I SA/Gd 955/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Przasnyski, Sędziowie Sędzia WSA Irena Wesołowska, Sędzia WSA Ewa Wojtynowska (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 14 lutego 2018 r. sprawy ze skargi J. R. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w G. z dnia 3 kwietnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 3 kwietnia 2017r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w [...], działając na podstawie art. 228 § 1 pkt 2 i § 2 w związku z art. 223 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 201 ze zm., dalej jako: "O.p."), stwierdził, że odwołanie J. R. od decyzji Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w G. z dnia 27 lipca 2016 r. określającej wysokość zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2011 rok w kwocie 54.593,00 zł, zostało wniesione z uchybieniem terminu. Podstawą powyższego rozstrzygnięcia były następujące ustalenia i rozważania: Decyzja Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w G. z dnia 27 lipca 2016 r. określająca podatniczce wysokość zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2011r. została wysłana do strony za pośrednictwem Poczty Polskiej przesyłką poleconą na jej adres zamieszkania: [...] G., ul. [...] i nie została podjęta z placówki pocztowej mimo dwukrotnego awizowania w dniach: 3 i 11 sierpnia 2016 r., w konsekwencji czego przesyłkę zwróconą do nadawcy z adnotacją "zwrot nie podjęto w terminie" pozostawiono w aktach sprawy ze skutkiem doręczenia z dniem 17 sierpnia 2016r., zgodnie z treścią art. 150 § 4 O.p. Odwołanie skarżąca wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu złożyła w dniu 14 stycznia 2016r. (data nadania w UP) Orzekając w sprawie, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w [...] miał na uwadze, że wniosek strony w przedmiocie przywrócenia uchybionego terminu do wniesienia odwołania został rozpatrzony odmownie postanowieniem organu odwoławczego z dnia 3 kwietnia 2016r. W świetle powyższego organ ten stwierdził, że odwołanie z dnia 14 stycznia 2017r. od decyzji Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w G. z dnia 27 lipca 2016 r. zostało wniesione przez skarżącą z uchybieniem czternastodniowego terminu określonego w art. 223 § 2 pkt. 1 O.p., czego następstwem jest w świetle art. 228 § 1 pkt 2 O.p. konieczność stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia odwołania. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku J. R. wniosła o: uchylenie zaskarżonego postanowienia Dyrektora IAS i uwzględnienie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika US w zakresie roku 2011 przy jednoczesnym uznaniu, że odwołanie od decyzji Naczelnika US w zakresie roku 2011 zostało wniesione w terminie; przesłuchanie w charakterze świadka B. R. na okoliczności uzasadniające uwzględnienie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji podatkowej. Zaskarżonemu postanowieniu podatniczka zarzuciła naruszenie: 1) art. 121 § 1, art. 122 w zw. z art. 187 § 1, art. 123 § 1, art. 124, art. 151a, art. 148, art. 149, art. 162 w związku z art. 163, art. 180 § 1, art. 187 § 1, art. 188, art. 191, art. 210 § 4 i art. 211 w zw. z art. 148 § 3 O.p., poprzez: - nieuwzględnienie wniosku skarżącej o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, podczas gdy uchybienie terminowi nastąpiło bez winy skarżącej i uznanie, że odwołanie wniesiono nieterminowo; - zaniechanie doręczenia stronie zaskarżonej decyzji - organ dysponując adresem siedziby podatnika zaniechał doręczenia decyzji i pozostałych pism w sprawie na adres siedziby prowadzonej działalności, poprzestając na przesłaniu korespondencji wyłącznie na adres zameldowania podatnika, pomimo braku kontaktu ze stroną pod tym adresem; - pozbawienie strony prawa do czynnego udziału w postępowaniu na skutek doręczenia korespondencji pod niewłaściwy adres; - pozostawienie przedmiotowej decyzji w aktach sprawy ze skutkiem doręczenia, pomimo że nie zachodziły przewidziane w niniejszym przepisie przesłanki; - uchylenie się przez organ od wszechstronnego działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i oparcie rozstrzygnięcia jedynie na wybiórczo wybranej części materiału dowodowego i skupienie się tylko i wyłącznie na okolicznościach kształtujących i mających uzasadnić z góry założoną tezę organu skarbowego oraz mającą na celu uzasadnienie postawionej przez organ skarbowy hipotezy, że podatnik prowadzący działalność gospodarczą zaniżył przychody; - przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów, która przybrała cechy oczywiście dowolnej w sytuacji dokonania ustaleń wbrew zgromadzonemu materiałowi dowodowemu, w którym brak jest dowodów świadczących o nierzetelności prowadzonych przez stronę ksiąg podatkowych; - naruszenie zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych poprzez tendencyjną i ukierunkowaną na wydanie niekorzystnego dla strony rozstrzygnięcia, ocenę materiału dowodowego, który ma charakter poszlakowy i nie odnosi się do faktycznych okoliczności; - niedopełnienie obowiązku zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego; - rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy w oparciu o niepełny materiał dowodowy; - przekroczenie granic swobodnej oceny materiału dowodowego, który przybrała cechy oceny dowolnej; - brak uzasadnienia faktycznego i prawnego zaskarżonej decyzji, która ma charakter ograniczony do przytoczenia okoliczności, które w ocenie organu skarbowego przesądzają o naruszeniu przez podatnika przepisów prawa z jednoznacznym świadomym pominięciem okoliczności mogących potwierdzić korzystne dla podatnika stanowisko. 2) Przepisów Europejskiej Konwencji Praw Człowieka z 1953 r. w jej art. 6 tj. prawo do sprawiedliwego i rzetelnego procesu, a także art. 13 tj. prawa do skutecznych środków odwoławczych. W uzasadnieniu skarżąca wskazała, że stanowisko przedstawione przez organ odwoławczy w wydanym postanowieniu jest oparte na błędnej ocenie zgromadzonych dowodów i bez uwzględnienia wszystkich istotnych okoliczności sprawy. Tymi istotnymi okolicznościami w ocenie strony pozostają: - kierowanie korespondencji pod niewłaściwy adres, tj. adres zamieszkania, [...] G., ul. [...], zamiast na adres wskazany w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej, tj. adres korespondencyjny, [...] G., ul. [...]; - adres zamieszkania – [...] G., ul. [...], jest faktycznie adresem zameldowania od 1990 roku, a przepisy prawa nie wskazują na tożsamość adresu zameldowania z adresem zamieszkania; - E. L. - wyznaczony przez skarżącą pełnomocnik do reprezentowania, wskazała aktualny adres zamieszkania – [...] G., ul. [...], celem uniknięcia każdorazowej zmiany danych właściwego urzędu skarbowego do rozliczeń i oczywistych pomyłek; - pozbawienie strony prawa do czynnego uczestnictwa w prowadzonym postępowaniu podatkowym; - zły stan zdrowia, utrzymujący się przez dłuższy okres czasu uniemożliwiał normalne funkcjonowanie i podejmowanie skutecznych działań celem obrony własnych interesów (na dowód powyższego Strona załączyła dokumentację medyczną); - pozostawienie w aktach sprawy decyzji ze skutkiem doręczenia, pomimo zaniedbania kierowania przez organ podatkowy korespondencji pod prawidłowy adres i istnienia przesłanek co do uwzględnienia wniosku do wniesienia odwołania; - wydanie decyzji na podstawie niepełnej, wybrakowanej dokumentacji bez poszanowania praw skarżącej. Uwzględniając powyższe, strona raz jeszcze podkreśliła, że organ podatkowy dopuścił się swoim działaniem pozbawienia jej prawa do czynnego udziału w prowadzonym postępowaniu. Ponadto podniosła, że organ odwoławczy bezzasadnie przyjął, że nie zachodzą przesłanki uzasadniające ponowne rozpatrzenie sprawy przy jednoczesnym braku uzasadnienia dla tak przyjętego stanowiska. Powołując się na wyrok WSA w Krakowie z dnia 10 grudnia 2009 r., sygn. akt I SA/Kr 1203/09, podatniczka stwierdziła, że organ administracji podatkowej zaniechał podjęcia czynności procesowych zmierzających do zebrania pełnego materiału dowodowego, co spowodowało, że decyzja wydana w wyniku takiego postępowania staje się wadliwą. Skarżąca podniosła również zarzut niekompletnego zgromadzenia materiału dowodowego, w szczególności braku informacji o kontroli przeprowadzonej przez Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w G. w 2012 roku, której wynik, jej zdaniem, ma istotne znaczenia dla postępowania prowadzonego przez Naczelnika US, bowiem jego rozstrzygnięcie oparto wyłącznie na poszlakach i niezweryfikowanych informacjach, doprowadzających w konsekwencji do ustaleń niezgodnych z rzeczywistością. Końcowo skarżąca podniosła, że organ podatkowy dopuścił się naruszenia Europejskiej Konwencji Praw Człowieka z 1953 roku, albowiem wydane przez Dyrektora IAS postanowienia godzą w dobro podatnika jako obywatela, gdyż nie rozpatrują meritum sprawy i nie wypełniają wszystkich zasad prawidłowości prowadzonego postępowania. Jednocześnie wskazała, że w sprawie nie istnieją żadne przeszkody do pozytywnego rozpatrzenia przedmiotu sprawy, tj. uznania odwołania za wniesione w terminie i tym samym do zrealizowania podstawowych zasad etycznych, jak "zasada słuszności", "zasada uczciwego obrotu", "zasada uczciwości" czy "lojalności". W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej podtrzymał swoje stanowisko i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2014 r. poz. 1647) sąd administracyjny sprawuje kontrolę administracji publicznej przez badanie zgodności zaskarżonych aktów z prawem. Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369, zwanej dalej "p.p.s.a.") stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty. W wyniku takiej kontroli akt administracyjny może zostać uchylony w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c p.p.s.a.). Dokonując kontroli Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą, powinien jednak rozstrzygać w granicach danej sprawy, co wynika wprost z treści art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd ma zatem prawo, ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony. Kierując się powyższymi kryteriami Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżone postanowienie nie narusza prawa, zaś podniesione w skardze zarzuty są chybione. Sprawa została rozpoznana w trybie postępowania uproszczonego, ponieważ skarga dotyczyła postanowienia. Zgodnie z art. 119 pkt 3 w zw. z art. 120 p.p.s.a. sprawa, w której przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, może być rozpoznana w trybie uproszczonym, czyli na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. W sprawie stanowiącej przedmiot zaskarżenia podatniczka kwestionuje ustalenia organu w zakresie uchybienia terminowi do wniesienia odwołania z dnia 14 stycznia 2017r. podnosząc, że decyzja organu I instancji z dnia 27 lipca 2016r. nie została stronie skutecznie doręczona. Powyższa okoliczność - w ocenie skarżącej - przesądza o błędnych ustaleniach organu podatkowego w zakresie upływu terminu do wniesienia odwołania z dniem 31 sierpnia 2016r. W ocenie Sądu nie ulega wątpliwości, że strona uchybiła terminowi do wniesienia odwołania, co sama przyznała występując z wnioskiem o jego przywrócenie. Zgodnie z treścią art. 228 § 1 pkt 2 O.p. organ odwoławczy stwierdza w formie postanowienia uchybienie terminowi do wniesienia odwołania. Powołany przepis nie odnosi się i nie różnicuje okoliczności, w jakich organ poweźmie pewność, co do faktu wniesieniu odwołania po terminie. Oznacza to, że organ ma obowiązek wydania postanowienia stwierdzającego wniesienie odwołania z uchybieniem terminu w każdym przypadku, gdy takie uchybienie stwierdzi. Bez znaczenia pozostaje zatem, czy fakt ten ustali w ramach wstępnego badania środka odwoławczego, co do którego strona jest błędnie przekonana, że został on przez nią wniesiony w terminie, czy też fakt ten ustali w sytuacji wniesienia odwołania, któremu towarzyszy wniosek o przywrócenie terminu ( por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 10 października 2001 roku, I SA/Gd 719/99, Lex 53890 ). Tym samym wydanie postanowienia o odmowie przywrócenia terminu nie powoduje niedopuszczalności wydania postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu. W sytuacji wniesienia odwołania wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu za naruszenie art. 228 § 1 pkt 2 O.p. można by więc uznać właśnie niewydanie postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu. Przepisy dotyczące przywrócenia terminu, "nie konsumują" bowiem dyspozycji art. 228 § 1 pkt 2 ustawy. Z akt sprawy wynika, że przesyłka zawierająca decyzję z dnia 27 lipca 2016 r. wysłana została do strony za pośrednictwem Poczty Polskiej przesyłką poleconą na adres [...] G., ul. [...] i nie została podjęta z placówki pocztowej mimo dwukrotnego awizowania w dniach w dniach: 3 i 11 sierpnia 2016 r., w konsekwencji czego przesyłkę zwróconą do nadawcy z adnotacją "zwrot nie podjęto w terminie" pozostawiono w aktach sprawy ze skutkiem doręczenia z dniem 17 sierpnia 2016r. Biorąc pod uwagę zarzuty skargi w kontekście niedoręczenia skarżącej spornej decyzji w ogóle, rzeczą Sądu było skontrolowanie, czy organ I instancji doręczył ją na prawidłowy adres. A ten, w ocenie Sądu był właściwy, tj. [...] G., ul. [...]. Wynika on ze znajdującej się w aktach sprawy dokumentacji. Podatniczka została zarejestrowana w bazie [...] Urzędu Skarbowego w G. z adresem zameldowania i zamieszkania, będącym jednocześnie adresem do korespondencji – [...] G., ul. [...], na podstawie złożonego przez nią zgłoszenia aktualizacyjnego na formularzu NIP-1 i taki adres figurował w bazie Urzędu na dzień wszczęcia postępowania podatkowego. Kolejne składane przez stronę aktualizacje również zawierały powyższy adres. Jednocześnie wyznaczony przez nią pełnomocnik do reprezentowania przed organami podatkowymi, obsługi kontroli podatkowych oraz składania i podpisywania wszelkich druków zgłoszeniowych i rozliczeniowych składanych w Urzędzie Skarbowym – E. L. w druku UPL-1 pełnomocnictwo do podpisywania deklaracji składanej za pomocą środków komunikacji elektronicznej, wskazała aktualny adres zamieszkania – [...] G., ul. [...]. Również w odpowiedziach na wezwania kierowane przez Naczelnika US do pełnomocnika, E. L. potwierdziła, że ww. adres jest aktualnym adresem do korespondencji J. R. Także przesłuchiwana jako świadek matka strony – B. R. zeznała, że aktualnym adresem zamieszkania podatniczki pozostaje G., ul. [...] . Ponadto pod adresem zamieszkania strona odebrała osobiście skierowane do niej postanowienie z dnia 19 lutego 2016 r. w sprawie włączenia jako dowód w toczącym się postępowaniu podatkowym dokumentów wymienionych w tym postanowieniu. Odnosząc się do pozostałych zarzutów zawartych w skardze, Sąd stwierdza, że dotyczą one naruszenia przepisów prawa materialnego w zakresie określenia zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych i oceny zebranego materiału dowodowego, zatem wykraczają poza zakres niniejszej sprawy. Przedmiotem zaskarżenia jest bowiem postanowienie stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania, co w kontekście rozpoznawanej sprawy wykracza poza ramy zakreślone art. 134 p.p.s.a. Końcowo zaznaczyć należy, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z dnia 14 lutego 2018r. sygn. akt I SA/Gd 956/17 oddalił skargę J. R. od postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] z dnia 3 kwietnia 2017r. w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. W konsekwencji Sąd uznał, że organ prawidłowo ustalił w świetle przesłanek art. 228 § 1 pkt 2 w związku z art. 223 O.p., że odwołanie skarżącej zostało wniesione z uchybieniem terminu. Nie naruszył przede wszystkim art. 162 § 1 O.p., gdyż przepis ten nie mógł stanowić podstawy prawnej postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Z powyższych względów Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a. uznając ją za bezzasadną.