gdy postanowienie jest niezaskarżalne, nie kończy postępowania ani nie rozstrzyga istoty sprawy. Jako, że przedmiotem sprawy jest ponaglenie na niezałatwienie w terminie sprawy dotyczącej wniosku Skarżącego o umorzenie zaległości podatkowej, zastosowanie znajdują przepisy Ordynacji podatkowej (O.p.). W przypadku niezałatwienia sprawy we właściwym terminie lub terminie ustalonym na podstawie art. 140 O.p. stronie postępowania służy środek prawny w postaci ponaglenia, stosownie do art. 141 § 1 O.p., który wnosi się do organu podatkowego wyższego stopnia bądź do Szefa Krajowej Administracji Skarbowej (jeśli sporawa nie została załatwiona przez dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej albo dyrektora izby administracji skarbowej). Organ podatkowy uznając ponaglenie za uzasadnione, wyznacza dodatkowy termin załatwienia sprawy oraz zarządza wyjaśnienie przyczyn i ustalenie osób winnych niezałatwienia sprawy w terminie, a w razie potrzeby podejmuje środki zapobiegające naruszaniu terminów załatwiania spraw w przyszłości; organ stwierdza jednocześnie, czy niezałatwienie sprawy w terminie miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa. (art. 141 § 2 O.p.). W postępowaniu podatkowym obowiązuje zasada, że na wydane w toku postępowania postanowienie służy stronie zażalenie, gdy ustawa tak stanowi (art. 236 § 1 O.p.). Należy wskazać, że zgodnie z art. 216 § 1 w zw. z art. 141 § 1-2 O.p., organ podatkowy rozpatrujący ponaglenie wydaje postanowienie, a unormowanie to służy zwalczaniu bezczynności lub przewlekłości w załatwianiu danej sprawy, przy czym - co istotne - przepis ten (art. 141 O.p.) nie zawiera normy, która uprawniałaby adresata postanowienia do wniesienia na nie zażalenia. W orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, że postanowienie wydane w wyniku rozpatrzenia ponaglenia jest rozstrzygnięciem podejmowanym w ramach nadzoru organu wyższego stopnia nad organami niższego stopnia. Nie jest zatem postanowieniem rozstrzygającym sprawę co do istoty, jako że jego celem jest jedynie spowodowanie, aby tego rodzaju rozstrzygnięcie (co do istoty) zostało podjęte w sytuacji, gdy organ administracji pozostaje w bezczynności lub w sposób przewlekły prowadzi postępowanie, albo też poinformowanie strony, że jej zarzuty w tym zakresie ocenione zostały jako niezasadne. Postanowienie wydane na podstawie art. 141 § 2 O.p. nie jest także postanowieniem kończącym postępowanie administracyjne w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 2 p.p.s.a., ponieważ na skutek wniesienia ponaglenia nie toczy się żadne nowe postępowanie administracyjne, a jedynie - jak już wcześniej wskazano – postępowanie w trybie nadzoru organu wyższego stopnia nad organem niższego stopnia. Omawianego postanowienia nie można również zakwalifikować do innych niż określone w art. 3 § 2 pkt 1-3 p.p.s.a., aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Postanowienie wydane w odpowiedzi na ponaglenie nie stwarza bowiem po stronie adresata jakichkolwiek uprawnień lub obowiązków, a tym samym nie można go zaliczyć do aktów, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Możliwość poddania postanowienia - wydanego w przedmiocie ponaglenia - kontroli sprawowanej przez sądy administracyjne nie wynika także z żadnego przepisu szczególnego w rozumieniu art. 3 § 3 p.p.s.a., w szczególności z żadnego przepisu O.p. W niniejszej sprawie Skarżący uczynił przedmiotem skargi postanowienie Kolegium z dnia 18 grudnia 2025 r., którym organ ten rozpatrzył ponaglenie w sprawie niezałatwienia w terminie sprawy dotyczącej wniosku Skarżącego o umorzenie zaległości podatkowej. Na postanowienie to, stosownie do poczynionych wyżej uwag, nie przysługuje skarga do sądu administracyjnego na podstawie art. 3 § 2 pkt 2 p.p.s.a., ani też na podstawie żadnego innego przepisu, co wskazuje na niedopuszczalność zaskarżenia tego postanowienia do sądu. O powyższym prawidłowo pouczyło Kolegium w treści zaskarżonego postanowienia. Reasumując, z uwagi na niedopuszczalność złożenia skargi na ostateczne postanowienie wydane w przedmiocie ponaglenia, wniesiona przez Skarżącego skarga podlega odrzuceniu. Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. sąd odrzuca skargę, jeżeli z innych przyczyn wniesienie skargi jest niedopuszczalne. Sąd odrzuca skargę postanowieniem. Odrzucenie skargi może nastąpić na posiedzeniu niejawnym (art. 58 § 3 p.p.s.a.). Biorąc pod uwagę przedstawione wyżej okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 p.p.s.a., odrzucił skargę jako niedopuszczalną.