I SA/Gd 965/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Zdzienicka-Wiśniewska (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Sławomir Kozik, Sędzia WSA Marek Kraus, , po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym w dniu 8 października 2019 r. sprawy ze skargi R. B. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia 3 kwietnia 2019 r., nr [...] w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej na rzecz strony skarżącej kwotę 100 (sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją z dnia 13 listopada 2018r. Naczelnik Urzędu Skarbowego orzekł o odpowiedzialności podatkowej całym swoim majątkiem byłego Prezesa Zarządu A Sp. z o. o. - pana R. B., solidarnie wraz ze Spółką, za zaległości podatkowe tej Spółki w podatku od towarów i usług za miesiące listopad 2013 r., maj 2014 r. i czerwiec 2015 r. wraz z odsetkami i kosztami postępowania egzekucyjnego. Przedmiotową decyzję uznano za doręczoną skarżącemu z dniem 30 listopada 2018 r. w trybie art. 150 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 800 ze zm.). W dniu 20 lutego 2019 r. do Naczelnika Urzędu Skarbowego wpłynął wniosek pana R. B. (uzupełniony pismem z dnia 17 marca 2019r.) o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji z dnia 13 listopada 2018r. W uzasadnieniu wniosku podatnik podniósł, że decyzja została wysłana pod niewłaściwy adres ponieważ od 2016 r. mieszka na ul. [...] w G. Zaznaczył przy tym, że w prowadzonym przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w G., postępowaniu karno-skarbowym w 2017 r. zgłaszał aktualny adres do korespondencji tj. G., ul. [...]. Informację o adresie zamieszkania złożył pisemnie w urzędzie skarbowym. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej, po rozpatrzeniu wniosku strony o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji, postanowieniem z dnia 3 kwietnia 2019 r. odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu, przywołując m. in. treść art. 162 § 1 i 2 Ordynacji podatkowej Dyrektor wskazał, że w przedmiotowej sprawie decyzja Naczelnika Urzędu Skarbowego została wysłana na adres podatnika (zgłoszony w organie podatkowym jako jedyny adres zamieszkania w dniu 17 sierpnia 1996r.) i uznana za doręczoną - zgodnie ze zwrotnym potwierdzeniem odbioru - w dniu 30 listopada 2018r. w trybie art. 150 Ordynacji podatkowej. Zatem termin do wniesienia odwołania, wynikający z art. 223 § 2 Ordynacji podatkowej, zaczął biec od dnia 1 grudnia 2018r. i upłynął z dniem 14 grudnia 2018r. Odwołanie zostało natomiast złożone w Urzędzie Skarbowym w dniu 28 lutego 2019 r. Podając przyczyny uchybienia terminu do złożenia odwołania podatnik podniósł, że organ pierwszej instancji przesłał przesyłkę zawierającą decyzję z dnia 13 listopada 2018r. na niewłaściwy adres zamieszkania (tj. ul. [...] [...] G.) mimo, że strona jest zameldowana i zamieszkuje pod adresem: [...] w G., a zmianę adresu zamieszkania zgłaszała w prowadzonym wcześniej przez Naczelnika Urzędu Skarbowego postępowaniu karno-skarbowym. Z akt sprawy wynika, że Naczelnik Urzędu Skarbowego wszczął z urzędu w dniu 22 sierpnia 2018r. postępowanie w sprawie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności podatkowej podatnika jako Prezesa Zarządu A Sp. z o.o. z tą Spółką za jej zaległości podatkowe w podatku od towarów i usług za listopad 2013 r., maj 2014 r. i czerwiec 2015 r. wraz z odsetkami za zwłokę i kosztami egzekucyjnymi. Postanowienie to zostało uznane za prawidłowo doręczone w trybie art. 150 Ordynacji podatkowej na adres podatnika zgłoszony w organie podatkowym jako jedyny adres strony - tj. ul. [...] w G. W toku powyższego postępowania strona nie złożyła w organie podatkowym zgłoszenia aktualizacyjnego na stosownym formularzu, w którym wskazałaby jakiś inny adres, pomimo obowiązku wynikającego z art. 146 § 1 Ordynacji podatkowej. Na dzień 13 listopada 2018 r., czyli na dzień wydania decyzji przez organ pierwszej instancji powyższy adres był jedynym znanym adresem rejestracyjnym pana R. B., widniejącym w systemach rejestracyjnych podatników w tym w Systemie Rejestracji Centralnej Krajowej Ewidencji Podatników. W związku z powyższym, w ocenie Dyrektora, decyzja została prawidłowo uznana przez organ pierwszej instancji za doręczoną pod wskazanym wyżej adresem strony z dniem 14 grudnia 2018 r. w trybie art. 150 Ordynacji podatkowej. Organ odwoławczy zauważył jednocześnie, że z danych zawartych w Systemie Rejestracji Centralnej Krajowej Ewidencji Podatników wynika, że wskazany przez stronę adres: G., ul. [...] został odnotowany w systemie w dniu 21 lutego 2019r., w związku ze złożonym w tym dniu na formularzu ZAP-3 zgłoszeniem aktualizacyjnym osoby fizycznej będącej podatnikiem, a zatem już po wydaniu i wysłaniu do podatnika decyzji z dnia 13 listopada 2018r. Tym samym argumentacja podatnika, że rozstrzygnięcie zostało wysłane na niewłaściwy adres nie znajduje, w ocenie organu, potwierdzenia w stanie faktycznym sprawy. Dyrektor wyjaśnił ponadto, że przywoływane przez podatnika postępowanie karno-skarbowe odbywało się w ramach dochodzenia prowadzonego przez finansowy organ postępowania przygotowawczego, który jest organem odrębnym od organu podatkowego. Nie można zatem uznać, że wskazywany przez stronę adres do korespondencji w postepowaniu karno-skarbowym był znany organowi podatkowemu z urzędu. Organy podatkowe w prowadzonych przez siebie postępowaniach nie mają obowiązku ustalać adresu podatnika zwłaszcza, gdy ten w sposób nie budzący wątpliwości zadeklarował go w składanych dokumentach. Organ zwrócił także uwagę, że z analizy akt sprawy wynika, że korespondencja przekazywana na adres strony wynikający z urzędowych ewidencji tj. ul. [...] w G. nie wracała z adnotacjami, które mogłyby nasunąć wątpliwości co do prawidłowości jej doręczenia w toku postępowania. W aktach sprawy znajdują się bowiem prawidłowo wypełnione zwrotne potwierdzenia odbioru kierowanej do strony korespondencji, które nie potwierdzały, że adresat nie mieszka już pod wskazanym adresem, bądź też że się wyprowadził. Prawidłowo wypełnione zwrotne potwierdzenie odbioru korespondencji jest dokumentem urzędowym, z którego organ podatkowy wywodzi określone skutki prawne. Niedopełnienie przez podatnika obowiązku aktualizacji danych zawartych w rejestrze danych obciąża stronę i nie może być traktowane jak zaniedbanie o neutralnym prawnie charakterze. W takiej sytuacji strona powinna liczyć się z negatywnymi dla niej konsekwencjami swojego działania, czyli usankcjonowaniem fikcji doręczenia pisma organu podatkowego. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego pan R. B. wniósł o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. W ocenie skarżącego dopełnił on przesłanek przywrócenia terminu do wniesienia odwołania tj. wniósł odwołanie i podanie o przywrócenie terminu w ciągu 7 dni od daty ustania przyczyny, przez którą doszło do uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Jako datę ustania tej przyczyny wskazał dzień, w którym zapoznał się z zaskarżoną decyzją. Podniósł, że wykazał się należytą starannością w uprawdopodobnieniu, że uchybienie terminu do wniesienia odwołania nastąpiło nie z jego winy. Wskazał, że decyzja organu pierwszej instancji została doręczona na "stary adres", pod którym nie zamieszkuje, w sytuacji gdy jego aktualny adres zamieszkania był znany organom podatkowym. Fakt ten potwierdza wskazanie przez samego Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w zaskarżonym postanowieniu (na stronie nr 2) "że informacje o adresie zamieszkania strona złożyła pisemnie w urzędzie skarbowym". Okoliczność ta czyni zadość przepisom Ordynacji podatkowej, która nie narzuca obowiązku składania informacji o zmianie adresu zamieszkania na druku ZAP-3. Skarżący nie podzielił stanowiska organu, że złożenie informacji o adresie zamieszkania w postępowaniu karno-skarbowym przed finansowym organem postępowania przygotowawczego nie skutkuje znajomością przez organ podatkowy tego faktu z urzędu, gdyż zgodnie z art. 118 § 1 pkt 1 Kodeksu karno-skarbowego jako organ finansowego postępowania przygotowawczego występuje również Naczelnik Urzędu Skarbowego. W związku z powyższym skarżący był przekonany, że dokonał prawidłowego zawiadomienia o zmianie adresu zamieszkania zwłaszcza, że w latach 2016-2018 był w ciągłym kontakcie z Urzędem Skarbowym i był wzywany w sprawach podatkowych pod właściwym adresem zamieszkania. Podkreślił, że organ pierwszej instancji miał wiedzę o zbyciu przez niego mieszkania, a informację o nowym adresie zamieszkania złożył również w Urzędzie Pocztowym. Zwrócił uwagę, że także w toku postępowania prowadzonego w 2017 r. przez dział egzekucji Urzędu Skarbowego korespondencja była przekazywana na właściwy adres, co utwierdziło go w przekonaniu, że jego adres jest znany organowi podatkowemu. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację i stanowisko, jak w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Sąd administracyjny w granicach swojej właściwości bada zgodność zaskarżanych orzeczeń z prawem. W rozpoznawanej sprawie decyzja organu pierwszej instancji została wysłana do strony na adres ul. [...], [...] G. Z adnotacji doręczyciela wynika, że przesyłkę awizowano w dniu 16 listopada 2018 r. oraz ponownie w dniu 26 listopada 2018 r. Doręczenie zastępcze jest formą kompromisu pomiędzy zasadą sprawności postępowania oraz zasadą zapewnienia stronie udziału w postepowaniu. W aktach sprawy znajduje się sporządzony w dniu 21 lutego 2019 r. protokół udostępnienia panu R. B. w Urzędzie Skarbowym akt postępowania podatkowego. Z akt wynika, że nie były skuteczne próby doręczenia stronie korespondencji na adres wyżej wskazany (k. 46, k. 56). We wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania strona podała inny adres zamieszkania i zameldowania oraz załączyła dokumenty potwierdzające, że informacja o sprzedaży mieszkania przy ul. [...] była znana organowi – Naczelnikowi Urzędu Skarbowego prowadzącemu postępowanie karnoskarbowe. W ocenie Sądu przedstawione dokumenty potwierdzają, że mimo podania przez pana R. B. adresu w formalnym zgłoszeniu aktualizacyjnym z dnia 21 lutego 2019 r. (k. 77 akt), organ pierwszej instancji w dacie dokonywania doręczenia zastępczego dysponował wiedzą o aktualnym adresie strony. Przekonanie strony, że organ będący w posiadaniu informacji o nowym adresie zamieszkania, ewentualnych doręczeń będzie dokonywać na adres nowy, odpowiada postawie zaufania do organu. Z tej przyczyny należy uznać, że chronologia zdarzeń w sprawie uprawdopodobnia brak winy skarżącego w uchybieniu terminowi do wniesienia odwołania. Kryterium staranności podejmowanych przez podatnika działań musi odpowiadać możliwościom strony. Skarżący we wniosku o przywrócenie terminu podkreślał, że wiek i stan zdrowia istotnie ograniczają możliwość kontaktu z urzędem. Instytucja przywrócenia terminu dokonania czynności procesowej (art. 58 § 1 Ordynacji podatkowej) odpowiada gwarantowanemu art. 45 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej prawu obywatela do sądu. W rozpoznawanej sprawie okoliczności podane przez skarżącego uprawdopodobniają, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Organ nie kwestionuje, że wniosek o przywrócenie terminu został złożony w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu, a jednocześnie z wniesieniem prośby skarżący dokonał czynności, dla której określony był termin (art. 58 § 2 Ordynacji podatkowej). Z tych względów, stwierdzając naruszenie przepisów postępowania, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.) orzekł jak w sentencji. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 wskazanej ustawy.