I SA/Gd 943/16

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Monika Hennig po rozpoznaniu w dniu 29 czerwca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku V. L. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej [...] z dnia [...], nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej postanawia: odmówić skarżącemu przyznania prawa pomocy. Wnioskiem złożonym na formularzu PPF w dniu 7 marca 2017 r., którego braki formalne zostały uzupełnione w dniu 4 kwietnia 2017 r., skarżący V. L. zwrócił się o przyznanie w niniejszej sprawie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm., dalej jako p.p.s.a.), przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych następuje, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Podkreślić przy tym należy, że rzeczą wnioskodawcy jako zainteresowanego jest wykazanie, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w powołanym przepisie. Tym samym to na nim spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Jedynym instrumentem służącym weryfikacji oświadczeń wnioskodawcy i tym samym umożliwiającym prawidłową ocenę jego kondycji finansowej, jest unormowanie zawarte w art. 255 p.p.s.a., zgodnie z którym odpowiednich informacji, czy też dokumentów musi dostarczyć sam wnioskodawca. Przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy brak jest bowiem możliwości poszukiwania z urzędu faktów przemawiających na korzyść ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy, dokonywana jest jedynie ocena w świetle art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. tych okoliczności, które wskazała strona. W konsekwencji uchylenie się przez wnioskodawcę od obowiązków nałożonych w trybie art. 255 p.p.s.a. stanowi przeszkodę wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a tym samym przyznania mu prawa pomocy w żądanym zakresie. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, złożonym pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych oświadczeń, o której mowa w art. 233 § 1 w związku z § 6 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny (Dz. U. Nr 88, poz. 553 ze zm.), skarżący podał, że prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z małżonką, z którą mają na utrzymaniu siedmioro dzieci. Skarżący nie jest właścicielem żadnych nieruchomości, nie posiada oszczędności, papierów wartościowych, innych praw majątkowych, wierzytelności ani przedmiotów o wartości powyżej 5.000 zł, jego małżonka również nie posiada żadnego majątku. Rodzina utrzymuje się z zasiłków na dzieci, alimentów oraz świadczeń otrzymywanych z pomocy socjalnej w łącznej wysokości około 6.000 zł. W rubryce nr 11 przeznaczonej na wpisanie zobowiązań i stałych wydatków wnioskodawca podał alimenty, których wysokości nie określił. Referendarz sądowy uznał przedmiotowe oświadczenie za niewystarczające do oceny rzeczywistej sytuacji finansowej skarżącego i zarządzeniem z dnia 6 kwietnia 2017 r., wydanym na podstawie art. 255 p.p.s.a., wezwał skarżącego (przez pełnomocnika) do przedłożenia w terminie 14 dni następujących dokumentów: a/ wskazania, czyją własność stanowi dom, w którym zamieszkuje wnioskodawca wraz z rodziną (położony [...]) oraz wyjaśnienia, czy rodzina wnioskodawcy zajmuje tę nieruchomość odpłatnie czy też nieodpłatnie oraz kto i w jakim zakresie ponosi koszty związane z eksploatacją tej nieruchomości; b/ wyciągów i wykazów ze wszystkich posiadanych przez wnioskodawcę, jego małżonkę rachunków bankowych (rachunków bieżących, rachunków oszczędnościowych, rachunków lokat, w tym kont i lokat dewizowych, w tym podlegających zajęciu egzekucyjnemu), obrazujących historię i salda tych rachunków w okresie od 1 grudnia 2016 r., a w przypadku ich nieposiadania złożenia przez każdego z małżonków stosownego oświadczenia w tym przedmiocie; c/ oświadczeń wnioskodawcy oraz jego małżonki w przedmiocie wszystkich źródeł i wysokości łącznego dochodu uzyskanego przez każdego z nich w 2016 r. oraz stosownych dokumentów w tym zakresie (odpisów imiennych informacji o wysokości uzyskanych dochodów, zeznań podatkowych – jeżeli zostały już złożone); d/ zaświadczeń właściwego organu potwierdzających, że wnioskodawca oraz jego małżonka posiadają obecnie status osób bezrobotnych bez prawa do zasiłku; e/ oświadczenia w przedmiocie pobierania przez wnioskodawcę lub osoby pozostające z nim we wspólnym gospodarstwie domowym świadczeń rodzinnych (zasiłku rodzinnego, dodatków do zasiłku rodzinnego, świadczeń opiekuńczych) oraz świadczenia wychowawczego (500 plus) wraz z odpisami decyzji przyznających te świadczenia lub zaświadczeniem właściwego organu potwierdzającego ich aktualną wysokość; f/ oświadczenia w przedmiocie korzystania przez wnioskodawcę lub osoby pozostające z nim we wspólnym gospodarstwie domowym z pomocy społecznej (podania form i wysokości pomocy otrzymanej w okresie ostatnich sześciu miesięcy) wraz z odpisami decyzji przyznających te świadczenia; g/ oświadczenia wnioskodawcy w przedmiocie wskazanych w rubrykach nr 10 i 11 alimentów, wyjaśnienia, kto w jego rodzinie otrzymuje alimenty lub jest zobowiązany do ich płacenia oraz wskazania wysokości tych świadczeń i przedłożenia dokumentów ją potwierdzających (np. dowodów uiszczania alimentów, odpisu wyroku sądu, umowy lub decyzji administracyjnej w tym przedmiocie); h/ dokumentów obrazujących wysokość poniesionych przez wnioskodawcę i jego małżonkę w okresie ostatnich trzech miesięcy kosztów utrzymania (opłat za czynsz, energię elektryczną, gaz, wodę i odprowadzanie ścieków, wywóz odpadów, ogrzewanie, itp.); i/ dokumentów obrazujących aktualną wysokość zobowiązań wnioskodawcy, jego małżonki (wobec ZUS/KRUS, urzędu skarbowego, banków kontrahentów, dostawców mediów i innych podmiotów); j/ oświadczenia, czy jest względem wnioskodawcy, jego małżonki aktualnie prowadzone postępowanie egzekucyjne, a jeżeli tak przedłożenia dowodów dotyczących egzekucji prowadzonej obecnie z ich majątku. Poinformowano skarżącego, że niezastosowanie się do treści wezwania będzie skutkować odmową przyznania mu prawa pomocy. Powyższe wezwanie doręczono pełnomocnikowi skarżącego w dniu 26 kwietnia 2017 r. (dowód: potwierdzenie odbioru, k. 72). Pełnomocnik w piśmie złożonym w dniu 28 kwietnia 2017 r. wniósł o przedłużenie do dnia 31 maja 2017 r. terminu do przedłożenia wymaganych dokumentów, który to wniosek został uwzględniony zarządzeniem referendarza sądowego z dnia 10 maja 2017 r. Dnia 26 maja 2017 r. skarżący przedłożył dokumenty obrazujące wydatki poniesione na: zakup energii i węgla (odpisy paragonów oraz faktur wystawionych na nazwisko jego małżonki w okresie od lutego do kwietnia 2017 r., na których jego małżonka sporządziła adnotacje o przekazaniu jej przez skarżącego środków pieniężnych na ich zapłacenie w połowie lub w całości) oraz uiszczenie opłaty za wywóz nieczystości (odpis faktury z dnia 16 listopada 2016 r. wystawionej na małżonkę skarżącego), a także dokumenty dotyczące toczących się względem skarżącego oraz jego dorosłego syna postępowań windykacyjnych, poświadczające wysokość ich wymagalnych zobowiązań (odpisy wezwań do zapłaty, zawiadomienia o planowanym skierowaniu sprawy do sądu, informacji o zadłużeniu, powiadomienia o wpisaniu do rejestru dłużników). Skarżący złożył również dodatkowe oświadczenie z dnia 24 maja 2017 r., iż nie zna aktualnego właściciela budynku, w którym zamieszkuje, oraz przedłożył wyciąg z prowadzonego dla niego rachunku bankowego za okres od 14 października 2016 r. do 13 listopada 2016 r. W tym stanie sprawy należało stwierdzić, iż skarżący pomimo wezwania oraz przedłużenia terminu do jego wykonania nie wykonał prawidłowo nałożonego na niego obowiązku, gdyż uchylił się od przedłożenia większości wymienionych w wezwaniu dokumentów, w tym również tych poświadczających wysokość i źródła dochodów jego rodziny, a zatem dowodów szczególnie istotnych (kluczowych) dla oceny jego możliwości finansowych. Podkreślenia wymaga, iż skarżący pozostawił bez odpowiedzi wezwanie w zakresie przedłożenia dokumentów na okoliczność: 1/ wyjaśnienia, czyją nieruchomość zamieszkuje oraz, czy robi to odpłatnie czy nieodpłatnie; 2/ zobrazowania sald i historii operacji zaksięgowanych w okresie ostatnich trzech miesięcy na posiadanych przez małżonków rachunkach bankowych (przedłożony wyciąg z rachunku bankowego wnioskodawcy obrazuje saldo wcześniejsze, aktualne na dzień 13 listopada 2016 r.); 3/ źródeł i wysokości dochodów małżonków za 2016 r. oraz złożonych za ten okres zeznań podatkowych; 4/ posiadania przez małżonków statusu osób bezrobotnych bez prawa do zasiłku; 5/ wysokości pobieranych świadczeń rodzinnych oraz świadczeń wychowawczych; 6/ wysokości i rodzaju otrzymywanych świadczeń z pomocy społecznej; 7/ wysokości płaconych i otrzymywanych alimentów; 8/ egzekucji prowadzonych z majątku małżonków. Mając na uwadze powyższe, należało uznać, iż poprzez swoje zaniechanie skarżący uniemożliwił dokonanie pełnej oceny jego sytuacji majątkowej, w szczególności jego rzeczywistych możliwości płatniczych. Z tych względów nie można przyjąć, że skarżący wykazał, iż nie jest w stanie – bez uszczerbku koniecznego utrzymania dla siebie i rodziny – uiścić kosztów sądowych w niniejszej sprawie, w tym należnego na obecnym etapie postępowania wpisu od skargi kasacyjnej w wysokości 100 zł (zgodnie z zarządzeniem Zastępcy Przewodniczącego Wydziału z dnia 9 lutego 2017 r.). Odnosząc się do dokumentów nadesłanych przez skarżącego należy uznać, że skarżący przedstawił i udokumentował swoje możliwości płatnicze w taki sposób, aby przemawiały one za uznaniem, że poniesienie przez niego kosztów sądowych w niniejszej sprawie wywoła skutki, o których mowa w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Udokumentowane okoliczności (brak środków na rachunku bankowym skarżącego, windykacja zobowiązań) oraz podana we wniosku okoliczność, że dziewięcioosobowa rodzina utrzymuje się wyłącznie ze świadczeń wypłacanych na dzieci prowadzą także do wniosku, że świadomym zamiarem skarżącego było zobrazowanie swojej sytuacji majątkowej w taki sposób, aby orzekający uznał, że nie ma on możliwości uiszczenia kosztów sądowych w niniejszej sprawie ani w całości ani też w części. W konsekwencji na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.