I SA/Gd 926/17

Starszy Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Monika Hennig po rozpoznaniu w dniu 13 grudnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. M. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej [...] z dnia [...], nr [...] w przedmiocie skargi na czynność egzekucyjną postanawia: odmówić skarżącej przyznania prawa pomocy. Wnioskiem z dnia 11 lipca 2017 r., złożonym na urzędowym formularzu PPF w dniu 10 sierpnia 2017 r., skarżąca A. M. zwróciła się o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w całości oraz ustanowienie radcy prawnego bądź adwokata. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, złożonym pod rygorem odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia, o której mowa w art. 233 § 1 w związku z § 6 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny (Dz. U. Nr 88, poz. 553 ze zm.), skarżąca podała, że samotnie wychowuje dwoje małoletnich dzieci (niespełna 9-miesięczną córkę oraz 17-letniego syna), utrzymuje się z zasiłku macierzyńskiego w wysokości 1.300 zł netto oraz świadczenia wychowawczego z programu 500 plus, poza domem jednorodzinnym, z którego prowadzona jest egzekucja w związku z zaprzestaniem spłaty kredytu (nieruchomość przygotowywana jest do licytacji) nie posiada żadnego innego majątku. W odpowiedzi na zarządzenie referendarza sądowego z dnia 18 sierpnia 2017 r., w dniu 23 października 2017 r. (data stempla pocztowego) skarżąca nadesłała: (-) zaświadczenie z ZUS z dnia 18 września 2017 r. o wysokości zasiłku macierzyńskiego wypłaconego w okresie od 1 maja do 31 sierpnia 2017 r.; (-) zaświadczenie naczelnika urzędu skarbowego, z którego wynika, iż skarżąca w roku 2016 złożyła zeznanie podatkowe PIT-36, w którym wykazała do opodatkowania na zasadach ogólnych dochód w kwocie 21.027,60 zł; (-) decyzję z dnia 26 kwietnia 2017 r. o przyznaniu świadczenia wychowawczego na dziecko na okres od 1 kwietnia do 30 września 2017 r. w kwocie 500 zł; (-) wyciąg z rachunku prowadzonego przez [...] za okres od 30 kwietnia do 31 maja 2017 r., którego saldo końcowe wynosiło 70,45 zł wraz z zaświadczeniem z banku; (-) zestawienie operacji dokonanych na rachunku prowadzonym przez [...] w okresie od 1 maja do 13 września 2017 r., którego saldo końcowe wynosiło 34,40 zł. Jednocześnie skarżąca uchyliła się od złożenia następujących oświadczeń: (-) czy poza małoletnimi dziećmi zamieszkuje z innymi osobami, wskazania tych osób oraz stopnia pokrewieństwa z tymi osobami i podania, w jakiej części każda z nich partycypuje w kosztach utrzymania nieruchomości a w przypadku wspólnego zamieszkiwania z ojcem małoletniej córki – przedłożenia dokumentów wymienionych w punktach b), c), f) dotyczących partnera, wskazania składników jego majątku wskazanych w rubryce 7 formularza PPF oraz przedłożenia stosownych dokumentów na okoliczność źródła i wysokości jego dochodów; (-) czy otrzymuje alimenty od ojców małoletnich dzieci; jeżeli tak – przedłożenia dokumentu obrazującego ich wysokość wraz z dokumentem, będącym ich podstawą (umowa/ugoda/wyrok sądu); w przypadku, gdy nie otrzymuje alimentów na rzecz małoletnich dzieci – złożenia oświadczenia o przyczynie, z jakiej nie są one przekazywane przez ojców dzieci wraz z podaniem, czy ubiega się o ich wypłatę z Funduszu Alimentacyjnego; jeżeli zaś skarżąca zrezygnowała z ubiegania się o przyznanie alimentów na rzecz dzieci – złożenia oświadczenia, z jakiej przyczyny; (-) czy otrzymuje pomoc finansową, rzeczową od rodziny lub innych osób prywatnych; jeżeli tak – wskazania wysokości, rodzaju i częstotliwości udzielanej pomocy wraz z dowodami potwierdzającymi tę okoliczność (oświadczenie osoby udzielającej pomocy); (-) zaświadczenia z banku o aktualnym saldzie zadłużenia z tytułu kredytu wraz z informacją od kiedy skarżąca zaprzestała jego spłaty i dowodem potwierdzającym, że nieruchomość została wystawiona, bądź zostanie wystawiona w najbliższej przyszłości na licytację; (-) dowodów dotyczących egzekucji (administracyjnej, sądowej) prowadzonej obecnie z majątku skarżącej, w szczególności obrazujących aktualną wysokość egzekwowanych należności i zastosowane środki egzekucyjne. W świetle art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 245 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.), przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu następuje, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym, obejmującym tylko zwolnienie od kosztów sądowych lub tylko ustanowienie pełnomocnika z urzędu następuje, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 245 § 3 p.p.s.a.). Nadmienić przy tym należy, że ustanowienie dla strony pełnomocnika z urzędu wymaga dodatkowego złożenia przez wnioskodawcę osobistego oświadczenia o niezatrudnianianiu lub niepozostawaniu w innym stosunku prawnym z ww., przy czym nie dotyczy to pełnomocnika ustanowionego na podstawie przepisów o prawie pomocy (art. 246 § 3 p.p.s.a.). Referendarz sądowy uznał, że skarżąca nie wykazała zasadności wniesionego żądania. W pierwszej kolejności należy wskazać, że skarżąca przedstawiła jedynie część dokumentów, do których przedłożenia została zobowiązana zarządzeniem z dnia 18 sierpnia 2017 r. Skarżąca nie złożyła wymaganych oświadczeń, które miały na celu weryfikację danych o jej sytuacji rodzinnej. Jak już wskazano skarżąca w żaden sposób nie odniosła się do kwestii, czy faktycznie zamieszkuje tylko z małoletnimi dziećmi i sama je wychowuje, czy ojcowie dzieci partycypują w kosztach ich utrzymania, płacąc na ich rzecz alimenty, czy w związku z trudną sytuacją otrzymuje pomoc finansową lub rzeczową od rodziny. Podkreślenia przy tym wymaga, że okoliczność, czy skarżąca zamieszkuje wspólnie z ojcem swojej małoletniej córki, czy też nie, ma istotne, a wręcz kluczowe znaczenie dla oceny jej możliwości finansowych. W orzecznictwie prezentowany jest pogląd, że orzeczenie w przedmiocie prawa pomocy winno wynikać ze zrównoważonej i wzajemnej oceny dwóch elementów. Pierwszym z nich jest rozmiar kosztów, jakie musi ponieść strona wnioskująca o prawo pomocy na poczet postępowania sądowego. Drugim zaś, aktualne możliwości płatnicze jej samej jak i osób pozostających z taką osobą we wspólnym gospodarstwie domowym (por. m.in.: postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 9 października 2008 r., sygn. akt I SA/Po 825/08; Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych; orzeczenia.nsa.gov.pl). Abstrahując od powyższego, analiza przedłożonej przez skarżącą historii operacji na jej rachunku bankowym prowadzonym przez [...] prowadzi do wniosku, że sytuacja finansowa skarżącej pozwala jej na poniesienie kosztów niniejszego postępowania w całości i nie przemawia za uznaniem, że poniesienie przez skarżącą tych kosztów wywoła skutki, o których mowa w art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a. W tym miejscu należy wskazać, że koszty niniejszego postępowania kształtuje: 1) wpis od skargi w kwocie 100 zł; 2) ewentualny wpis od skargi kasacyjnej wynoszący 100 zł (§ 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi; Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm., dalej jako rozporządzenie); 3) ewentualny wpis od zażalenia na postanowienie wydane przez sąd wynoszący 100 zł (§ 2 ust. 1 pkt 7 rozporządzenia); 4) ewentualna opłata kancelaryjna w kwocie 100 zł pobierana za doręczenie odpisu orzeczenia z uzasadnieniem w sytuacji gdy orzeczenia nie uzasadnia się z urzędu (§ 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych; Dz. U. Nr 221, poz. 2192) oraz 5) ewentualne wynagrodzenie profesjonalnego pełnomocnika (radcy prawnego bądź adwokata), które jest ustalane, co do zasady, swobodnie pomiędzy stronami, tj. mocodawcą i pełnomocnikiem. Pewną wskazówką dla oceny obciążeń finansowych, jakie skarżąca musiałaby ponieść z tego tytułu jest jedynie wysokość stawek, określonych w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r. poz. 1804 ze zm.), czy też rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokatów (Dz. U. z 2015 r. poz. 1800 ze zm.) Referendarz sądowy ustalił, że od 1 stycznia 2014 r. skarżąca prowadzi działalność gospodarczą pod nazwą "A" w zakresie sprzedaży hurtowej zegarków, zegarów i biżuterii. W roku 2016 osiągnęła z tego tytułu dochód w wysokości 21.027,60 zł (przy czym nie jest znana wysokość przychodu z tego tytułu oraz poniesionych przez skarżącą kosztów jego uzyskania). Od końca marca br. skarżąca przebywa na urlopie (macierzyńskim/rodzicielskim) w związku z urodzeniem dziecka. Skarżąca konsekwentnie utrzymuje, że jedynym źródłem utrzymania jej i jej małoletnich dzieci jest zasiłek macierzyński, który otrzymuje w kwocie 1.425,17 zł netto oraz świadczenie wychowawcze na dziecko w kwocie 500 zł. Łączny dochód trzyosobowej rodziny wynosi zatem około 1.900 zł miesięcznie. Twierdzeniom tym przeczą operacje dokonane na koncie skarżącej w [...] w okresie od 1 maja do 13 września 2017 r., na który wpłynęły środki pieniężne w łącznej wysokości 78.359,02 zł, z czego 41.500 zł stanowiły wpłaty gotówkowe, jakich skarżąca dokonała za pośrednictwem wpłatomatów (w maju br. w łącznej kwocie 9.250 zł, w czerwcu br. – 5.000 zł, w lipcu br. – 20.900 zł, w sierpniu br. – 5.100 zł, zaś do 13 września br. – 1.250 zł). Nadto, 22 maja br. skarżąca otrzymała od ojca małoletniej córki kwotę 2.000 zł na zakup pieluch, zaś 22 czerwca br. tytułem zasilenia konta skarżącej ojciec jej małoletniej córki przelał skarżącej kwotę 20.000 zł, którą – jak wynika z opisu transakcji – skarżąca tego samego dnia przelała na rachunek prowadzony dla potrzeb wykonywanej przez nią działalności gospodarczej o numerze [...]. Z rachunku tego skarżąca nie nadesłała wyciągu, mimo nałożonego na nią zobowiązania do przedłożenia wyciągów i wykazów ze wszystkich posiadanych kont (skarżąca posiada także inne rachunki bankowe aniżeli te, z których wyciągi przedłożyła oraz ww., co potwierdzają dokonywane przez nią przelewy własne na/z rachunków o numerach [...], [...]). Referendarz sądowy zwraca przy tym uwagę, że skarżąca reguluje należne opłaty za energię elektryczną, wywóz nieczystości, usługi wodociągowo-kanalizacyjne, telewizję cyfrową, usługi budowlane, podatek od nieruchomości, dokonuje spłat karty kredytowej, które to wydatki stanowią znaczną część jej miesięcznego budżetu, bądź – jak ma to miejsce w przypadku spłaty karty kredytowej – go przekraczają. Z akt sprawy nie wynika zaś, aby skarżąca miała zaległości w ich spłacie. Co więcej, skarżąca regularnie przekazuje środki w kwotach do 300 zł J. M., która zamieszkuje [...], który to adres – jak wynika z danych zawartych w CEIDG – skarżąca wskazała jako dodatkowe miejsce wykonywania działalności gospodarczej (adres główny to miejsce zamieszkania skarżącej). Z tych wszystkich względów, na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.