I SA/Gd 978/16

Starszy Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Monika Hennig po rozpoznaniu w dniu 18 sierpnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku W. P. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej [...] z dnia [...], nr [...] w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego postanawia: odmówić skarżącemu przyznania prawa pomocy. Wnioskiem z dnia 2 maja 2017 r., złożonym na formularzu PPF w dniu 6 czerwca 2017 r., skarżący W. P. zwrócił się o przyznanie mu w niniejszej sprawie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata bądź radcy prawnego. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 245 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.), przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu następuje, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym, obejmującym tylko zwolnienie od kosztów sądowych lub tylko ustanowienie pełnomocnika z urzędu następuje, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 245 § 3 p.p.s.a.). Nadmienić przy tym należy, że ustanowienie dla strony pełnomocnika z urzędu wymaga dodatkowego złożenia przez wnioskodawcę osobistego oświadczenia o niezatrudnianianiu lub niepozostawaniu w innym stosunku prawnym z ww., przy czym nie dotyczy to pełnomocnika ustanowionego na podstawie przepisów o prawie pomocy (art. 246 § 3 p.p.s.a.). Podkreślić przy tym należy, że rzeczą wnioskodawcy jako zainteresowanego jest wykazanie, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w powołanym przepisie. Tym samym to na nim spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Jedynym instrumentem służącym weryfikacji oświadczeń wnioskodawcy i tym samym umożliwiającym prawidłową ocenę jego kondycji finansowej, jest unormowanie zawarte w art. 255 p.p.s.a., zgodnie z którym odpowiednich informacji, czy też dokumentów musi dostarczyć sam wnioskodawca. Przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy brak jest bowiem możliwości poszukiwania z urzędu faktów przemawiających na korzyść ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy, dokonywana jest jedynie ocena w świetle art. 246 § 1 p.p.s.a. tych okoliczności, które wskazała strona. W konsekwencji uchylenie się przez wnioskodawcę od obowiązków nałożonych w trybie art. 255 p.p.s.a. stanowi przeszkodę wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a tym samym przyznania mu prawa pomocy w żądanym zakresie. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, skarżący podał, że prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z małżonką, małżonkowie są właścicielami (na prawach wspólności majątkowej) domu o wartości około 500.000 zł oraz budynku gospodarczego o wartości około 900.000 zł, z obu nieruchomości prowadzona jest egzekucja. Źródłem dochodów małżonków jest przyznana każdemu z nich emerytura – łączna kwota świadczeń wynosi 2.160,81 zł netto oraz najem i dzierżawa budynku gospodarczego w wysokości 4.065,04 zł netto. Przy czym do dyspozycji małżonków pozostają wyłącznie środki z tytułu emerytur, gdyż dochody z najmu i dzierżawy w całości podlegają zajęciu egzekucyjnemu. Koszty utrzymania małżonków wynoszą 2.140 zł, z czego 1.020 zł stanowią wydatki związane z eksploatacją domu. Referendarz sądowy uznał przedmiotowe oświadczenie za niewystarczające do oceny rzeczywistej sytuacji finansowej skarżącego i zarządzeniem z dnia 23 czerwca 2017 r., wydanym na podstawie art. 255 p.p.s.a., wezwał skarżącego do przedłożenia w terminie 7 dni: a/ odpisów wszystkich złożonych przez małżonków zeznań podatkowych za rok 2016 (PIT-28, PIT-36, PIT-36L, PIT-37, PIT-38, PIT-39 lub rocznego obliczenia podatku przez organ rentowy PIT-40A), a w przypadku ich nieskładania za ww. rok stosownego zaświadczenia w tym przedmiocie z właściwego urzędu skarbowego; b/ wyciągów i wykazów ze wszystkich posiadanych przez skarżącego i jego małżonkę rachunków bankowych (rachunków bieżących, rachunków oszczędnościowych, rachunków lokat, w tym kont i lokat dewizowych, oraz rachunków związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą), obrazujących historię i salda tych rachunków w okresie ostatnich trzech miesięcy, a w przypadku ich nieposiadania złożenia przez każdego z małżonków stosownego oświadczenia w tym przedmiocie; c/ odpisów decyzji o przyznaniu/waloryzacji świadczeń emerytalnych, a w sytuacji nieposiadania przez małżonków rachunków bankowych i otrzymywania emerytur przekazami pocztowymi – również dokumentów potwierdzających przekazywanie świadczeń drogą pocztową (ostatnich odcinków emerytur); d/ odpisów dokumentów księgowych potwierdzających wysokość przychodu/dochodu (poniesionej straty) za okres ostatnich trzech miesięcy z tytułu prowadzonej przez skarżącego działalności gospodarczej (obejmującej dochody z najmu) oraz odpisów złożonych za ww. okres deklaracji VAT-7 lub VAT-7K; e/ oświadczenia skarżącego w przedmiocie powierzchni nieruchomości (budynków mieszkalnego i gospodarczego), których jest współwłaścicielem; f/ dokumentów obrazujących aktualną wysokość zobowiązań finansowych skarżącego i jego małżonki (wobec ZUS/KRUS, urzędu skarbowego, banków i innych instytucji finansowych, kontrahentów, dostawców mediów, itp.); g/ dowodów dotyczących egzekucji prowadzonej z majątku skarżącego lub jego małżonki, w szczególności obrazujących aktualną wysokość egzekwowanych należności oraz rodzaj zastosowanych środków egzekucyjnych; h/ dokumentów obrazujących wysokość poniesionych przez skarżącego lub jego małżonkę w okresie ostatnich trzech miesięcy kosztów utrzymania (opłat za energię elektryczną, gaz, wodę i odprowadzanie ścieków, wywóz odpadów, ogrzewanie, itp.). Poinformowano także skarżącego, że niezastosowanie się do treści wezwania będzie skutkować odmową przyznania mu prawa pomocy. Powyższe wezwanie doręczono skarżącemu w dniu 13 lipca 2017 r. (dowód: potwierdzenie odbioru). Skarżący nie wykonał nałożonego na niego obowiązku. Wezwanie referendarza sądowego pozostało bez odpowiedzi. Należało zatem przyjąć, że sam skarżący uniemożliwił, poprzez nieprzedstawienie żądanych dokumentów, dokonanie pełnej i rzetelnej oceny swojej sytuacji finansowej. Zaniechanie skarżącego w tym zakresie stanowi zaś przeszkodę wykluczającą uprawdopodobnienie okoliczności wskazanych we wniosku i przyznanie mu prawa pomocy. Końcowo, referendarz sądowy zauważa, że przedmiotowy wniosek jest kolejnym wnioskiem skarżącego o przyznanie mu prawa pomocy w niniejszej sprawie. Poprzednie żądanie skarżącego (obejmujące zwolnienie od kosztów sądowych w całości) zostało rozpoznane odmownie postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 31 marca 2017 r., który utrzymał w mocy postanowienie referendarza sądowego z dnia 16 stycznia 2017 r. Sąd wyjaśnił skarżącemu, że obowiązkiem wnioskodawcy jest współpraca w zakresie udzielenia dodatkowych informacji, mających na celu weryfikację wskazanych we wniosku danych, zaś niewywiązanie się z tego obowiązku musi skutkować odmową przyznania stronie prawa pomocy. Skarżący – pomimo że było mu znane stanowisko sądu, co do skutków jakie wywołuje uchylenie się wnioskodawcy od udokumentowania swojej sytuacji finansowej – po raz kolejny nie wykonał nałożonego na niego obowiązku. W tym stanie sprawy referendarz sądowy uznał, że skarżący nie wykazał zasadności wniesionego żądania i na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.