I SA/Gd 989/17

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Aleksandra Rynduch-Szczawińska po rozpoznaniu w dniu 13 lutego 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K. A. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za IV kwartał 2015 r. postanawia: odmówić wnioskodawcy przyznania prawa pomocy. Wnioskiem, złożonym na formularzu PPF w dniu 27 lipca 2017 r., skarżący K. A. zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym częściowe zwolnienie od kosztów sądowych (ponad uiszczony przez skarżącego wpis od skargi). W dniach 23 i 26 stycznia 2018 r. wnioskodawca przedłożył dokumenty źródłowe obrazujące jego sytuację finansową, do czego został zobowiązany zarządzeniem referendarza sądowego. Na podstawie oświadczenia wnioskodawcy o jego stanie rodzinnym, majątku i dochodach, złożonego pod rygorem odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia, o której mowa w art. 233 § 1 w związku z § 6 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny (Dz. U. Nr 88, poz. 553 ze zm.), ustalono, że wnioskodawca pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z małżonką, z którą prowadzą gospodarstwo rolne. Z przedłożonych deklaracji dla podatku od towarów i usług (VAT-7K) złożonych przez wnioskodawcę za 2017 r. wynika, iż roczna sprzedaż produktów rolnych (dostawa towarów i świadczenie usług) wyniosła 841.776 zł, zaś wartość dokonanych na potrzeby prowadzonego gospodarstwa zakupów (nabytych towarów i usług) stanowiła kwotę 561.120 zł. W dodatkowym oświadczeniu z dnia 22 stycznia 2018 r. wnioskodawca wskazał, iż poza kosztami uwzględnionymi w zakupach VAT (do których zaliczył także koszty utrzymania budynków gospodarstwa rolnego, w tym domu, w którym zamieszkuje, tj. opłaty za media) ponosi inne wydatki związane z prowadzeniem gospodarstwa rolnego jak: wynagrodzenie 2 zatrudnionych pracowników w kwocie 4.000 zł miesięcznie (zgodnie z listą płac za grudzień 2017 r.), składki na ubezpieczenie społeczne za siebie i małżonkę w kwocie 1.206 zł kwartalnie (zgodnie z informacją z KRUS o wysokości składek należnych za I kwartał 2018 r.), podatek rolny, leśny i od nieruchomości w kwocie 4.822 zł rocznie (zgodnie z decyzjami ustalającymi wysokość łącznego zobowiązania na 2017 r.) oraz składki na ubezpieczenie rolne (budynków, upraw oraz odpowiedzialności cywilnej) w kwocie 11.922,38 zł rocznie (zgodnie z dwiema polisami oraz umową ubezpieczenia upraw z dopłatami z budżetu państwa). Powyższe oznacza, iż po uwzględnieniu ww. kosztów roczny dochód małżonków z prowadzonego gospodarstwa rolnego kształtuje się na poziomie 211.087 zł (średnio 17.590 zł miesięcznie). Poza wymienionym dochodem wnioskodawca otrzymuje rentę w wysokości 988,26 zł miesięcznie (zgodnie z wyciągami z rachunku bankowego) oraz płatności unijne. Z tego tytułu za 2016 r. została mu przyznana łączna kwota 121.572,83 zł (zgodnie z decyzjami z dnia 14 czerwca 2017 r.). Wpływy z tytułu otrzymanych płatności zaksięgowanych w 2017 r. na rachunku bankowym prowadzonym dla małżonków (zgodnie z przedłożonymi wyciągami) wyniosły łącznie 115.320,79 zł (przelewy z dnia: 27, 28 i 29 czerwca 2017 r. w kwotach 33.168,35 zł, 4.895,42 zł i 4.045,31 zł oraz z dnia 21 listopada 2017 r. w kwocie 73.211,71 zł). Roczne dochody wnioskodawcy z tytułu prowadzonego gospodarstwa rolnego, przyznanych dotacji i pobieranej renty sumują się na kwotę 344.518,95 zł netto (średnio ok. 28.709 zł miesięcznie). Małżonkowie posiadają zadłużenie względem banku z tytułu udzielonego im kredytu w rachunku z limitem 1.000.000 zł. Saldo zadłużenia na dzień 11 stycznia 2018 r. wynosiło -973.429,39 zł. Małżonkowie nie zalegają ze zobowiązaniami wobec banku (zgodnie z opinią bankową z dnia 12 stycznia 2018 r.). W 2018 r. małżonkowie winni uiścić 2 raty tytułem spłaty zaciągniętego kredytu – w dniu 31 maja i 31 grudnia w kwotach 50.000 zł i 30.000 zł (zgodnie ze zmianą nr 2 do umowy kredytu). Wnioskodawca oświadczył, iż wraz z małżonką są właścicielami dwóch domów o powierzchni 260 m2 i wartości ok. 580.000 zł (w którym zamieszkują) oraz o powierzchni 150 m2 i wartości 200.000 zł (w którym zamieszkują jego teściowie), nieruchomości rolnych o obszarze 97,037 ha i wartości ok. 3.000.000 zł, budynków gospodarczych (obory, wiaty), sprzętu rolniczego (sieczkarni, 3 ciągników, kombajnu, prasy do słomy, przyczepy) oraz inwentarza żywego (45 krów i 75 sztuk młodego bydła), posiadają oszczędności w kwocie 5.000 zł oraz samochody o wartości powyżej 5.000 zł każdy: osobowy (rok produkcji 2003) i ciężarowy (rok produkcji 2007), nie posiadają papierów wartościowych i innych praw majątkowych oraz wierzytelności. Nieruchomości małżonków obciążone są hipoteką umowną do łącznej kwoty 1.500.000 zł ustanowionej celem zabezpieczenia udzielonego kredytu (zgodnie ze zmianą nr 2 do umowy kredytu). Zgodnie z brzmieniem art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.) – zwanej dalej p.p.s.a.– prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wskazane przepisy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 p.p.s.a. Zatem rzeczą wnioskodawcy jako zainteresowanego jest wykazanie, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonych przepisach. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym ugruntowany jest pogląd, iż prawo pomocy może być przyznane temu, kto z przyczyn niezależnych od siebie nie może podołać obowiązkowi ponoszenia kosztów postępowania. Na stronie wnioskującej o przyznanie prawa pomocy spoczywa obowiązek przedstawienia argumentacji i dowodów potwierdzających istnienie przesłanek wskazanych w powołanym przepisie. Owo wykazanie polegać więc będzie w rzeczywistości na przedstawieniu w sposób przekonujący, że uiszczenie kosztów postępowania spowoduje uszczerbek w zapewnieniu koniecznego utrzymania dla składającego wniosek. Jak wskazano powyżej, z przedłożonego materiału źródłowego wynika, iż roczne dochody wnioskodawcy z tytułu prowadzonego gospodarstwa rolnego, przyznanych dotacji i pobieranej renty sumują się na kwotę 344.518,95 zł netto, co daje kwotę ok. 28.709 zł miesięcznie. Kwota ta kilkakrotnie przewyższa wysokość powstałych na obecnym etapie postępowania kosztów sądowych, od których zwolnienia ubiega się wnioskodawca, tj. uzupełnienia wpisu od skargi w wysokości 9.617 zł, do czego został zobowiązany zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału. Nadto podkreślić należy, iż wnioskodawca, jak sam podał, posiada również oszczędności w kwocie 5.000 zł, majątek w postaci nieruchomości o wartości 3.780.000 zł, a ponadto maszyny rolnicze, samochody i inwentarz żywy, których wartości nie podał. W tych okolicznościach – mając na uwadze wysokość osiąganych dochodów oraz rozmiar wykazanego majątku – byłoby rzeczą zupełnie niezrozumiałą, gdyby koszty postępowania w niniejszej sprawie za wnioskodawcę musieli ponieść inni podatnicy, których wpłaty podatkowe współtworzą budżet Państwa (por. postanowienie WSA w Gdańsku z dnia 6 listopada 2013 r., sygn. akt I SA/Gd 1040/13 publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Oceny tej nie zmienia okoliczność znacznego zadłużenia wnioskodawcy i jego małżonki względem banku, gdyż nie jest ono wymagalne, jego spłata przebiega terminowo i została rozłożona na lata. Z tych względów uznano, że wnioskodawca nie wykazał, iż spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy. W konsekwencji na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.