I SA/Gd 95/12

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Monika Hennig po rozpoznaniu w dniu 9 maja 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K. D. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej [...] z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności członka zarządu za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością postanawia: zmienić postanowienie z dnia 26 marca 2012 r. w ten sposób, że przyznać skarżącemu prawo pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. K. D. wnioskiem z dnia 20 lutego 2012 r. zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych, w tym wpisu od skargi w kwocie 500 zł. W dniu 23 marca 2012 r. skarżący uzupełnił braki formalne wniosku poprzez zakreślenie żądania, wskazując że wnosi o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku prawomocnym postanowieniem z dnia 26 marca 2012 r. przyznał skarżącemu prawo pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych. Zgodnie z brzmieniem art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.), postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone a nawet prawomocne. Przepis ten wskazuje na możliwość uchylenia bądź zmiany postanowień niekończących postępowania, w tym zarówno z urzędu jak i na wniosek stron postępowania, w sytuacji, gdy okoliczności sprawy przyjęte za przesłankę rozstrzygnięcia, uzasadniałyby wydanie postanowienia odmiennej treści niż to, które zostało wydane. W niniejszej sprawie, referendarz sądowy orzekając o przyznaniu skarżącemu prawa pomocy, błędnie przyjął, że żądanie strony dotyczyło wyłącznie zwolnienia od kosztów sądowych. W takim też zakresie, stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., orzeczono w postanowieniu o przyznaniu skarżącemu prawa pomocy w zakresie częściowym. Ponieważ jednak okazało się, że okoliczności, na których oparto przedmiotowe rozstrzygnięcie nie potwierdzają, że skarżący zwrócił się tylko o zwolnienie od kosztów sądowych, ale również o ustanowienie pełnomocnika z urzędu w osobie radcy prawnego, wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy należało rozpoznać z punktu widzenia przesłanek, o których mowa w art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Z tego względu zastosowanie w niniejszej sprawie miały przepisy o przyznaniu prawa pomocy w zakresie całkowitym. Stosownie do 245 § 2 p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Nadmienić przy tym należy, że ustanowienie dla strony adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego wymaga dodatkowego złożenia przez wnioskodawcę osobistego oświadczenia o niezatrudnianianiu lub niepozostawaniu w innym stosunku prawnym z ww., przy czym nie dotyczy to adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ustanowionego na podstawie przepisów o prawie pomocy (art. 246 § 3 p.p.s.a.). W myśl art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym osobie fizycznej następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Na podstawie złożonego przez wnioskodawcę oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach oraz dokumentów przedłożonych na zarządzenie referendarza sądowego przy sprawie o sygn. akt I SA/Gd 94/12, ustalono, że prowadzi on wspólne gospodarstwo domowe z matką, od dnia 22 października 2009 r. jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku od dnia 11 maja 2010 r. (zaświadczenie powiatowego urzędu pracy z dnia 19 marca 2012 r.), matka wnioskodawcy otrzymuje rentę rodzinną w wysokości 1.480,34 zł netto miesięcznie (kopia decyzji Wojskowego Biura Emerytalnego z dnia 1 marca 2011 r. o waloryzacji świadczenia), wnioskodawca nie posiada jakiegokolwiek majątku, zaś jego matka – własnościowe spółdzielcze prawo do lokalu o powierzchni 46 m2 (dodatkowe oświadczenie z dnia 22 marca 2012 r.). Udokumentowane średnie miesięczne koszty związane z bieżącym utrzymaniem wnioskodawcy i jego matki, do których zaliczono opłaty za energię elektryczną, mieszkanie oraz wodę wynoszą 499 zł. Dodatkowo, z nadesłanych faktur wynika, że matka wnioskodawcy na zakup leków przeznacza średnio miesięcznie kwotę 153 zł. Tym samym do dyspozycji matki wnioskodawcy pozostaje kwota 828 zł. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności uznano, że wnioskodawca wykazał, że nie ma realnych możliwości poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego z wyboru. Za taką oceną przemawia brak jakichkolwiek dochodów, konieczność pozostawania na utrzymaniu matki, której dochody bez wątpienia nie pozwalają na poniesienie dodatkowych obciążeń, jakim są koszty postępowania w niniejszej, oraz brak jakichkolwiek składników majątku, w tym oszczędności. Okolicznością, którą należało mieć na uwadze dokonując oceny możliwości płatniczych wnioskodawcy jest także stan posiadanych przez niego zaległości z tytułu podatku od towarów i usług oraz podatku dochodowego od osób prawnych, określonych decyzjami organów podatkowych na łączną kwotę 2.891.032 zł (bez odsetek i kosztów postępowania egzekucyjnego). Z tych względów uznano, że skarżący spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy i na podstawie przepisu art. 165 w związku z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.