I SA/Gd 942/96
WyrokWSA w Gdańsku1997-11-26
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja organu celnego nakazująca wywiezienie za granicę samochodów ciężarowych, które zostały już wprowadzone na teren polskiego obszaru celnego, może być uznana za nieważną z powodu niewykonalności i rażącego naruszenia prawa?Ratio decidendi
Sąd stwierdził nieważność zaskarżonych decyzji organów celnych oraz decyzji je poprzedzających. Podstawą rozstrzygnięcia była niewykonalność decyzji w dniu ich wydania, co stanowiło podstawę do stwierdzenia nieważności na podstawie art. 156 § 1 pkt 5 Kpa. Dodatkowo, sąd wskazał na rażące naruszenie prawa w zakresie rozstrzygnięcia o tym, że towar nie jest wolny od cła, co również stanowiło przesłankę do stwierdzenia nieważności na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 Kpa.Stan faktyczny
Skarżąca została wezwana decyzjami organów celnych do wywiezienia za granicę samochodów ciężarowych. Skarżąca kwestionowała zasadność tych decyzji, wskazując na ich niewykonalność i błędną podstawę prawną. Sprawa trafiła do Naczelnego Sądu Administracyjnego po utrzymaniu decyzji w mocy przez organy odwoławcze.Rozstrzygnięcie
Stwierdził nieważność zaskarżonych decyzji oraz decyzji je poprzedzających.Pełny tekst orzeczenia
stwierdza nieważność zaskarżonych decyzji oraz decyzji je poprzedzających.
Skargi zasługują na uwzględnienie z przyczyn, które Sąd, nie będąc związany granicami skargi, wziął pod uwagę z urzędu /art. 51 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym - Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./.
Stosownie do przepisu art. 5 ust. 1 i 2 pkt 1 powołanej na wstępie ustawy Prawo celne organ celny cofa natychmiast towar za granicę, jeżeli obrót towarowy z zagranicą jest zakazany, chyba że umowy międzynarodowe lub przepisy odrębne przewidują jego przepadek.
Skarżąca na mocy decyzji I instancji, utrzymanych w mocy decyzjami odwoławczymi, została wezwana do wywiezienia za granicę samochodów ciężarowych. Obowiązek ten nie odpowiada powołanej w decyzjach podstawie prawnej, gdyż natychmiastowe cofnięcie towaru za granicę dotyczy sytuacji zdefiniowanych zarówno co do czasu, jak i sposobu działania. Decyzja o cofnięciu towaru celnego jest podejmowana "natychmiast", co wyklucza możliwość interwencji wobec samochodu wprowadzonego już na teren polskiego obszaru celnego.
Przedstawiona interpretacja powołanego przez organ celny I instancji przepisu art. 5 ust. 1 i 2 pkt 1 prawa celnego znajduje potwierdzenie również w literalnej wykładni pojęcia "cofnięcie" dotyczącego działania faktycznego, tożsamego w czasie z przekraczaniem granicy celnej, odmiennego od zawartego w wydanych decyzjach sformułowania wywiezienia przedmiotowych samochodów za granicę.
Wydane w sprawie decyzje są w istocie faktycznie niewykonalne, gdyż przykładowo nie zawierają wskazania miejsca wywozu. Niewykonalność decyzji organów celnych I i II instancji istniała już w dacie wydania decyzji i jest nieusuwalna jako niezależna od względów ekonomicznych, finansowych oraz trudności technicznych. Zgodnie z art. 156 par. 1 pkt 5 Kpa nieważna jest decyzja niewykonalna w dniu jej wydania, gdyż jej niewykonalność ma charakter trwały.
Przyjmując, że wydane decyzje zawierają dwa rozstrzygnięcia, chociaż do stwierdzenia ich nieważności wystarczył podany wyżej powód, z których drugi odnosi się do stwierdzenia, że przedmiotowe samochody nie są wolne od cła, w tym zakresie również istnieją przesłanki do stwierdzenia nieważności tych decyzji na podstawie art. 156 par. 1 pkt 2 Kpa jako rażąco naruszających prawo. Zostało bowiem przyjęte, że skoro towar celny nie jest zwolniony od cła, to w decyzji I instancji następuje wymiar cła; nie może być natomiast rozstrzygnięcia o tym, że dany towar nie jest wolny /zwolniony/ od cła z mocy prawa. Na przeszkodzie do przyjęcia takiego stanowiska nie stoi to, że w przedmiotowej sprawie pierwsze rozstrzygnięcie polegało na nakazie wywozu przedmiotowych samochodów za granicę.
W związku z tym, ze skarga została uwzględniona w możliwie najszerszym zakresie /kwalifikowane wady decyzji/, to za zbędne należało uznać rozważanie o pozostałych uchybieniach, mających oparcie w naruszeniu przepisów proceduralnych, popełnionych przy wydawaniu zaskarżonych decyzji.
Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny na mocy art. 22 ust. 1 pkt 2 i ust. 3 cyt. ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ stwierdził nieważność zaskarżonych decyzji oraz decyzji je poprzedzających.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło