I SA/Gd 965/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Rischka po rozpoznaniu w dniu 15 lutego 2012 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi T. W. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia 18 lipca 2011 r. Nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego postanawia odmówić skarżącemu przyznania prawa pomocy. Wnioskiem z dnia 4 października 2011 r. T. W. zwrócił się o przyznanie prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych. Braki formalne wniosku poprzez złożenie go na urzędowym formularzu PPF skarżący uzupełnił 25 listopada 2011 r. Ze złożonego przez wnioskodawcę oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że pozostaje on we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną, na utrzymaniu małżonków pozostaje małoletni syn oraz dwie dorosłe córki, jedynym źródłem dochodu rodziny jest wykonywana przez wnioskodawcę działalność gospodarcza, z której osiąga dochód w kwocie 3.000 zł miesięcznie, wnioskodawca posiada dom, samochód i oszczędności. Postanowieniem z dnia 18 stycznia 2012 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy. W uzasadnieniu ww. postanowienia wskazano, że skarżący uniemożliwił dokonanie oceny jego sytuacji finansowej, gdyż nie wykonał wystosowanego do niego wezwanie o przedłożenie dokumentów źródłowych. W dniu 3 lutego 2012 r. skarżący wniósł sprzeciw od powyższego orzeczenia, podnosząc, że z jego treści nie wynika, dlaczego uznano, że wniosek o przyznanie prawa pomocy jest niewystarczający do oceny rzeczywistego stanu majątkowego skarżącego. Zdaniem skarżącego z tych względów wezwanie o przedłożenie dokumentów źródłowych było bezprawne. Do sprzeciwu skarżący nie dołączył jakichkolwiek dokumentów. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Stosownie do art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zgodnie z brzmieniem art. 245 § 3 p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Wskazane przepisy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 p.p.s.a., dlatego też rzeczą wnioskodawcy jako zainteresowanego jest wykazanie, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonych przepisach. Tym samym to na nim spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie sądu w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. W myśl art. 255 p.p.s.a., jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona ma obowiązek złożyć na wezwanie dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. W niniejszej sprawie referendarz sądowy, działając na podstawie art. 255 p.p.s.a., zarządzeniem z dnia 1 grudnia 2011 r. (doręczonym pełnomocnikowi skarżącego 16 grudnia 2011 r., k. 37) zobowiązał skarżącego do przedłożenia w terminie 14 dni następujących dokumentów źródłowych: (1) wyciągów i wykazów ze wszystkich posiadanych przez małżonków rachunków bankowych i innych, na których gromadzone są środki pieniężne, w tym kont i lokat dewizowych oraz rachunków bankowych prowadzonych dla potrzeb wykonywanej przez wnioskodawcę działalności gospodarczej, obrazujących historię (przelewy, wpłaty, wypłaty) i salda tych rachunków w okresie ostatnich trzech miesięcy, bądź też oświadczenia złożonego przez każdego z małżonków o ich nieposiadaniu, (2) w przypadku gdy wnioskodawca zgromadził oszczędności w innej formie niż na rachunkach – dokumentu, z którego wynikałaby ich wysokość, (3) dokumentów księgowych, z których wynikałaby wysokość osiąganego przez wnioskodawcę z tytułu wykonywanej działalności gospodarczej dochodu (przychodu) lub poniesionej straty, kosztów uzyskania przychodów w okresie ostatnich trzech miesięcy, ewidencji środków trwałych, kopii zgłoszenia NIP-1 z załącznikiem B wraz z ich aktualizacjami oraz deklaracji VAT-7 za ostatnie trzy miesiące, (4) oświadczenia złożonego przez żonę wnioskodawcy w przedmiocie uzyskiwanych przez nią miesięcznych dochodów (podania ich źródła oraz wysokości) wraz z dokumentem okoliczności te potwierdzającym; w przypadku nieosiagania dochodów – oświadczenia, czy ma ona status osoby bezrobotnej, jeśli tak – dokumentu potwierdzającego tę okoliczność (decyzji/zaświadczenia z urzędu pracy), (5) oświadczenia złożonego przez żonę wnioskodawcy w przedmiocie jej majątku, w szczególności posiadanych nieruchomości, przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro, zasobów pieniężnych (oszczędności, papierów wartościowych), (6) dokumentów obrazujących wysokość ponoszonych w okresie ostatnich trzech miesięcy kosztów utrzymania (opłaty czynszowe, za energię elektryczną, gaz, ogrzewanie, innych), (7) oświadczenia w przedmiocie zarejestrowanych na wnioskodawcę i jego żonę pojazdów mechanicznych (podania ich marki, modelu, roku produkcji oraz aktualnej wartości). Jednocześnie poinformowano skarżącego, że niezastosowanie się do treści wezwania będzie skutkować rozpoznaniem wniosku w oparciu o posiadane dokumenty. Wnioskodawca pomimo nałożonego zobowiązania nie przedłożył żadnego z wymaganych dokumentów, które potwierdzałyby wskazane we wniosku okoliczności. Mając na uwadze opisane okoliczności faktyczne, Sąd stwierdza, iż uchylenie się przez skarżącego od obowiązków nałożonych w trybie art. 255 p.p.s.a. stanowi przeszkodę wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a tym samym przyznania mu prawa pomocy w żądanym zakresie. Sąd nie ma możliwości poszukiwania z urzędu faktów przemawiających na korzyść ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy, a władny jest jedynie oceniać w świetle art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. te, które wskazała strona. Jedynym instrumentem służącym weryfikacji oświadczeń wnioskodawcy i tym samym umożliwiającym Sądowi prawidłową ocenę jego kondycji finansowej, jest unormowanie zawarte w art. 255 p.p.s.a., zgodnie z którym odpowiednich informacji czy też dokumentów musi dostarczyć sam skarżący. W niniejszej sprawie wnioskodawca sam uniemożliwił Sądowi dokonanie takiej oceny, uchylając się od przedłożenia wymaganych dokumentów, co skutkowało niewyjaśnieniem istotnych wątpliwości dotyczących jego rzeczywistych możliwości płatniczych. Podkreślić należy, że skarżący sam wskazał w rozpoznawanym wniosku na posiadanie oszczędności, których wysokości jednak nie określił. Tym samym Sąd nie ma wiedzy, czy wskazane zasoby finansowe pozwalają skarżącemu na uiszczenie kosztów sądowych w niniejszej sprawie bez uszczerbku koniecznego utrzymania. Zatem już choćby z tych względów wezwanie o przedłożenie przez skarżącego dodatkowych dowodów i oświadczeń było w pełni uzasadnione. W tych okolicznościach stwierdzić trzeba, że wnioskodawca nie wykazał, że spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy. Z tych względów Sąd na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.