I SA/Gd 946/09

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Aleksandra Rynduch-Szczawińska po rozpoznaniu w dniu 18 marca 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. F. i H. F. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej [...] z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia lub zmiany decyzji ostatecznej w sprawie odmowy stwierdzenia wygaśnięcia decyzji ostatecznej w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 1997 r. postanawia: 1. umorzyć postępowanie z wniosku o przyznanie prawa pomocy w części obejmującej żądanie zwolnienia od kosztów sądowych, 2. przyznać wnioskodawcom prawo pomocy przez ustanowienie adwokata. Postanowieniem referendarza sądowego z dnia 30 czerwca 2010 r. przyznano małżonkom J. i H. F. prawo pomocy w niniejszej sprawie przez zwolnienie od kosztów sądowych. Pismem z dnia 21 lutego 2011 r. małżonkowie zwrócili się o rozszerzenie prawa pomocy przez ustanowienie radcy prawnego. W dniu 1 marca 2011 r. małżonkowie uzupełnili wniosek na formularzu PPF, wnosząc o przyznanie im prawa pomocy w zakresie całkowitym przez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika. We wniosku złożonym na urzędowym formularzu małżonkowie zmodyfikowali żądanie odnoszące się do ustanowienia pełnomocnika z urzędu, wnosząc o ustanowienie dla nich adwokata. W złożonym razem z formularzem PPF piśmie z dnia 1 marca 2011 r. wnioskodawcy wskazali, że chcieliby, aby wyznaczono do niniejszej sprawy adwokata A. J. W pierwszej kolejności wskazać należy, że wnioskodawcy ww. postanowieniem zostali już zwolnieni od ponoszenia kosztów sądowych w niniejszej sprawie, a zatem nie mają obowiązku ich uiszczania na żadnym etapie postępowania sądowodaministracyjnego. W konsekwencji wniosek o przyznanie prawa pomocy w części obejmującej zwolnienie od kosztów sądowych należało uznać za bezprzedmiotowy i umorzyć postępowanie na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej p.p.s.a. – o czym orzeczono w punkcie 1 sentencji postanowienia. Przechodząc do rozpoznania wniosku małżonków w części dotyczącej ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika, wskazać zaś należy, że okoliczność, iż korzystają oni ze zwolnienia od kosztów sądowych, ma istotne znaczenie z punktu widzenia przesłanek, w świetle których dokonywana jest ocena zasadności wniesionego przez nich żądania. Zgodnie z brzmieniem art. 245 § 2 p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W świetle powyższego oceny zasadności złożonego wniosku o ustanowienie adwokata dokonano w oparciu o przesłankę określoną w art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Przepis ten stanowi, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Stosownie do przepisu art. 246 § 3 p.p.s.a., adwokata, radcę prawnego, doradcę podatkowego lub rzecznika patentowego można ustanowić dla strony, która nie zatrudnia lub nie pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. Nie dotyczy to adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ustanowionego na podstawie przepisów o prawie pomocy. W świetle powołanych uregulowań przyznaje się prawo pomocy w zakresie całkowitym, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, oraz gdy nie pozostaje w stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym lub doradcą podatkowym, z wyjątkiem ustanowionego na podstawie przepisów o prawie pomocy. Zatem to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. Na podstawie złożonego przez wnioskodawców oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach oraz przedłożonych wraz z wnioskiem dokumentów źródłowych (odpisów umowy z dnia 16 listopada 2010 r. o kredyt na zakup aparatu słuchowego oraz faktury na kwotę 3.396 zł potwierdzającej zakup tego aparatu, informacji ze wspólnoty mieszkaniowej z dnia 16 i 21 lutego 2011 r. w sprawie wysokości opłat i rozliczeń za mieszkanie, dowodów potwierdzających wysokość opłat za usługi telekomunikacyjne oraz energię elektryczną, przekazów pocztowych obrazujących wysokość świadczeń emerytalnych za styczeń i luty 2011 r. oraz dokumentacji lekarskiej – zaświadczeń o stanie zdrowia wnioskodawców) ustalono, że prowadzą oni wspólne gospodarstwo domowe, a źródłem ich utrzymania są emerytury w łącznej wysokości 4.457,34 zł brutto miesięcznie, które podlegają zajęciu w ramach prowadzonej od 10 lat egzekucji (łączna kwota dokonywanych z tego tytułu potrąceń wynosi 1.114,34 zł miesięcznie). W konsekwencji rzeczywista wysokość otrzymywanych przez wnioskodawców świadczeń stanowi kwotę 2.575,84 zł miesięcznie. Małżonkowie posiadają zaległości podatkowe, które wraz z należnymi odsetkami za zwłokę wynoszą 345.999 zł, są wpisani do Rejestru Dłużników Niewypłacalnych, nie są właścicielami żadnych nieruchomości, nie posiadają oszczędności, papierów wartościowych ani przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro, zaś na zarejestrowanym na wnioskodawcę samochodzie marki [...], rok produkcji 1997, ustanowiony został zastaw skarbowy. Miesięczne koszty utrzymania małżonków, do których zaliczono opłaty związane z eksploatacją lokalu, za energię elektryczną, telefon stacjonarny i komórkowy, usługi telekomunikacyjne [...] oraz spłaty rat kredytu zaciągniętego na zakup aparatu słuchowego dla wnioskodawcy, kształtują się na poziomie około 1.363 zł. Do kosztów bieżącego utrzymania wnioskodawców należy zaliczyć ponadto wydatki na odpłatne leczenie ich obojga w kwocie około 700 zł miesięcznie. Konieczność ponoszenia tych wydatków potwierdza przedstawiona przez wnioskodawców dokumentacja medyczna. Mając na uwadze powyższe okoliczności, uznano, że wnioskodawcy wykazali, że nie mają realnych możliwości poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania. Za taką oceną przemawia wysokość środków pieniężnych, która pozostaje do dyspozycji małżonków po potrąceniu stałych i koniecznych obciążeń, a która wynosi około 512 zł. Wpływ na przyjęte stanowisko miała też okoliczność, iż małżonkowie nie mają żadnych oszczędności, natomiast posiadają znaczne zaległości podatkowe, dochodzone w ramach prowadzonej względem nich od szeregu lat egzekucji. Z tych względów uznano, że wnioskodawcy spełniają ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy i na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. orzeczono jak w punkcie 2 sentencji postanowienia.