I SA/Gd 98/14

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Monika Hennig po rozpoznaniu w dniu 21 maja 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku E. Ś. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej [...] z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie podatku z tytułu odpłatnego zbycia nieruchomości postanawia: odmówić skarżącemu przyznania prawa pomocy. Wnioskiem z dnia 26 lutego 2014 r. (data stempla pocztowego), pełnomocnik E. Ś. zwrócił się o przyznanie skarżącemu w niniejszej sprawie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od wpisu sądowego od skargi określonego na kwotę 19.906 zł. Braki formalne wniosku poprzez złożenie go na urzędowym formularzu PPF skarżący uzupełnił w dniu 14 marca 2014 r. (data stempla pocztowego). Rozszerzył przy tym swoje żądanie wskazując, że wnosi o zwolnienie od kosztów sądowych w całości. W złożonym oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wnioskodawca podał, że utrzymuje się sam ze świadczeń emerytalno-rentowych przyznanych mu w łącznej wysokości 3.566,59 zł netto miesięcznie, nie posiada żadnego majątku, zamieszkuje w lokalu stanowiącym własność jego syna, ponosząc wszystkie opłaty z tym związane, dodatkowo wydatkuje znaczne kwoty na zabiegi rehabilitacyjne wraz z dojazdami oraz zakup leków. Wnioskodawca wskazał, że po uwzględnieniu wszystkich kosztów ponoszonych w związku ze swoim utrzymaniem, dysponuje jedynie środkami pozwalającymi na skromne życie. Natomiast środkami uzyskanymi – według kwalifikacji przyjętej przez organy podatkowe – ze sprzedaży nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa w roku 2009, zaś według wnioskodawcy – z tytułu odszkodowania zadysponował za życia, chcąc uniknąć "waśni w rodzinie" po swojej śmierci. Na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. Poz. 270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.), jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. W związku z powstałymi wątpliwościami co do faktycznej sytuacji finansowej wnioskodawcy, referendarz sądowy zarządzeniem z dnia 24 marca 2014 r., wezwał go (przez pełnomocnika) na podstawie ww. przepisu do przedłożenia w terminie 7 dni: 1/ wyciągów i wykazów ze wszystkich posiadanych przez wnioskodawcę rachunków bankowych (rachunków osobistych, rachunków lokat oraz kont i lokat dewizowych), obrazujących historię i salda tych rachunków w okresie ostatnich trzech miesięcy, a w przypadku ich nieposiadania złożenia stosownego oświadczenia w tym przedmiocie; 2/ dokumentu potwierdzającego wysokość wypłacanych wnioskodawcy świadczeń emerytalno-rentowych (w kwocie netto i brutto); 3/ dokumentów obrazujących wysokość poniesionych przez wnioskodawcę w okresie ostatnich trzech miesięcy kosztów utrzymania (opłat za energię elektryczną, gaz, wodę i odprowadzanie ścieków, wywóz odpadów, ogrzewanie, itp.) oraz kosztów odpłatnego leczenia, w tym wydatków na odpłatne zabiegi rehabilitacyjne, konsultacje lekarskie, zakup leków; 4/ oświadczenia w przedmiocie zarejestrowanych na wnioskodawcę pojazdów mechanicznych (podania ich marki, modelu, roku produkcji oraz aktualnej wartości). W odpowiedzi na powyższe wezwanie pełnomocnik wnioskodawcy przedłożył: odpis decyzji ZUS z dnia 14 marca 2013 r. o waloryzacji emerytury i renty, które to świadczenia, z uwzględnieniem dodatku pielęgnacyjnego oraz zajęcia egzekucyjnego, od dnia 1 marca 2013 r. wypłacane były wnioskodawcy w łącznej kwocie 3.506,60 zł miesięcznie; kopie potwierdzeń wpłat na rzecz wspólnoty mieszkaniowej z tytułu kosztów eksploatacji za luty, marzec i kwiecień 2014 r. i funduszu remontowego za grudzień 2013 r., styczeń i marzec 2014 r., których średnia miesięczna wysokość wynosi 468,66 zł; kopie faktur z dnia 9 lutego 2014 r. za telefon na kwotę 53,12 zł oraz z dnia 6 marca 2014 r. za energię elektryczną na kwotę 21,01 zł wraz z potwierdzeniami ich opłacenia; kopię faktury z dnia 10 lutego 2011 r. za zakup aparatu słuchowego; kopię zaświadczenia lekarskiego z dnia 8 listopada 2012 r. o rozpoznanych u wnioskodawcy schorzeniach; oświadczenie z dnia 7 kwietnia 2014 r., w którym wnioskodawca wyjaśnił, że posiada jedynie rachunek bankowy w [...] o numerze [...], na który przekazywana jest renta i emerytura oraz że nie posiada żadnych innych kont i lokat, a także pojazdów mechanicznych. Dodatkowe oświadczenie złożył także w dniu 8 kwietnia 2014 r. pełnomocnik wnioskodawcy, w którym podał, że jego mocodawca nie dysponuje dokumentami pozwalającymi określić wydatki ponoszone na zabiegi rehabilitacyjne oraz zakup leków; koszty z tego tytułu wynoszą średnio 800 zł (500 zł zakup leków i około 300 zł zabiegi). Ponadto do kosztów utrzymania wnioskodawcy zaliczyć należy zakup baterii do aparatu słuchowego w kwocie 15 zł miesięcznie. Z przepisu art. 245 § 3 p.p.s.a. wynika, że prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przy czym ustanowienie dla strony adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego wymaga dodatkowego złożenia przez wnioskodawcę osobistego oświadczenia o niezatrudnianianiu lub niepozostawaniu w innym stosunku prawnym z ww. (art. 246 § 3 p.p.s.a.). W myśl art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wskazane przepisy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 p.p.s.a. Zatem rzeczą wnioskodawcy jako zainteresowanego jest wykazanie, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonych przepisach. Tym samym to na nim spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. Po analizie zgromadzonego materiału dowodowego ustalono, że nadal jest on niepełny, gdyż wnioskodawca nie nadesłał wszystkich wskazanych w wezwaniu dokumentów. W wyniku powyższego jego sytuacja finansowa wciąż pozostaje niejasna. I tak pomimo wyraźnego wezwania wnioskodawca nie nadesłał wyciągów obrazujących historię i salda za okres ostatnich trzech miesięcy z rachunku bankowego prowadzonego przez [...], składając jedynie oświadczenie, że na to konto przekazywane są wyłącznie świadczenia z tytułu renty i emerytury, zaś innych rachunków ani też lokat nie posiada. W skierowanym zaś do wnioskodawcy wezwaniu jasno sprecyzowano, jakie dane dotyczące jego stanu majątkowego wymagają potwierdzenia w formie dokumentu źródłowego, a dla wykazania których wystarczającym jest złożenie oświadczenia. W efekcie zaniechania wnioskodawcy referendarz sądowy nie może zweryfikować podanych przez niego informacji dotyczących braku środków pieniężnych na posiadanym rachunku bankowym. Oceny tej nie zmienia określona wysokość należnego wpisu sądowego od skargi, który wynosi 19.906 zł i który uznać trzeba za znaczny koszt, który skarżący jest zobowiązany ponieść na poczet postępowania sądowego. Jednak skoro wnioskodawca uchylił się od udokumentowania podnoszonej przez niego okoliczności nieposiadania środków pieniężnych na rachunku bankowym, to nie sposób przyjąć, że nie jest on w stanie ponieść żadnych kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Na uwadze mieć bowiem należy, że skarżący wnioskuje o zwolnienie od kosztów sądowych w całości, a zatem również od: 1) ewentualnego wpisu od skargi kasacyjnej wynoszącego połowę wpisu od skargi nie mniej jednak niż 100 zł (§ 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi; Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.; dalej jako rozporządzenie); 2) ewentualnego wpisu od zażalenia na postanowienie wydane przez sąd wynoszącego 100 zł (§ 2 ust. 1 pkt 7 rozporządzenia) oraz 3) ewentualnej opłaty kancelaryjnej w kwocie 100 zł pobieranej za doręczenie odpisu orzeczenia z uzasadnieniem w sytuacji gdy orzeczenia nie uzasadnia się z urzędu (§ 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych; Dz. U. Nr 221, poz. 2192). W konsekwencji nie sposób określić, czy wnioskodawca faktycznie nie jest w stanie partycypować w kosztach sądowych niniejszego postępowania, a jeśli jest – to w jakiej wysokości. Zauważyć bowiem należy, że zgodnie z brzmieniem art. 245 § 4 p.p.s.a. częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej. Tylko nadesłanie ww. brakujących dokumentów umożliwiłoby ustalenie istotnych okoliczności mających wpływ na ocenę zasadności wniosku, takich jak: stan posiadanych zasobów finansowych, zgromadzonych na ww. rachunku bankowym wnioskodawcy oraz źródłach i wysokości księgowanych na nich dochodów (wpływów). Powyższe wątpliwości potęguje fakt, że wbrew twierdzeniu wnioskodawcy, po uwzględnieniu wydatków związanych z utrzymaniem, w tym nie tylko opłat za media i telefon, ale także nieudokumentowanych kosztów odpłatnych zabiegów rehabilitacyjnych i zakupu leków, do dyspozycji wnioskodawcy pozostaje kwota 2.208,80 zł. Z uwagi na fakt, że wnioskodawca przedłożył odpisy decyzji ZUS o wysokości przyznanych mu świadczeń rentowych i emerytalnych w roku ubiegłym, wysokość osiąganych przez niego aktualnie dochodów z tych tytułów przyjęto w kwocie podanej w oświadczeniu złożonym na druku PPF. Na możliwość poczynienia przez wnioskodawcę oszczędności z bieżących źródeł utrzymania może wskazywać fakt ustanowienia przez niego pełnomocnika z wyboru. Tym bardziej, że wnioskodawca podkreśla, że utrzymuje się sam, a zatem nie korzysta z pomocy finansowej chociażby od członków rodziny. Skoro wnioskodawca nie przedstawił aktualnych wyciągów z posiadanego rachunku bankowego, to nie można przyjąć, iż nie posiada on środków na uiszczenie należności z tytułu kosztów sądowych. Uchylenie się przez wnioskodawcę od obowiązków nałożonych w trybie art. 255 p.p.s.a. stanowi przeszkodę wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a tym samym przyznania mu prawa pomocy w żądanym zakresie. W tych okolicznościach stwierdzić trzeba, że to sam wnioskodawca uniemożliwił dokonanie pełnej i rzetelnej oceny jego sytuacji finansowej. W kontekście uchylenia się przez wnioskodawcę od przedstawienia wyciągów z posiadanego rachunku bankowego, warto również zwrócić uwagę na twierdzenia wnioskodawcy, iż środki uzyskane ze sprzedaży nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa w roku 2009 (według wnioskodawcy za odszkodowaniem) zadysponował w całości za życia, chcąc uniknąć "waśni w rodzinie" po swojej śmierci. Zastanawiające jest takie zachowanie wnioskodawcy, który będąc osobą w podeszłym wieku (80 lat) i cierpiącą na liczne schorzenia, nie zabezpieczył żadnych środków na poczet swojego utrzymania, w tym w szczególności środków na odpłatne leczenie, na które – jak podnosi – wydatkuje miesięcznie znaczne kwoty. Z dołączonych do sprawy akt podatkowych wynika zaś, że w okresie od 20 grudnia 2007 r. do 30 stycznia 2009 r. na rachunek skarżącego wpłynęły środki o łącznej wartości 8.340.596,17 zł. Z tych wszystkich względów uznano, że wnioskodawca nie wykazał, iż spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy. W konsekwencji na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.