I SA/Gd 960/97

Naczelny Sąd Administracyjny, po rozpoznaniu sprawy ze skargi Firmy I. w G. na decyzję Prezesa Głównego Urzędu Ceł z 11 czerwca 1997 r. w przedmiocie wymiaru cła - skargę oddalił. Urzędu Ceł decyzjami z 11 czerwca 1997 r. uchylił zaskarżone decyzje w części dotyczącej określenia wartości celnej oraz wymiaru cła, a następnie ustalił wartość celną zgodnie z żądaniem Strony /uwzględniając obniżkę ceny przez dostawcę zagranicznego/ i na tej podstawie wymierzył cło. W pozostałej części decyzje organu I instancji zostały utrzymane w mocy. W okresie od maja do listopada 1992 r. Firma "I." spółka z o.o. w G. sprowadziła z Finlandii 69 autobusów marki Scania i Volvo, które po dokonaniu odprawy celnej zwolnione zostały z cła na podstawie postanowień protokołu nr 3 umowy z dnia 29 września 1976 r., zawartej między Polską Rzeczpospolitą Ludową a Republiką Finlandii w sprawie wzajemnego znoszenia przeszkód w handlu /załącznik do Dz.U. 1993 nr 38 poz. 173/. 26 stycznia 1994 r. Prezes Głównego Urzędu Ceł stwierdził nieważność decyzji organu celnego I instancji, zawartych w jednolitych dokumentach administracyjnych - SAD, z. uwagi na to, że władze celne Finlandii stwierdziły, że nie został zachowany warunek bezpośredniego przywozu autobusów z Finlandii, określony w art. 5 cyt. umowy. Konsekwencją decyzji Prezesa GUC były decyzje wydane w 9 lutego 1994 r. przez Dyrektora Urzędu Celnego w Gdańsku, mocą których Spółce wymierzono cło od sprowadzonych autobusów. W odwołaniu od tych decyzji Spółka wnosiła o ich uchylenie w sposób alternatywny; albo z uwagi na powoływanie się przez organy celne na umowę ogłoszoną w 1993 r., a więc nieznaną stronie skarżącej w dacie sprowadzenia autobusów, w tym w szczególności co do wymogów art. 5 cyt. umowy, albo w celu ustalenia nowej wartości celnej /transakcyjnej/ autobusów na skutek obniżenia ich ceny przez dostawcę zagranicznego. Po rozpatrzeniu odwołania Prezes Głównego Korekta wartości celnej i wymiaru cła nastąpiła na podstawie nie budzących wątpliwości dokumentów. Natomiast organ odwoławczy nie wypowiedział się w kwestii zwolnienia od cła, stojąc na stanowisku, że kwestie te były istotnym elementem decyzji stwierdzających nieważność pierwotnie wydanych decyzji pierwszoinstancyjnych, a które to decyzje zaskarżone zostały do NSA w Warszawie. W odpowiedziach na obecne skargi podano, że sprawy te zakończyły się albo oddaleniem skarg, albo umorzeniem postępowania sądowego wskutek cofnięcia skarg. W skargach z 21 czerwca 1997 r. do Naczelnego Sądu Administracyjnego Firma "I." zarzuciła decyzjom Prezesa GUC naruszenie art. 83 ust. 1 prawa celnego, gdyż zaskarżone decyzje odwoławcze w przedmiocie wymiaru cła zostały wydane po upływie 2 lat od dnia, w którym powstał obowiązek jego uiszczenia. Okoliczność ta spowodowała, zdaniem firmy, przedawnienie w egzekwowaniu należności celnych. W uzasadnieniach skarg zarzut ten został opisany w ten sposób, że obowiązek uiszczenia cła nałożony został w decyzjach 2 lutego 1994 r. i od tej daty biegnie okres przedawnienia. Skoro zaś organ odwoławczy wydał nowe decyzje wymiarowe w dacie 11 czerwca 1997 r., to te nowe decyzje Prezesa GUC, jako wydane po upływie 2 lat, powinny być unieważnione. W odpowiedzi na skargi z 8 sierpnia 1997 r. wnoszono o ich oddalenie, powołując się przy tym na orzeczenie NSA Ośrodek Zamiejscowy w Krakowie, które w swej istocie przeczyło stanowisku skarżącej Spółki, zawartemu w skargach. Oddalając skargi złożone na decyzje Prezesa GUC /w sprawach zapadło 20 wyroków/, Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 1. Przede wszystkim Sąd stwierdził, że rozpatrzenie skargi nastąpiło w granicach przez nią zakreślonych, gdyż Sąd nie: dostrzegł potrzeby wyjścia poza te granice /art. 51 zd. pierwsze ustawy z 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym - Dz.U. nr 74 poz. 368/, uznając, iż powód stwierdzenia nieważności pierwotnie wydanych decyzji, którego skutkiem wtórnym był wymiar cła, został zaskarżony do NSA niezależnie od wyniku tego postępowania sądowego. 2. W myśl art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. - Prawo celne /Dz.U. 1994 nr 71 poz. 312 ze zm./, nie można wydać decyzji w sprawie wymiaru należności celnych po upływie Z lat od dnia, w którym powstał obowiązek ich uiszczenia. Treść tego przepisu, w powiązaniu z innymi przepisami prawa celnego, pozwala, zdaniem Sądu, dojść do przekonania, że adresowany on jest do organu celnego I instancji. Skoro bowiem z przepisu art. 67 ust. 1 prawa celnego wynika, że po zakończeniu kontroli organ celny u wydaje decyzję o dopuszczeniu do obrotu na polskim obszarze celnym lub wywozu za granicę zgłoszonego towaru oraz o wymiarze należności celnych, to należy wobec tego znaleźć kompetentny organ celny, który dokonuje tego wymiaru cła. Odpowiedzi w tym zakresie udziela przepis art. 111 pkt 1 prawa celnego, stanowiący, że do zadań dyrektora urzędu celnego należy dokonywanie wymiaru i poboru należności celnych. Zatem dyrektor urzędu celnego w okresie 2 lat od daty przekroczenia granicy przez towar celny /wówczas powstaje obowiązek celny uiszczenia cła/ powinien wydać w tym zakresie decyzję. Taki stan zachowany został w sprawie niniejszej, jeżeli chodzi o działanie organu I instancji. 3. Z treści skargi wynika, iż skarżąca firma uważa, że dwuletni termin przedawnienia jest wiążący również dla organu odwoławczego w zakresie możliwości wydania decyzji. Strona wyraża więc, że organ odwoławczy również wymierza cło. Sąd stwierdził, że takie stanowisko nie znajduje oparcia w żadnym -r. przepisów prawa celnego. To, że organ odwoławczy, nie będąc związany zakresem odwołania, faktycznie ponownie rozpatruje całą sprawę, nie oznacza, iż organ ten wymierza cło, bo czynność taka może być dokonana tylko na jednym szczeblu postępowania. Uznając także podobieństwo instytucji cła i podatków, Sąd zauważył, iż wypracowane poglądy w zakresie kwestii podatkowych można przenieść na grunt prawa celnego, szczególnie w zakresie przedawnienia wymiaru cła. Wobec tego już w uchwale z dnia 23 września 1986 r. III AZP 11/86 /OSNCP 1987 nr 11 poz. 67/ Sąd Najwyższy przyjął, że upływ 5-letniego terminu przewidzianego w art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych /Dz.U. nr 27 poz. 111/ nie stanowi przeszkody do uchylenia przez organ odwoławczy w całości albo w części zaskarżonej decyzji i orzeczenia, co do istoty sprawy /art. 138 par. 1 pkt 2 Kpa/ w sytuacji, gdy zaskarżona decyzja organu podatkowego I instancji została wydana przed upływem tego terminu. Zatem z uchwały tej wynika wniosek, że organ odwoławczy rozpoznający odwołanie w istocie nie wymierza cła, gdyż cło zostało już wymierzone, lecz dokonuje kontroli prawidłowości tego wymiaru. W razie stwierdzenia, że wymiar cła jest wadliwy, organ odwoławczy zobowiązany jest do dokonania niezbędnej korekty polegającej na obniżeniu cła, co jest możliwe po uprzednim uchyleniu zaskarżonej decyzji w całości lub w części. Z konstrukcji decyzji celnej, jako decyzji ustalającej /art. 77 ust. 1 pkt 1 prawa celnego/, wynika pełna zasadność zastosowania powołanej wyżej tezy w sprawach celnych. 4. Sąd podkreślił także, że stanowisko u w niniejszej sprawie jest zgodne z poglądem wyrażonym w wyroku NSA Ośrodek Zamiejscowy w Krakowie z dnia 14 czerwca 1996 r. /I SA/Kr 253/96/.