I SA/Gd 981/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Rischka, Sędziowie Sędzia WSA Janina Guść, Sędzia WSA Ewa Wojtynowska (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 13 września 2017 r. sprawy ze skargi M. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 1 lutego 2017 r., nr [...] w przedmiocie niedopuszczalności odwołania 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. zasądza od Samorządowego Kolegiom Odwoławczego na rzecz strony skarżącej kwotę 100(sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 1 lutego 2017 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, działając m.in. na podstawie art. 17 pkt 1 oraz art. 134 Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2016r., poz. 23 - dalej jako K.p.a.), po rozpatrzeniu odwołania M. K. od przesyłki listowej poleconej doręczonej zastępczo w dniu 2 czerwca 2016r. o nr: [...], stwierdziło niedopuszczalność wniesionego odwołania. Podstawą rozstrzygnięcia były następujące ustalenia i rozważania: Decyzją z dnia 18 maja 2016r. Burmistrz Miasta B. określił M. K. wysokość zobowiązania w podatku od środków transportu za 2016 rok w kwocie 215 zł. W dniu 14 czerwca 2016r. do Burmistrza B. wpłynęło odwołanie M. K. od przesyłki listowej poleconej doręczonej zastępczo w dniu 2 czerwca 2016 r. o nr: [...] - z wnioskiem o uchylenie decyzji i zarządzenia. Uzasadniono to działaniem Burmistrza przeciwko odwołującemu poprzez nieujawnienie decyzji, czym powoduje się jego szkodę. Rozpatrując przedmiotową sprawę, Samorządowe Kolegium Odwoławcze powołując się na treść art. 127 i 134 K.p.a. wskazało, że odwołanie wnieść można jedynie od decyzji wydanej przez organ I instancji. Tymczasem w niniejszej sprawie M. K. wniósł odwołanie od przesyłki listowej poleconej o nr: [...]. Przesyłka ta zaś nie ma charakteru decyzji administracyjnej, lecz stanowi formę doręczenia korespondencji urzędowej. Na przesyłkę procedura administracyjna nie przewiduje możliwości wniesienia odwołania. Nie przewiduje się także żadnej innej formy kwestionowania korespondencji kierowanej do obywateli. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku strona wniosła o uchylenie powyższego postanowienia wskazując, że zarówno SKO jak i Burmistrz B. błędnie odczytali jej intencje co do przesyłki. Skarżący wyjaśnił, że nie wnosił odwołania od przesyłki, lecz od decyzji Burmistrza, którą uważa za krzywdzącą W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył co następuje: Na wstępie rozważań należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2014 r., poz. 1647) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) - zwanej w dalszej części p.p.s.a, stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. W wyniku takiej kontroli decyzja ( postanowienie ) może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) p.p.s.a.). Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika z kolei, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Tak rozumiejąc swoją rolę Sąd uznał, że w ustalonym stanie faktycznym skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżone postanowienie narusza prawo. Sąd, w pierwszej kolejności wskazuje, że SKO nie mogło stosować przepisów K.p.a., lecz odpowiadające im przepisy Ordynacji podatkowej, jako właściwe dla postępowania podatkowego. W związku z tym Sąd będzie wskazywał zamiast przepisów K.p.a. odpowiadające im przepisy O.p. Z akt sprawy wynika, że decyzja Burmistrza B. z dnia 18 maja 2016r. określająca skarżącemu wysokość zobowiązania w podatku od środków transportu za 2016r., po dwukrotnym awizowaniu w dniach 19 i 27 maja 2016r., została uznana przez organ za skutecznie doręczoną w trybie art. 150 O.p. z dniem 2 czerwca 2016r. W dniu 14 czerwca 2016 r. skarżący złożył bezpośrednio w Urzędzie Miejskim w B. pismo, w którym odwołuje się od otrzymanych przesyłek listowych, jednocześnie domagając się uchylenia decyzji Burmistrza. W ocenie Sądu, SKO w sposób nieuprawniony potraktowało pismo podatnika jako odwołanie od przesyłki listowej, w sposób arbitralny uznając, że przepisy Kpa nie przewidują środków zaskarżenia dla tego typu czynności. To postępowanie organu ewidentnie naruszyło prawo. Zgodnie bowiem z dyspozycją art. 222 O.p., mającego zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, odwołanie od decyzji organu podatkowego powinno zawierać zarzuty przeciw decyzji, określać istotę i zakres żądania będącego przedmiotem odwołania oraz wskazywać dowody uzasadniające to żądanie. Należy zauważyć, że odwołanie stanowi jeden z rodzajów podania. W art. 168 O.p. ustawodawca wskazał, że przez podanie należy rozumieć żądania, wyjaśnienia, ale także odwołania, zażalenia, ponaglenia czy wnioski. W przepisach O.p. przyjęto zatem szeroką definicję podania. Zgodnie natomiast z art. 168 § 2 i § 3 O.p. podanie powinno spełniać minimalne wymogi formalne tj. treść żądania; wskazanie osoby od której pochodzi; adres tej osoby oraz podpis osoby wnoszącej. Trzeba przy tym wskazać, że przepisy szczególne mogą ustanawiać dodatkowe wymogi dla podania. Takim przepisem szczególnym jest właśnie art. 222 O.p. Z akt sprawy wynika, że odwołanie skarżącego nie zawierało konkretnych zarzutów przeciwko decyzji oraz dowodów uzasadniających żądanie. Oznacza to, że odwołanie obarczone było brakami formalnymi. Przy czym należy wyjaśnić, że przez braki formalne należy rozumieć zarówno niespełnienie wymogów określonych w art. 168 § 2 i 3 O.p., jak i wymogów ustanowionych w przepisach szczególnych (np. w art. 222 O.p.). W przepisach Ordynacji podatkowej ustawodawca traktuje bowiem jako braki formalne wszystkie braki podania, co skutkuje tym, że jest tylko jedna procedura sanowania tychże braków. Stosownie bowiem do treści art. 169 § 1 O.p., jeżeli podanie nie spełnia wymogów określonych przepisami prawa, organ podatkowy wzywa wnoszącego podanie do usunięcia braków w terminie 7 dni, z pouczeniem, że niewypełnienie tego warunku spowoduje pozostawienie podania bez rozpatrzenia. Jedynie w przypadku braku adresu wnoszącego podania, organ podatkowy obowiązany jest pozostawić podanie bez rozpatrzenia, bez uprzedniego wezwania (art. 169 § 1a O.p.). W odwołaniu skarżący wskazał adres, zatem organ odwoławczy zobligowany był do wezwania strony do usunięcia zauważonych braków odwołania, zgodnie z art. 169 § 1 O.p., czego jednak zaniechał. Oznacza to, że strona powinna zostać wezwana do usunięcia dostrzeżonych braków w odwołaniu ( zarzuty i wskazanie dowodów), pod rygorem wydania ostatecznego postanowienia o pozostawieniu odwołania bez rozpatrzenia i to pomimo tego, że decyzja organu I instancji zawiera pouczenie o treści odwołania. Zdaniem Sądu zaprezentowana przez organ odwoławczy interpretacja godzi w konstytucyjne prawa jednostki. Zgodnie bowiem z art. 78 zdanie pierwsze Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, każda ze stron ma prawo do zaskarżenia orzeczeń i decyzji wydanych w pierwszej instancji. W świetle zatem Konstytucji, jednostce przysługuje prawo zaskarżania decyzji organów administracji publicznej. Jak zauważa się w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego, zasada instancyjności (zaskarżalności) urzeczywistnia sprawiedliwość proceduralną (zob. wyrok z 16 listopada 1999 r., sygn. akt SK 11/99, OTK-A 1999, Nr 7, poz. 158). W wyroku z dnia 8 kwietnia 2014 r., sygn. akt SK 22/11, OTK- A 2014, Nr 4, poz. 37, Trybunał Konstytucyjny zauważył natomiast, że postanowienia Konstytucji nie wykluczają jednak ustanowienia określonych wymogów formalnych, zmierzających do przyspieszenia postępowania, a formalizm procesowy - sam w sobie - jest niezbędny w demokratycznym państwie prawnym dla zapewnienia sprawności i rzetelności postępowania. Trybunał podkreślił przy tym, że istnieją jednak granice formalizmu procesowego, których przekroczenie prowadzi do naruszenia praw i wolności jednostki. Zdaniem Sądu dokonana przez organ odwoławczy wykładnia prawa stanowi takie naruszenie. W omawianej sprawie trudno bowiem znaleźć uzasadnienie dla niemożności uzupełnienia przez stronę braków odwołania, określonych w art. 222 O.p. Zwłaszcza że w przypadku braków formalnych określonych w art. 168 § 2 i § 3 O.p. (np. podpis strony wnoszącej odwołanie) organ odwoławczy musiałby wezwać stronę do uzupełnienia dostrzeżonych nieprawidłowości w podaniu. Zaaprobowanie zatem interpretacji zaprezentowanej przez organ odwoławczy doprowadziłoby do różnego traktowania strony z uwagi na rodzaj popełnionych uchybień. Artykuł 32 ust. 1 Konstytucji wskazuje zaś jednoznacznie, że wszyscy są wobec prawa równi i mają prawo do równego traktowania przez władze publiczne. Jeśli zatem strona ma możliwość uzupełnienia braków w zakresie np. podpisu, to tym bardziej powinna mieć możliwość sanowania szczególnych wymogów odwołania np. podania zarzutów przeciwko decyzji. W ocenie Sądu, przyjęcie innej wykładni przepisów byłoby niekonstytucyjne. Sąd uznał że organ odwoławczy naruszył art. 169 w zw. z art. 228 § 1 pkt 3 O.p. w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Zdaniem Sądu organ odwoławczy wydał przedwcześnie zaskarżone postanowienie i to w oparciu o wadliwą podstawę prawną. Prowadząc postępowanie odwoławcze organ podatkowy będzie zobowiązany uwzględnić wykładnię prawa dokonaną przez Sąd w niniejszym wyroku. W szczególności, organ podatkowy drugiej instancji powinien umożliwić skarżącemu uzupełnienie dostrzeżonych braków formalnych odwołania na zasadach określonych w art. 169 O.p. W tym stanie rzeczy Sąd był zobligowany uchylić zaskarżone postanowienie organu odwoławczego, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. O kosztach orzeczono na mocy art. 205 § 1 w zw. z 200 p.p.s.a.